Četrnaesto predavanje. Hemija životne sredine I (T. Anđelković) 1

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Size: px
Start display at page:

Download "Četrnaesto predavanje. Hemija životne sredine I (T. Anđelković) 1"

Transcription

1 Četrnaesto predavanje Hemija životne sredine I (T. Anđelković) 1

2 CILJEVI PREDAVANJA ISHODI PREDAVANJA Boja vode Miris i ukus vode Mutnoća Provodljivost vode Temperatura vode ph vrednost Alkalitet Tvrdoća vode Ukupne rastvorljive materije Na kraju predavanja student će biti osposobljen da: objasni organoleptičke karakteristike vode u odreživanju njenog kvaliteta objasni uticaj mutnoće, provodljivosti, ph, alikaliteta, tvrdoće na kvaliett vode. Hemija životne sredine I (T. Anđelković) 2

3 Metode analiza vode i ocena kvaliteta voda obično se vrši prema propisima koji se nalaze u posebnim priručnicima: kod nas Standardne metode za ispitivanje higijenske ispravnosti vode za piće u svetu prestižna Standard Methods for the Examination of Water and Wastewater Hemija životne sredine I (T. Anđelković) 3

4 Boja predstavlja optičko svojstvo vode. Boja vode posledica je apsorpcije i refleksije svetlosti određene talasne dužine, bez skretanja talasnih dužina. Boja joj može biti različita zbog prisutnih primesa (rastvorne soli gvožđa, huminskih i fulvo kiselina). Boja se određuje kolorimetrijski na osnovu platino-kobaltne skale i izražava se u stepenima. Jedan stepen skale odgovara sadržaju 2,49 mg K2[PtCl 6 ] i 2,018 mg CoCl2 6H2O Voda za piće ne sme da ima više od 5 jedinica platino kobaltne skale. Hemija životne sredine I (T. Anđelković) 4

5 Miris i ukus prirodne vode potiče od rastvorenih soli, gasova i organskih jedinjenja nastalih procesom životne aktivnosti vodenih organizama. Prirodni mirisi (mirisi truleži, plesni) nastaju prilikom razlaganja organskih materija ili usled životne aktivnosti vodenih organizama. Veštački mirisi (miris fenola, itd.) javljaju se prilikom antropogenog zagađenja vode. Ukus vode zavisi od vrste i koncentracije rastvorenih soli: NaCl 500 mg/dm 3 slan ukus MgCl mg/dm 3 gorak ukus KCl 700 mg/dm 3 gorak ukus FeSO 4 5 mg/dm 3 gvožđevit ukus MnCl 2 4 mg/dm 3 ukus na blato Hemija životne sredine I (T. Anđelković) 5

6 Bal Jačina mirisa Opis određivanja 0 Nema Odsustvo mirisa. Ne može da se opazi. 1 Vrlo slaba Miris može da utvrdi posebno osposobljeno lice. 2 Slaba Miris ne skreće pažnju korisnika vode. Ali može da se primeti ako se na njega ukaže. 3 Primetna Miris se lako ustanovi i izaziva kolebanje prema korišćenju vode. 4 Znatna Miris koji se odmah oseti i izaziva pažnju, a vodu čini nepogodnom za piće. 5 Vrlo jaka Miris je toliko jak da čini vodu nepogodnom za piće. Miris se određuje organoleptički na sobnoj T i na 40 C, a defisniše se opisno. Daju se opisne ocene od 0-5. Ukus vode se određuje samo ukoliko se ne sumnja u mikrobiološku i toksikološku ispravnost. Hemija životne sredine I (T. Anđelković) 6

7 Mutnoća vode potiče od prisutnih koloidnih i suspendovanih - grubodisperznih primesa (prečnika većeg od 100 μm). Mutnoća vode potiče od: Suspendovanih čestica gline, Čestica mulja, Finih, sitnih organskih i neorganskih materija, Rastvorenih, obojenih organskih materija koje potiču iz otpadne vode, Mikroskopski sitnih živih organizama, planktona. Prozračnost vode. Hemija životne sredine I (T. Anđelković) 7

8 Mutnoća se određuje uporedjivanjem uzorka vode sa standardima silikatne zemlje koji se drže u bocama od bezbojnog stakla. Standard se pravi tako što se litru vode doda 1 g dijatomejske zemlje i takva suspenzija ima mutnoću 1000 stepeni. Bitno je da se pre upoređivanja i uzorak i standard dobro promućkaju. Voda za piće ne sme da ima mutnoću veću od one koju bi prouzrokovalo 10 mg silikatne gline u 1l vode. Mutnoća se meri i poređenjem svetlosnih efekata koji se odvijaju prolaskom svetlosti kroz uzorak i kroz standard. Što je veći intenzitet skretanja svetla, što je veća interferencija, veća je i mutnoća uzorka. Izražava se u nefelometrijskim jedinicama mutnoće, (eng. nephelometric turbidity units (NTU)) Hemija životne sredine I (T. Anđelković) 8

9 Dozvoljena vrednost turbiditet za pijaću vodu je 1,0 NTU. Standardi turbiditeta od 5, 50, i 500 NTU hidrazinsulfat heksametilentetramin Hemija životne sredine I (T. Anđelković) 9

10 Terenski turbidimetri Na slici su prikazani terenski turbidimetri, koji se kalibrišu standardima odgovarajuće mutnoće, koje izdaje proizvođač. Hemija životne sredine I (T. Anđelković) 10

11 Hemija životne sredine I (T. Anđelković) 11

12 Visoka koncentracija suspendovanih materija smanjuje prodiranje svetlosti kroz vodu, usporava rast makrofita, utiče na život drugih organizama koji koriste makrofite kao hranu. Smanjenjem količine svetlosti u vodi - proces fotosinteze se usporava, količina O2 se smanjuje. Suspendovane čestice apsorbuju toplotu Sunčeve svetlosti i voda se zagreva, količina O2 se smanjuje. Hemija životne sredine I (T. Anđelković) 12

13 Merenjem mutnoće - određuje se ukupna količina suspendovanih čestica u vodi TSS (total suspended solids). Jedinica: mg suve materije/l. Tri načina određivanja ukupne količine TSS: procenjivanje rasipanja svetlosti o čvrste čestice suspendovane u vodi, poznata količina vode se filtrira i sakupljaju se suspendovane čestice; posle sušenja na 103 C (da bi se uklonila voda) meri se masa čestica, gledanje kroz cev koja na dnu ima crno-beli disk; procenjuje se koliko je vode potrebno da disk nestane iz vidnog polja. Hemija životne sredine I (T. Anđelković) 13

14 Provodljivost, κ, je električno svojstvo vode. Mera ukupne količine rastvorenih soli ili jona u vodi. Voda i vodeni rastvori u zavisnosti od koncentracije jona mogu da provode struju. Provodljivost vode zavisi od: vrste jona prisutnih u vodi, koncentracije jona, pokretljivosti i naelektrisanja jona, temperature na kojoj se određuje provodljivost. Hemija životne sredine I (T. Anđelković) 14

15 Faktori koji određuju koncentraciju jona u vodi: Geologija (sastav stena) Vrste padavina Isparavanje Ljudska aktivnost: otpadne vode septičkih i drenažnih sistema, emisija izduvnih gasova, upotreba veštačkih đubriva, kisele kiše. U SI sistemu jedinica za provodljivost je simensim (S). Recipročna veličina je otpornost, R, čija jedinica je om (Ω). Obično se meri specifična provodljivost, κ, koja se izražava u μs/cm. Provodljivost, κ je obrnuto proporcionalna otpornosti, R K = 1/R Hemija životne sredine I (T. Anđelković) 15

16 Ekstremne ph vrednosti ukazuju na akcidente. Maksimalno dopuštena ph vrednost za vodu Flaširana prirodna voda 6,8 8,5 Prečišćena voda (redovne prilike) 6,8 8,5 Neprečišćena voda (redovne prilike) 6,5 9,0 Vanredne prilike 6,5 9,5 Hemija životne sredine I (T. Anđelković) 16

17 Fotosintezom se rastvoreni CO2 u vodi iskorišćava. Time se smanjuje kiselost vode, odnosno ph vode raste. Nasuprot fotosintezi, razlaganjem OM stvara se CO2, koji se rastvara u vodi, tako da se ph smanjuje. Zbog toga, ph može biti veća tokom dana i tokom perioda vegetacije, kada je fotosinteza maksimalna. Disanje i razlaganje OM snižava ph. Kao i koncentracija rastvorenog kiseonika, i ph se može menjati sa dubinom u jezeru, usled promene u fotosintezi i drugim hemijskim reakcijama. Tako, postoji tipično sezonsko smanjenje ph u donjim delovima stratifikovanog jezera usled akumuliranja CO2. U tim slojevima nema dovoljno svetla za biljke koje mogu da fiksiraju CO2, a sa druge strane razlaganje OM dovodi do oslobađanja CO2. Na sreću, jezerska voda je kompleksnog sastava; puna je hemijskih komponenti koje mogu da spreče velike promene ph (puferski kapacitet). Zato, prirodne vode imaju opseg ph od 6.5 do 8.5. Hemija životne sredine I (T. Anđelković) 17

18 Predstavlja kapacitet vode da primi H + jone (neutrališe kiseline). Osnovne komponente koje doprinose alkalitetu vode su hidroksilni, karbonatni i bikarbonatni joni : OH + H + H 2 O CO H + HCO 3 HCO 3 + H + H 2 CO 3 ALKALITET = [OH ] + 2[CO 3 2 ] + [HCO 3 ] - [H + ] Proton akceptori Proton donor Površinske vode sa visokom vrednošću alkaliteta će neutralisati kisele kiše i sprečiti promene ph, koje bi mogle biti pogubne po akvatične organizme. Hemija životne sredine I (T. Anđelković) 18

19 Alkalitet se izražava u jedinicama: mgcaco3 /L ili mg Ca/L ili μmol H + /L 1 mg CaCO3 = g/100g/mol = 10 μmol CaCO3 = 10 μmol CO3 2- = 20 μmol H + Prema tome, alkalitet vode koja sadrži 20 μmol /L proton akceptujućih jonskih vrsta može se izraziti i kao 1 mg/l CaCO3. Alkalitet se meri titracijom uzorka kiselinom. Na ph 8 javlja se z.t.t. za prelazak karbonata u hidrokarbonat plus hidroksida u vodu, čime se dobija karbonatni alkalitet. Ukoliko se titracija nastavi do ph 4.5, hidrokarbonat se dalje protonuje kada se stvara CO2(aq), pri čemu titracija do ove vrednosti daje ukupni alkalitet. Hemija životne sredine I (T. Anđelković) 19

20 Voda A (ph = 9, nema karbonata) [H3O + ]=10-9 M [OH - ]=10-5 M [HCO3 - ]= [CO3 2- ]= 0 M Voda B (ph = 8.3, sadrži bikarbonat 0.01M) [H3O + ]= M [OH - ]= M [HCO3 - ]= 0.01 M 2 K a2 HCO3 CO3 H O mol/l Alk = [OH ] + 2[CO 3 2 ] + [HCO 3 ] - [H + ] = = 10-5 mol/l = 10μmol/l Alk = [OH ] + 2[CO 3 2 ] + [HCO 3 ] - [H + ] = = 0.01 mol/l = μmol/l Hemija životne sredine I (T. Anđelković) 20

21 Voda B ima nižu ph vrednost od vode A, ali mnogo veći alkalitet. Na osnovu ovog se vidi razlika između ph i alkaliteta. ph predstavlja faktor intenziteta, koji meri koncentraciju baze ili kiseline dostupne za reakciju. A alkalitet predstavlja faktor kapaciteta, koji meri sposobnost vode da zaustavi reakciju sa kiselinom ili bazom. Acidifikacija jezera u njegovom prirodnom okruženju je analogna titraciji u makro razmerama. U zavisnosti od njihovog položaja na titracionoj krivoj, jezera se grupišu u dobro puferovana, prelazna, kisela jezera. Hemija životne sredine I (T. Anđelković) 21

22 Posmatrajmo četvrtastu kolonu u nekom jezeru sa površinom od 1 dm 2. Vk = 200 dm x 1 dm 2 = 200 dm 3 = 200 L Kolona sadrži 200 L x 25 μmol/l = 5000 μmol/l proton neutralizanata. Zapremina kišnice koja pada na ovu površinu jezera tokom jedne godine biće jednaka prosečnoj godišnjoj količini padavina puta površina: Ova zapremina sadrži 10L x 10-4 mol/l H3O + = 1000 μmol protona. Prema tome, ovaj proračun predvidja da jezero može postati zakiseljeno za oko 5 godina. Pri tome, uzete su sledeće pretpostavke: da u jezero ne dolaze nove vode, niti odlaze postojeće, da ne postoji interakcija sa sedimentima. Godišnje padavine = 1 m Prosečna dubina jezera = 20 m Površina = 1dm 2 Kolona koja predstavlja jedan deo jezera Hemija životne sredine I (T. Anđelković) 22

23 Tvrda voda je voda koja može da izazove taloženje sapuna, odnosno stvaranje kamena u bojlerima. Te reakcije vode potiču zbog visokog sadržaja Ca i Mg. Tvrde vode ne predstavljaju opasnost po zdravlje ljudi. U industriji su nepoželjne, jer izazivaju veću potrošnju goriva za zagrevanje kotlova u kojima se kuva voda. mg/l CaCO 3 Stepen tvrdoće 0-75 meka voda srednje tvrda voda tvrda voda 300 i više vrlo tvrda voda Pijaća voda Niša je srednje tvrda voda. Hemija životne sredine I (T. Anđelković) 23

24 Tvrdoća se deli na: Karbonatnu tvrdoću, potiče od Ca i Mg jona u formi bikarbonata i Nekarbonatnu tvrdoću, potiče od Ca i Mg jona u obliku sulfata, hlorida i nitrata. Kuvanjem vode bikarbonati prelaze u karbonate, koji su nerastvorni, pri čemu iščezava karbonatna tvrdoća, preostaje nekarbonatna (stalna) tvrdoća. Vode se svrstavaju u četiri stepena tvrdoće, ako se stepen tvrdoće izražava u mg/l CaCO 3. Hemija životne sredine I (T. Anđelković) 24

25 su sve one materije koje ostaju nakon isparavanja vode i sušenja na temperaturi od C. One su i organskog i neorganskog porekla. Ima uticaja na upotrebu vode. Vode sa sadržajem ukupnih čvrstih materija ispod 500 mg/l su pogodne za piće. Hemija životne sredine I (T. Anđelković) 25

CJENIK APLIKACIJE CERAMIC PRO PROIZVODA STAKLO PLASTIKA AUTO LAK KOŽA I TEKSTIL ALU FELGE SVJETLA

CJENIK APLIKACIJE CERAMIC PRO PROIZVODA STAKLO PLASTIKA AUTO LAK KOŽA I TEKSTIL ALU FELGE SVJETLA KOŽA I TEKSTIL ALU FELGE CJENIK APLIKACIJE CERAMIC PRO PROIZVODA Radovi prije aplikacije: Prije nanošenja Ceramic Pro premaza površina vozila na koju se nanosi mora bi dovedena u korektno stanje. Proces

More information

SIMPLE PAST TENSE (prosto prošlo vreme) Građenje prostog prošlog vremena zavisi od toga da li je glagol koji ga gradi pravilan ili nepravilan.

SIMPLE PAST TENSE (prosto prošlo vreme) Građenje prostog prošlog vremena zavisi od toga da li je glagol koji ga gradi pravilan ili nepravilan. SIMPLE PAST TENSE (prosto prošlo vreme) Građenje prostog prošlog vremena zavisi od toga da li je glagol koji ga gradi pravilan ili nepravilan. 1) Kod pravilnih glagola, prosto prošlo vreme se gradi tako

More information

Biznis scenario: sekcije pk * id_sekcije * naziv. projekti pk * id_projekta * naziv ꓳ profesor fk * id_sekcije

Biznis scenario: sekcije pk * id_sekcije * naziv. projekti pk * id_projekta * naziv ꓳ profesor fk * id_sekcije Biznis scenario: U školi postoje četiri sekcije sportska, dramska, likovna i novinarska. Svaka sekcija ima nekoliko aktuelnih projekata. Likovna ima četiri projekta. Za projekte Pikaso, Rubens i Rembrant

More information

Podešavanje za eduroam ios

Podešavanje za eduroam ios Copyright by AMRES Ovo uputstvo se odnosi na Apple mobilne uređaje: ipad, iphone, ipod Touch. Konfiguracija podrazumeva podešavanja koja se vrše na računaru i podešavanja na mobilnom uređaju. Podešavanja

More information

GUI Layout Manager-i. Bojan Tomić Branislav Vidojević

GUI Layout Manager-i. Bojan Tomić Branislav Vidojević GUI Layout Manager-i Bojan Tomić Branislav Vidojević Layout Manager-i ContentPane Centralni deo prozora Na njega se dodaju ostale komponente (dugmići, polja za unos...) To je objekat klase javax.swing.jpanel

More information

ISPITIVANJE UTICAJA PRIMJENJENE METODE NA UČINKOVITOST DEKARBONIZACIJE VODE

ISPITIVANJE UTICAJA PRIMJENJENE METODE NA UČINKOVITOST DEKARBONIZACIJE VODE 8. Naučno-stručni skup sa međunarodnim učešćem KVALITET 2013, Neum, B&H, 06. - 08 juni 2013. ISPITIVANJE UTICAJA PRIMJENJENE METODE NA UČINKOVITOST DEKARBONIZACIJE VODE THE EXAMINATION OF THE APPLIED METHOD

More information

Ulazne promenljive se nazivaju argumenti ili fiktivni parametri. Potprogram se poziva u okviru programa, kada se pri pozivu navode stvarni parametri.

Ulazne promenljive se nazivaju argumenti ili fiktivni parametri. Potprogram se poziva u okviru programa, kada se pri pozivu navode stvarni parametri. Potprogrami su delovi programa. Često se delovi koda ponavljaju u okviru nekog programa. Logično je da se ta grupa komandi izdvoji u potprogram, i da se po želji poziva u okviru programa tamo gde je potrebno.

More information

Bušilice nove generacije. ImpactDrill

Bušilice nove generacije. ImpactDrill NOVITET Bušilice nove generacije ImpactDrill Nove udarne bušilice od Bosch-a EasyImpact 550 EasyImpact 570 UniversalImpact 700 UniversalImpact 800 AdvancedImpact 900 Dostupna od 01.05.2017 2 Logika iza

More information

IZDAVANJE SERTIFIKATA NA WINDOWS 10 PLATFORMI

IZDAVANJE SERTIFIKATA NA WINDOWS 10 PLATFORMI IZDAVANJE SERTIFIKATA NA WINDOWS 10 PLATFORMI Za pomoć oko izdavanja sertifikata na Windows 10 operativnom sistemu možete se obratiti na e-mejl adresu esupport@eurobank.rs ili pozivom na telefonski broj

More information

DEFINISANJE TURISTIČKE TRAŽNJE

DEFINISANJE TURISTIČKE TRAŽNJE DEFINISANJE TURISTIČKE TRAŽNJE Tražnja se može definisati kao spremnost kupaca da pri različitom nivou cena kupuju različite količine jedne robe na određenom tržištu i u određenom vremenu (Veselinović

More information

Uvod u relacione baze podataka

Uvod u relacione baze podataka Uvod u relacione baze podataka 25. novembar 2011. godine 7. čas SQL skalarne funkcije, operatori ANY (SOME) i ALL 1. Za svakog studenta izdvojiti ime i prezime i broj različitih ispita koje je pao (ako

More information

Idejno rješenje: Dubrovnik Vizualni identitet kandidature Dubrovnika za Europsku prijestolnicu kulture 2020.

Idejno rješenje: Dubrovnik Vizualni identitet kandidature Dubrovnika za Europsku prijestolnicu kulture 2020. Idejno rješenje: Dubrovnik 2020. Vizualni identitet kandidature Dubrovnika za Europsku prijestolnicu kulture 2020. vizualni identitet kandidature dubrovnika za europsku prijestolnicu kulture 2020. visual

More information

BENCHMARKING HOSTELA

BENCHMARKING HOSTELA BENCHMARKING HOSTELA IZVJEŠTAJ ZA SVIBANJ. BENCHMARKING HOSTELA 1. DEFINIRANJE UZORKA Tablica 1. Struktura uzorka 1 BROJ HOSTELA BROJ KREVETA Ukupno 1016 643 1971 Regije Istra 2 227 Kvarner 4 5 245 991

More information

TRAJANJE AKCIJE ILI PRETHODNOG ISTEKA ZALIHA ZELENI ALAT

TRAJANJE AKCIJE ILI PRETHODNOG ISTEKA ZALIHA ZELENI ALAT TRAJANJE AKCIJE 16.01.2019-28.02.2019 ILI PRETHODNOG ISTEKA ZALIHA ZELENI ALAT Akcija sa poklonima Digitally signed by pki, pki, BOSCH, EMEA, BOSCH, EMEA, R, A, radivoje.stevanovic R, A, 2019.01.15 11:41:02

More information

Nejednakosti s faktorijelima

Nejednakosti s faktorijelima Osječki matematički list 7007, 8 87 8 Nejedakosti s faktorijelima Ilija Ilišević Sažetak Opisae su tehike kako se mogu dokazati ejedakosti koje sadrže faktorijele Spomeute tehike su ilustrirae a izu zaimljivih

More information

Dodatak Sertifikatu o akreditaciji sa akreditacionim brojem Li Annex to Accreditation Certificate - Accreditation Number Li 11.

Dodatak Sertifikatu o akreditaciji sa akreditacionim brojem Li Annex to Accreditation Certificate - Accreditation Number Li 11. Dodatak Sertifikatu o akreditaciji sa akreditacionim brojem Li 11.15 Annex to Accreditation Certificate - Accreditation Li 11.15 Standard: /IEC 17025:2011 Datum dodjele/ obnavljanja akreditacije: Date

More information

TRENING I RAZVOJ VEŽBE 4 JELENA ANĐELKOVIĆ LABROVIĆ

TRENING I RAZVOJ VEŽBE 4 JELENA ANĐELKOVIĆ LABROVIĆ TRENING I RAZVOJ VEŽBE 4 JELENA ANĐELKOVIĆ LABROVIĆ DIZAJN TRENINGA Model trening procesa FAZA DIZAJNA CILJEVI TRENINGA Vrste ciljeva treninga 1. Ciljevi učesnika u treningu 2. Ciljevi učenja Opisuju željene

More information

Eduroam O Eduroam servisu edu roam Uputstvo za podešavanje Eduroam konekcije NAPOMENA: Microsoft Windows XP Change advanced settings

Eduroam O Eduroam servisu edu roam Uputstvo za podešavanje Eduroam konekcije NAPOMENA: Microsoft Windows XP Change advanced settings Eduroam O Eduroam servisu Eduroam - educational roaming je besplatan servis za pristup Internetu. Svojim korisnicima omogućava bezbedan, brz i jednostavan pristup Internetu širom sveta, bez potrebe za

More information

Praćenje kvaliteta rijeke Vrbanje od godine vrši Institut za vode iz Bijeljine po nalogu Agencije za vode oblasnog riječnog sliva Save.

Praćenje kvaliteta rijeke Vrbanje od godine vrši Institut za vode iz Bijeljine po nalogu Agencije za vode oblasnog riječnog sliva Save. LIVING NERETVA, TOWARDS EU STANDARDS IN THE NERETVA RIVER BASIN (BiH) Dragana Đokić, dipl.hemičar Trebinje, 25.-26. 26. 05.2009 Praćenje kvaliteta rijeke Vrbanje od 2000. godine vrši Institut za vode iz

More information

2/3 ljudskog tela 90% krvi 80-90% mišića Gubitak od 20% = smrt. Voda. Minimalna potreba 2-5 litara/čoveku/danu Maksimalno 7 do 10 dana bez vode

2/3 ljudskog tela 90% krvi 80-90% mišića Gubitak od 20% = smrt. Voda. Minimalna potreba 2-5 litara/čoveku/danu Maksimalno 7 do 10 dana bez vode Osobine vode Šesto predavanje Ključni termini predavanja Značaj vode. Raspodela vode na Zemlji. Hidrološki ciklus. Osobine vode. Voda ima vitalnu ulogu u biosferi jer učestvuje u izgradnji biološkog materijala.

More information

KABUPLAST, AGROPLAST, AGROSIL 2500

KABUPLAST, AGROPLAST, AGROSIL 2500 KABUPLAST, AGROPLAST, AGROSIL 2500 kabuplast - dvoslojne rebraste cijevi iz polietilena visoke gustoće (PEHD) za kabelsku zaštitu - proizvedene u skladu sa ÖVE/ÖNORM EN 61386-24:2011 - stijenka izvana

More information

AMRES eduroam update, CAT alat za kreiranje instalera za korisničke uređaje. Marko Eremija Sastanak administratora, Beograd,

AMRES eduroam update, CAT alat za kreiranje instalera za korisničke uređaje. Marko Eremija Sastanak administratora, Beograd, AMRES eduroam update, CAT alat za kreiranje instalera za korisničke uređaje Marko Eremija Sastanak administratora, Beograd, 12.12.2013. Sadržaj eduroam - uvod AMRES eduroam statistika Novine u okviru eduroam

More information

Mogudnosti za prilagođavanje

Mogudnosti za prilagođavanje Mogudnosti za prilagođavanje Shaun Martin World Wildlife Fund, Inc. 2012 All rights reserved. Mogudnosti za prilagođavanje Za koje ste primere aktivnosti prilagođavanja čuli, pročitali, ili iskusili? Mogudnosti

More information

Port Community System

Port Community System Port Community System Konferencija o jedinstvenom pomorskom sučelju i digitalizaciji u pomorskom prometu 17. Siječanj 2018. godine, Zagreb Darko Plećaš Voditelj Odsjeka IS-a 1 Sadržaj Razvoj lokalnog PCS

More information

SADRŽAJ ANJONA U PODZEMNIM VODAMA NA TERITORIJI SEMBERIJE

SADRŽAJ ANJONA U PODZEMNIM VODAMA NA TERITORIJI SEMBERIJE SADRŽAJ ANJONA U PODZEMNIM VODAMA NA TERITORIJI SEMBERIJE Tamara J. Laketić 1, Aleksandra N. Pavlović 2*, Milenko J. Savić 1, Snežana S. Mitić 2, Snežana B. Tošić 2, Milena N. Miljković 2 1 Institut za

More information

PROJEKTNI PRORAČUN 1

PROJEKTNI PRORAČUN 1 PROJEKTNI PRORAČUN 1 Programski period 2014. 2020. Kategorije troškova Pojednostavlj ene opcije troškova (flat rate, lump sum) Radni paketi Pripremni troškovi, troškovi zatvaranja projekta Stope financiranja

More information

ENR 1.4 OPIS I KLASIFIKACIJA VAZDUŠNOG PROSTORA U KOME SE PRUŽAJU ATS USLUGE ENR 1.4 ATS AIRSPACE CLASSIFICATION AND DESCRIPTION

ENR 1.4 OPIS I KLASIFIKACIJA VAZDUŠNOG PROSTORA U KOME SE PRUŽAJU ATS USLUGE ENR 1.4 ATS AIRSPACE CLASSIFICATION AND DESCRIPTION VFR AIP Srbija / Crna Gora ENR 1.4 1 ENR 1.4 OPIS I KLASIFIKACIJA VAZDUŠNOG PROSTORA U KOME SE PRUŽAJU ATS USLUGE ENR 1.4 ATS AIRSPACE CLASSIFICATION AND DESCRIPTION 1. KLASIFIKACIJA VAZDUŠNOG PROSTORA

More information

UNIVERZITET U BEOGRADU RUDARSKO GEOLOŠKI FAKULTET DEPARTMAN ZA HIDROGEOLOGIJU ZBORNIK RADOVA. ZLATIBOR maj godine

UNIVERZITET U BEOGRADU RUDARSKO GEOLOŠKI FAKULTET DEPARTMAN ZA HIDROGEOLOGIJU ZBORNIK RADOVA. ZLATIBOR maj godine UNIVERZITETUBEOGRADU RUDARSKOGEOLOŠKIFAKULTET DEPARTMANZAHIDROGEOLOGIJU ZBORNIKRADOVA ZLATIBOR 1720.maj2012.godine XIVSRPSKISIMPOZIJUMOHIDROGEOLOGIJI ZBORNIKRADOVA IZDAVA: ZAIZDAVAA: TEHNIKIUREDNICI: TIRAŽ:

More information

Otpremanje video snimka na YouTube

Otpremanje video snimka na YouTube Otpremanje video snimka na YouTube Korak br. 1 priprema snimka za otpremanje Da biste mogli da otpremite video snimak na YouTube, potrebno je da imate kreiran nalog na gmailu i da video snimak bude u nekom

More information

elović Prirodno matematički fakultet, Odsek za hemiju, Laboratorija za industrijsku i primenjenu hemiju, Niš, Srbija

elović Prirodno matematički fakultet, Odsek za hemiju, Laboratorija za industrijsku i primenjenu hemiju, Niš, Srbija Stručni rad UD 677.027 : 677.07 : 677.494.674 = 111 ISPITIVANJE UTIAJA ph VREDNOSTI NA KOLIČINU INU OJE SINTEN LAU P-GL NANESENE NA POLIESTARSKI MATERIJAL Milena Miljković, Milovan Purenović, Sonja Ranđelovi

More information

ANALIZA PRIMJENE KOGENERACIJE SA ORGANSKIM RANKINOVIM CIKLUSOM NA BIOMASU U BOLNICAMA

ANALIZA PRIMJENE KOGENERACIJE SA ORGANSKIM RANKINOVIM CIKLUSOM NA BIOMASU U BOLNICAMA ANALIZA PRIMJENE KOGENERACIJE SA ORGANSKIM RANKINOVIM CIKLUSOM NA BIOMASU U BOLNICAMA Nihad HARBAŠ Samra PRAŠOVIĆ Azrudin HUSIKA Sadržaj ENERGIJSKI BILANSI DIMENZIONISANJE POSTROJENJA (ORC + VRŠNI KOTLOVI)

More information

WELLNESS & SPA YOUR SERENITY IS OUR PRIORITY. VAŠ MIR JE NAŠ PRIORITET!

WELLNESS & SPA YOUR SERENITY IS OUR PRIORITY. VAŠ MIR JE NAŠ PRIORITET! WELLNESS & SPA YOUR SERENITY IS OUR PRIORITY. VAŠ MIR JE NAŠ PRIORITET! WELLNESS & SPA DNEVNA KARTA DAILY TICKET 35 BAM / 3h / person RADNO VRIJEME OPENING HOURS 08:00-21:00 Besplatno za djecu do 6 godina

More information

Kvalitet vode kao jedan od mogućih uzročnika korozije u termoenergetskim postrojenjima

Kvalitet vode kao jedan od mogućih uzročnika korozije u termoenergetskim postrojenjima ANTO S. GAJIĆ 1, MILORAD V. TOMIĆ 2, LJUBICA J. PAVLOVIĆ 3, MIOMIR G. PAVLOVIĆ 2 Originalni naučni rad UDC:620.193.2:620.48 Kvalitet vode kao jedan od mogućih uzročnika korozije u termoenergetskim postrojenjima

More information

Automatske Maske za zavarivanje. Stella, black carbon. chain and skull. clown. blue carbon

Automatske Maske za zavarivanje. Stella, black carbon. chain and skull. clown. blue carbon Automatske Maske za zavarivanje Stella Podešavanje DIN: 9-13 Brzina senzora: 1/30.000s Vidno polje : 98x55mm Četiri optička senzora Napajanje : Solarne ćelije + dve litijumske neizmenjive baterije. Vek

More information

CJENOVNIK KABLOVSKA TV DIGITALNA TV INTERNET USLUGE

CJENOVNIK KABLOVSKA TV DIGITALNA TV INTERNET USLUGE CJENOVNIK KABLOVSKA TV Za zasnivanje pretplatničkog odnosa za korištenje usluga kablovske televizije potrebno je da je tehnički izvodljivo (mogude) priključenje na mrežu Kablovskih televizija HS i HKBnet

More information

Fizičko-hemijska i mikrobiološka ispravnost vode za piće u seoskim naseljima na teritoriji grada Požarevca

Fizičko-hemijska i mikrobiološka ispravnost vode za piće u seoskim naseljima na teritoriji grada Požarevca UNIVERZITET U BEOGRADU POLJOPRIVREDNI FAKULTET Slađana S. Milojković, dipl.ing.prehrambene tehnologije Fizičko-hemijska i mikrobiološka ispravnost vode za piće u seoskim naseljima na teritoriji grada Požarevca

More information

Monitoring kvaliteta vazduha na teritoriji grada Užica za 2016.godinu

Monitoring kvaliteta vazduha na teritoriji grada Užica za 2016.godinu Strana 1 od 18 Grad Užice, Gradska uprava za urbanizam,izgradnju i imovinsko pravne poslove Monitoring kvaliteta vazduha na teritoriji grada Užica za 2016.godinu Godišnji izveštaj Uvod Zavod za javno zdravlje

More information

Temperature affects the silicate morphology in a diatom

Temperature affects the silicate morphology in a diatom Supplementary Information: Temperature affects the silicate morphology in a diatom N. Javaheri 1, R. Dries 1&2, A. Burson 3, L.J. Stal 3&4, P.M.A. Sloot 1,5,6, J.A. Kaandorp 1* 1- Computational Science,

More information

RANI BOOKING TURSKA LJETO 2017

RANI BOOKING TURSKA LJETO 2017 PUTNIČKA AGENCIJA FIBULA AIR TRAVEL AGENCY D.O.O. UL. FERHADIJA 24; 71000 SARAJEVO; BIH TEL:033/232523; 033/570700; E-MAIL: INFO@FIBULA.BA; FIBULA@BIH.NET.BA; WEB: WWW.FIBULA.BA SUDSKI REGISTAR: UF/I-1769/02,

More information

Ljubinka V. Rajaković. Originalni naučni rad / Original scientific paper UDK /UDC: : Rad primljen / Paper received:

Ljubinka V. Rajaković. Originalni naučni rad / Original scientific paper UDK /UDC: : Rad primljen / Paper received: Ljubinka V. Rajaković KOROZIJSKI PROCESI U TERMOENERGETSKIM POSTROJENJIMA USLED NEADEKVATNOG KVALITETA VODE CORROSION PROCESSES IN THERMAL POWER PLANTS CAUSED BY NONADEQUATE WATER QUALITY Originalni naučni

More information

SVEUĈILIŠTE U ZAGREBU FAKULTET STROJARSTVA I BRODOGRADNJE ZAVRŠNI RAD. Dinko Ljoljo. Zagreb, 2012.

SVEUĈILIŠTE U ZAGREBU FAKULTET STROJARSTVA I BRODOGRADNJE ZAVRŠNI RAD. Dinko Ljoljo. Zagreb, 2012. SVEUĈILIŠTE U ZAGREBU FAKULTET STROJARSTVA I BRODOGRADNJE ZAVRŠNI RAD Dinko Ljoljo Zagreb, 2012. SVEUĈILIŠTE U ZAGREBU FAKULTET STROJARSTVA I BRODOGRADNJE ZAVRŠNI RAD Mentor: Prof. dr. sc. Davor Ljubas,

More information

VODA ZA ŽIVOT: OSNOVE INTEGRALNOG UPRAVLJANJA VODNIM RESURSIMA

VODA ZA ŽIVOT: OSNOVE INTEGRALNOG UPRAVLJANJA VODNIM RESURSIMA Branko Vučijak Admir Ćerić Irem Silajdžić Sanda Midžić Kurtagić VODA ZA ŽIVOT: OSNOVE INTEGRALNOG UPRAVLJANJA VODNIM RESURSIMA izdanje na hrvatskom jeziku Sarajevo, 2011. Autori doc.dr. Branko Vučijak,

More information

OTAL Pumpa za pretakanje tečnosti

OTAL Pumpa za pretakanje tečnosti OTAL Pumpa za pretakanje tečnosti Pretače tečnost bezbedno, brzo i čisto, na ručni i nožni pogon, različiti modeli Program OTAL pumpi je prisutan na tržištu već 50 godina. Pumpe su poznate i cenjene zbog

More information

TEHNO SISTEM d.o.o. PRODUCT CATALOGUE KATALOG PROIZVODA TOPLOSKUPLJAJUĆI KABLOVSKI PRIBOR HEAT-SHRINKABLE CABLE ACCESSORIES

TEHNO SISTEM d.o.o. PRODUCT CATALOGUE KATALOG PROIZVODA TOPLOSKUPLJAJUĆI KABLOVSKI PRIBOR HEAT-SHRINKABLE CABLE ACCESSORIES TOPOSKUPJAJUĆI KABOVSKI PRIBOR HEAT-SHRINKABE CABE ACCESSORIES KATAOG PROIZVODA PRODUCT CATAOGUE 8 TEHNO SISTEM d.o.o. NISKONAPONSKI TOPOSKUPJAJUĆI KABOVSKI PRIBOR TOPOSKUPJAJUĆE KABOVSKE SPOJNICE kv OW

More information

Izvjestaj o realizaciji uporednog testa analiziranih prehrambenih proizvoda na zdravstvenu ispravnost i kvalitet ( Prva faza )

Izvjestaj o realizaciji uporednog testa analiziranih prehrambenih proizvoda na zdravstvenu ispravnost i kvalitet ( Prva faza ) Izvjestaj o realizaciji uporednog testa analiziranih prehrambenih proizvoda na zdravstvenu ispravnost i kvalitet ( Prva faza ) U neposrednoj saradnji sa Bugarskim Nacionalnim udruženjem Aktivni Potrosač

More information

Mleko i proizvodi od mleka Vodič o uzorkovanju. Definisana procedura Reprezentativni uzorak Ne narušiti integritet uzorka Specifičnost SIR!

Mleko i proizvodi od mleka Vodič o uzorkovanju. Definisana procedura Reprezentativni uzorak Ne narušiti integritet uzorka Specifičnost SIR! ISO 707/IDF 50: 2008 Mleko i proizvodi od mleka Vodič o uzorkovanju Definisana procedura Reprezentativni uzorak Ne narušiti integritet uzorka Specifičnost SIR! Nesigurnost uzorkovanja heterogenost uzorka,

More information

KAPACITET USB GB. Laserska gravura. po jednoj strani. Digitalna štampa, pun kolor, po jednoj strani USB GB 8 GB 16 GB.

KAPACITET USB GB. Laserska gravura. po jednoj strani. Digitalna štampa, pun kolor, po jednoj strani USB GB 8 GB 16 GB. 9.72 8.24 6.75 6.55 6.13 po 9.30 7.89 5.86 10.48 8.89 7.30 7.06 6.61 11.51 9.75 8.00 7.75 7.25 po 0.38 10.21 8.66 7.11 6.89 6.44 11.40 9.66 9.73 7.69 7.19 12.43 1 8.38 7.83 po 0.55 0.48 0.37 11.76 9.98

More information

KAKO GA TVORIMO? Tvorimo ga tako, da glagol postavimo v preteklik (past simple): 1. GLAGOL BITI - WAS / WERE TRDILNA OBLIKA:

KAKO GA TVORIMO? Tvorimo ga tako, da glagol postavimo v preteklik (past simple): 1. GLAGOL BITI - WAS / WERE TRDILNA OBLIKA: Past simple uporabljamo, ko želimo opisati dogodke, ki so se zgodili v preteklosti. Dogodki so se zaključili v preteklosti in nič več ne trajajo. Dogodki so se zgodili enkrat in se ne ponavljajo, čas dogodkov

More information

ANALIZA UTICAJA UVOĐENJA STANDARDA ISO NA EMISIJE POLUTANATA U ORGANIZACIJI METALSKOG SEKTORA

ANALIZA UTICAJA UVOĐENJA STANDARDA ISO NA EMISIJE POLUTANATA U ORGANIZACIJI METALSKOG SEKTORA 10. Naučno-stručni skup sa međunarodnim učešćem QUALITY 2017, Neum, B&H, 17. - 20 maj 2017. ANALIZA UTICAJA UVOĐENJA STANDARDA ISO 14001 NA EMISIJE POLUTANATA U ORGANIZACIJI METALSKOG SEKTORA ANALYSIS

More information

NIS PETROL. Uputstvo za deaktiviranje/aktiviranje stranice Veleprodajnog cenovnika na sajtu NIS Petrol-a

NIS PETROL. Uputstvo za deaktiviranje/aktiviranje stranice Veleprodajnog cenovnika na sajtu NIS Petrol-a NIS PETROL Uputstvo za deaktiviranje/aktiviranje stranice Veleprodajnog cenovnika na sajtu NIS Petrol-a Beograd, 2018. Copyright Belit Sadržaj Disable... 2 Komentar na PHP kod... 4 Prava pristupa... 6

More information

IZRADA TEHNIČKE DOKUMENTACIJE

IZRADA TEHNIČKE DOKUMENTACIJE 1 Zaglavlje (JUS M.A0.040) Šta je zaglavlje? - Posebno uokvireni deo koji služi za upisivanje podataka potrebnih za označavanje, razvrstavanje i upotrebu crteža Mesto zaglavlja: donji desni ugao raspoložive

More information

MINISTRY OF THE SEA, TRANSPORT AND INFRASTRUCTURE

MINISTRY OF THE SEA, TRANSPORT AND INFRASTRUCTURE MINISTRY OF THE SEA, TRANSPORT AND INFRASTRUCTURE 3309 Pursuant to Article 1021 paragraph 3 subparagraph 5 of the Maritime Code ("Official Gazette" No. 181/04 and 76/07) the Minister of the Sea, Transport

More information

Upute za korištenje makronaredbi gml2dwg i gml2dgn

Upute za korištenje makronaredbi gml2dwg i gml2dgn SVEUČILIŠTE U ZAGREBU - GEODETSKI FAKULTET UNIVERSITY OF ZAGREB - FACULTY OF GEODESY Zavod za primijenjenu geodeziju; Katedra za upravljanje prostornim informacijama Institute of Applied Geodesy; Chair

More information

1. Instalacija programske podrške

1. Instalacija programske podrške U ovom dokumentu opisana je instalacija PBZ USB PKI uređaja na računala korisnika PBZCOM@NET internetskog bankarstva. Uputa je podijeljena na sljedeće cjeline: 1. Instalacija programske podrške 2. Promjena

More information

1.7 Predstavljanje negativnih brojeva u binarnom sistemu

1.7 Predstavljanje negativnih brojeva u binarnom sistemu .7 Predstavljanje negativnih brojeva u binarnom sistemu U decimalnom brojnom sistemu pozitivni brojevi se predstavljaju znakom + napisanim ispred cifara koje definišu apsolutnu vrednost broja, odnosno

More information

STRUČNA PRAKSA B-PRO TEMA 13

STRUČNA PRAKSA B-PRO TEMA 13 MAŠINSKI FAKULTET U BEOGRADU Katedra za proizvodno mašinstvo STRUČNA PRAKSA B-PRO TEMA 13 MONTAŽA I SISTEM KVALITETA MONTAŽA Kratak opis montže i ispitivanja gotovog proizvoda. Dati izgled i sadržaj tehnološkog

More information

CRNA GORA

CRNA GORA HOTEL PARK 4* POLOŽAJ: uz more u Boki kotorskoj, 12 km od Herceg-Novog. SADRŽAJI: 252 sobe, recepcija, bar, restoran, besplatno parkiralište, unutarnji i vanjski bazen s terasom za sunčanje, fitnes i SPA

More information

Origin and Extraction of Andean Salars

Origin and Extraction of Andean Salars Think Simulation! Adventures in Electrolytes Origin and Extraction of Andean Salars Lithium and Boron Recovery from Salt brines and Salt flats in Chile and Bolivia http://tunari.tripod.com/landscapes.html

More information

DANI BRANIMIRA GUŠICA - novi prilozi poznavanju prirodoslovlja otoka Mljeta. Hotel ODISEJ, POMENA, otok Mljet, listopad 2010.

DANI BRANIMIRA GUŠICA - novi prilozi poznavanju prirodoslovlja otoka Mljeta. Hotel ODISEJ, POMENA, otok Mljet, listopad 2010. DANI BRANIMIRA GUŠICA - novi prilozi poznavanju prirodoslovlja otoka Mljeta Hotel ODISEJ, POMENA, otok Mljet, 03. - 07. listopad 2010. ZBORNIK SAŽETAKA Geološki lokalitet i poucne staze u Nacionalnom parku

More information

ADMINISTRATIVNO UPUTSTVO MA-BR.20/2006 STANDARDI KVALITETA I KATEGORIZACIJA SVEŽEG MLEKA

ADMINISTRATIVNO UPUTSTVO MA-BR.20/2006 STANDARDI KVALITETA I KATEGORIZACIJA SVEŽEG MLEKA UNMIK IPVQ INSTITUCIONET E PËRKOHSHME TË VETQEVERISJES PRIVREMENE INSTITUCIJE SAMOUPRAVLJANJA PROVISIONAL INSTITUTIONS OF SELF-GOVERNMENT QEVERIA E KOSOVËS/ MINISTRIA E BUJQËSISË, PYLLTARISË DHE ZVILLIMIT

More information

Primena reaktora na bazi dielektričnog barijernog pražnjenja za dekolorizaciju reaktivnih tekstilnih boja

Primena reaktora na bazi dielektričnog barijernog pražnjenja za dekolorizaciju reaktivnih tekstilnih boja UNIVERZITET U BEOGRADU HEMIJSKI FAKULTET Biljana P. Dojčinović Primena reaktora na bazi dielektričnog barijernog pražnjenja za dekolorizaciju reaktivnih tekstilnih boja Doktorska disertacija Beograd, 2011.

More information

Biosfera - jedinstvo žive i nežive prirode

Biosfera - jedinstvo žive i nežive prirode AKVATIČNI EKOSISTEMI I KVALITET VODA Svetlana Ugarčina, dipl. ekolog Prirodno-matematički fakultet Departman za hemiju Novi Sad Biosfera - jedinstvo žive i nežive prirode 2 Nivoi i ekološke organizacije

More information

WWF. Jahorina

WWF. Jahorina WWF For an introduction Jahorina 23.2.2009 What WWF is World Wide Fund for Nature (formerly World Wildlife Fund) In the US still World Wildlife Fund The World s leading independent conservation organisation

More information

Windows Easy Transfer

Windows Easy Transfer čet, 2014-04-17 12:21 - Goran Šljivić U članku o skorom isteku Windows XP podrške [1] koja prestaje 8. travnja 2014. spomenuli smo PCmover Express i PCmover Professional kao rješenja za preseljenje korisničkih

More information

Interpretacija rezultata kvaliteta površinskih voda primenom multivarijalne analize

Interpretacija rezultata kvaliteta površinskih voda primenom multivarijalne analize Interpretacija rezultata kvaliteta površinskih voda primenom multivarijalne analize Borko M. Matijević, Đenđi Đ. Vaštag, Milena R. Bečelić-Tomin, Božo D. Dalmacija, Suzana Lj. Apostolov Prirodno matematički

More information

TRETMAN OTPADNIH VODA

TRETMAN OTPADNIH VODA TRETMAN OTPADNIH VODA Ranđel N. Kitanović a, Vanja M. Šušteršič b a Univerzitet odbrane u Beogradu, Vojna akademija, Odeljenje logistike, Beograd b Fakultet inženjerskih nauka, Kragujevac Sažetak: Kvalitet

More information

Faktori formiranja tla

Faktori formiranja tla MEĐUSVEUČILIŠNI STUDIJ STUDIJ MEDITERANSKA POLJOPRIVREDA P E D O L O G I J A Tema: Pedogenetski faktori Doc.dr.sc. Aleksandra BENSA i Dr.sc. Boško MILOŠ Autorizirana prezentacija Split, 2011/12. Faktori

More information

Tutorijal za Štefice za upload slika na forum.

Tutorijal za Štefice za upload slika na forum. Tutorijal za Štefice za upload slika na forum. Postoje dvije jednostavne metode za upload slika na forum. Prva metoda: Otvoriti nova tema ili odgovori ili citiraj već prema želji. U donjem dijelu obrasca

More information

24th International FIG Congress

24th International FIG Congress Conferences and Exhibitions KiG 2010, 13 24th International FIG Congress Sydney, April 11 16, 2010 116 The largest congress of the International Federation of Surveyors (FIG) was held in Sydney, Australia,

More information

MONITORING I ZAŠTITA VODNIH RESURSA U SISTEMU KVALITETA

MONITORING I ZAŠTITA VODNIH RESURSA U SISTEMU KVALITETA MONITORING I ZAŠTITA VODNIH RESURSA U SISTEMU KVALITETA Student Ana Kalajdžić 1, student Ružica Rakić 2, student Almedina Dolovac 3 1-Prirodno-matematički fakultet Tuzla, 2- Fakultet za menadžment Zaječar

More information

STVARANJE NASLAGA U INSTALACIJAMA SA GEOTERMALNOM VODOM I METODE ZA NJIHOVO UKLANJANJE

STVARANJE NASLAGA U INSTALACIJAMA SA GEOTERMALNOM VODOM I METODE ZA NJIHOVO UKLANJANJE STVARANJE NASLAGA U INSTALACIJAMA SA GEOTERMALNOM VODOM I METODE ZA NJIHOVO UKLANJANJE DEPOSITS FORMATION IN INSTALLATION WITH GEOTHERMAL HOT WATERS AND METHOD FOR DISPLACE Dragan T. Stojiljković *, Staniša

More information

Bear management in Croatia

Bear management in Croatia Bear management in Croatia Djuro Huber Josip Kusak Aleksandra Majić-Skrbinšek Improving coexistence of large carnivores and agriculture in S. Europe Gorski kotar Slavonija Lika Dalmatia Land & islands

More information

ZBIRKA ZADATAKA IZ TEHNIČKIH MATERIJALA POGONSKE MATERIJE

ZBIRKA ZADATAKA IZ TEHNIČKIH MATERIJALA POGONSKE MATERIJE Univerzitet u Nišu, Mašinski fakultet u Nišu ZBIRKA ZADATAKA IZ TEHNIČKIH MATERIJALA POGONSKE MATERIJE Ljubica R. Ćojbašić Gordana M. Stefanović Mirko M. Stojiljković ZBIRKA ZADATAKA IZ TEHNIČKIH MATERIJALA

More information

SAS On Demand. Video: Upute za registraciju:

SAS On Demand. Video:  Upute za registraciju: SAS On Demand Video: http://www.sas.com/apps/webnet/video-sharing.html?bcid=3794695462001 Upute za registraciju: 1. Registracija na stranici: https://odamid.oda.sas.com/sasodaregistration/index.html U

More information

STRUKTURNO KABLIRANJE

STRUKTURNO KABLIRANJE STRUKTURNO KABLIRANJE Sistematski pristup kabliranju Kreiranje hijerarhijski organizirane kabelske infrastrukture Za strukturno kabliranje potrebno je ispuniti: Generalnost ožičenja Zasidenost radnog područja

More information

UTICAJ KVALITETA VODE NA POUZDANOST RADA KOTLOVSKIH POSTROJENJA

UTICAJ KVALITETA VODE NA POUZDANOST RADA KOTLOVSKIH POSTROJENJA ANTO S. GAJIĆ 1 MILORAD V. TOMIĆ 2 LJUBICA J. PAVLOVIĆ 3 MIOMIR G. PAVLOVIĆ 2 1 Rudnik i termoelektrana Ugljevik, RiTE, R. Srpska 2 Tehnološki fakultet Zvornik, Univerzitet u Istočnom Sarajevu, Zvornik,

More information

SUSPENDOVANE I RESPIRABILNE ČESTICE U URBANIM SREDINAMA

SUSPENDOVANE I RESPIRABILNE ČESTICE U URBANIM SREDINAMA SUSPENDOVANE I RESPIRABILNE ČESTICE U URBANIM SREDINAMA 1 SADRŽAJ 1. UVOD... 3 2. KARAKTERISTIKE RESPIRABILNIH ČESTICA... 4 3. RASPODELA VELIČINA ČESTICA... 7 4. O ČESTICAMA KOJE SU OPASNE ZA ČOVEKA...

More information

Uklanjanje magnezijuma iz izvorske vode pomoću prirodnog zeolita u protočnom sistemu

Uklanjanje magnezijuma iz izvorske vode pomoću prirodnog zeolita u protočnom sistemu Uklanjanje magnezijuma iz izvorske vode pomoću prirodnog zeolita u protočnom sistemu Slavica Tomić, Milena Knežević, Nevenka Rajić, Dragan Povrenović Univerzitet u Beogradu, Tehnološko metalurški fakultet,

More information

ANALIZA PRIKUPLJENIH PODATAKA O KVALITETU ZRAKA NA PODRUČJU OPĆINE LUKAVAC ( ZA PERIOD OD DO GOD.)

ANALIZA PRIKUPLJENIH PODATAKA O KVALITETU ZRAKA NA PODRUČJU OPĆINE LUKAVAC ( ZA PERIOD OD DO GOD.) Bosna i Hercegovina Federacija Bosne i Hercegovine Tuzlanski kanton Ministarstvo prostornog uređenja i zaštite okolice ANALIZA PRIKUPLJENIH PODATAKA O KVALITETU ZRAKA NA PODRUČJU OPĆINE LUKAVAC ( ZA PERIOD

More information

Commissioned by Paul and Joyce Riedesel in honor of their 45th wedding anniversary. Lux. œ œ œ - œ - œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ. œ œ œ œ œ œ œ œ œ.

Commissioned by Paul and Joyce Riedesel in honor of their 45th wedding anniversary. Lux. œ œ œ - œ - œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ. œ œ œ œ œ œ œ œ œ. LK0-0 Lux/ a caella $2.00 Commissioned by aul and Joyce Riedesel in honor of their 5th edding anniversary. Offertorium and Communio from the Requiem Mass f declamatory - solo - - - - U Ex - au - di o -

More information

Struktura indeksa: B-stablo. ls/swd/btree/btree.html

Struktura indeksa: B-stablo.   ls/swd/btree/btree.html Struktura indeksa: B-stablo http://cis.stvincent.edu/html/tutoria ls/swd/btree/btree.html Uvod ISAM (Index-Sequential Access Method, IBM sredina 60-tih godina 20. veka) Nedostaci: sekvencijalno pretraživanje

More information

Teški metali u otpadnim vodama Rudnika bakra Majdanpek

Teški metali u otpadnim vodama Rudnika bakra Majdanpek SNEŽANA ŠERBULA 1, ANA RISTIĆ 1, SREĆKO MANASIJEVIĆ 2, NATALIJA DOLIĆ 3 Originalni naučni rad UDC:628.312.5(497.11) Teški metali u otpadnim vodama Rudnika bakra Majdanpek U radu su prikazane prosečne godišnje

More information

Mindomo online aplikacija za izradu umnih mapa

Mindomo online aplikacija za izradu umnih mapa Mindomo online aplikacija za izradu umnih mapa Mindomo je online aplikacija za izradu umnih mapa (vrsta dijagrama specifične forme koji prikazuje ideje ili razmišljanja na svojevrstan način) koja omogućuje

More information

VERIFIKACIJA OSTVARENIH UŠTEDA U POTROŠNJI FINALNE ENERGIJE ZBOG PRIMENE MERA ZA UNAPREĐENJE ENERGETSKE EFIKASNOSTI U KLINICI DR LAZA LAZAREVIĆ

VERIFIKACIJA OSTVARENIH UŠTEDA U POTROŠNJI FINALNE ENERGIJE ZBOG PRIMENE MERA ZA UNAPREĐENJE ENERGETSKE EFIKASNOSTI U KLINICI DR LAZA LAZAREVIĆ VERIFIKACIJA OSTVARENIH UŠTEDA U POTROŠNJI FINALNE ENERGIJE ZBOG PRIMENE MERA ZA UNAPREĐENJE ENERGETSKE EFIKASNOSTI U KLINICI DR LAZA LAZAREVIĆ 1 Sadržaj I. Energetske karakteristike objekata Klinike pre

More information

Univerzitet u Beogradu Tehnološko metalurški fakultet. mr Darja B. Žarković, dipl.inž.tehn.

Univerzitet u Beogradu Tehnološko metalurški fakultet. mr Darja B. Žarković, dipl.inž.tehn. Univerzitet u Beogradu Tehnološko metalurški fakultet Katedra za analitičku hemiju i kontrolu kvaliteta Katedra za grafičko inženjerstvo mr Darja B. Žarković, dipl.inž.tehn. JONSKA HROMATOGRAFIJA RAZVOJ

More information

DEUS CARITAS EST SATB Choir, Soloist, Organ. œ œ. œœœœœ. œ œœœ œ œ œ

DEUS CARITAS EST SATB Choir, Soloist, Organ. œ œ. œœœœœ. œ œœœ œ œ œ INTRODUCTION 4? 4? 4 4? q = c 72? 7? SAMPLE From the repertoire of the International Federation of Little Sgers (Foederatio Internationalis Pueri Cantores, FIPC) Bibliorum Sacrorum nova vulga editio Eng

More information

KONDICIONIRANJE VODA

KONDICIONIRANJE VODA Sveučilište J. J. Strossmayera u Osijeku Građevinski fakultet Zavod za hidrotehniku i zaštitu okoliša Prof. dr. sc. Mirko Kuleš Mr.sc. Mirna Habuda-Stanić KONDICIONIRANJE VODA Upute za laboratorijske vježbe

More information

PŠENICA I TEŠKI METALI

PŠENICA I TEŠKI METALI DOI: 10.7251/JEPM1204085R UDK: 546.3 Pregledni rad PŠENICA I TEŠKI METALI Miloš Rajković 1, Mirjana Stojanović 2, Đorđe Glamočlija 1, Dragan Tošković 3, Violeta Miletić 4, Violeta Stefanović 5, Časlav

More information

LUŽENJE TEŠKIH METALA IZ FLOTACIONE JALOVINE

LUŽENJE TEŠKIH METALA IZ FLOTACIONE JALOVINE UNIVERZITET U BEOGRADU TEHNIČKI FAKULTET U BORU Zoran O. Stevanović LUŽENJE TEŠKIH METALA IZ FLOTACIONE JALOVINE doktorska disertacija Bor, 212 UNIVERZITET U BEOGRADU TEHNIČKI FAKULTET U BORU Zoran O.

More information

INSTALIRANJE SOFTVERSKOG SISTEMA SURVEY

INSTALIRANJE SOFTVERSKOG SISTEMA SURVEY INSTALIRANJE SOFTVERSKOG SISTEMA SURVEY Softverski sistem Survey za geodeziju, digitalnu topografiju i projektovanje u niskogradnji instalira se na sledeći način: 1. Instalirati grafičko okruženje pod

More information

UTICAJ KVALITETA VODE NA POUZDANOST RADA KOTLOVSKIH POSTROJENJA

UTICAJ KVALITETA VODE NA POUZDANOST RADA KOTLOVSKIH POSTROJENJA Predlog kategorije rada: STRUČNI UTICAJ KVALITETA VODE NA POUZDANOST RADA KOTLOVSKIH POSTROJENJA Anto S. Gajić 1, Milorad V. Tomić 2, Ljubica J. Pavlović 3, Miomir G. Pavlović 2 1 Rudnik i termoelektrana

More information

Kvalitet reke Ibar od Biljanovca do Kraljeva

Kvalitet reke Ibar od Biljanovca do Kraljeva Kvalitet reke Ibar od Biljanovca do Kraljeva DRAGAN D. MARINOVIĆ, Zavod za javno zdravlje, Kraljevo Stručni rad VLADIMIR M. SAVIĆ, Zavod za javno zdravlje, Kraljevo UDC: 504.45.054(497.11) MARINA T. STOJANOVIĆ,

More information

OPTIMIZACIJA POSTUPKA SINTEZE KALCIJUM- I NATRIJUM-CITRATA U LABORATORIJSKIM I POLUINDUSTRIJSKIM USLOVIMA

OPTIMIZACIJA POSTUPKA SINTEZE KALCIJUM- I NATRIJUM-CITRATA U LABORATORIJSKIM I POLUINDUSTRIJSKIM USLOVIMA GORDANA S. UŠĆUMLIĆ 1 NEMANJA P. TRIŠOVIĆ 1 MILAN Z. PETROVIĆ 1 NATAŠA V. VALENTIĆ 1 SLOBODAN D. PETROVIĆ 1,2 1 Katedra za organsku hemiju, Tehnološko-metalurški fakultet, Univerzitet u Beogradu, Beograd

More information

NAUČ NI Č LANCI POREĐENJE SNAGE ZA JEDNU I DVE KONTRAROTIRAJUĆE HIDRO TURBINE U VENTURIJEVOJ CEVI DRUGI DEO

NAUČ NI Č LANCI POREĐENJE SNAGE ZA JEDNU I DVE KONTRAROTIRAJUĆE HIDRO TURBINE U VENTURIJEVOJ CEVI DRUGI DEO NAUČ NI Č LANCI POREĐENJE SNAGE ZA JEDNU I DVE KONTRAROTIRAJUĆE HIDRO TURBINE U VENTURIJEVOJ CEVI DRUGI DEO Kozić S. Mirko, Vojnotehnički institut Sektor za vazduhoplove, Beograd Sažetak: U prvom delu

More information

СТРУКТУРА СТАНДАРДА СИСТЕМАМЕНАЏМЕНТАКВАЛИТЕТОМ

СТРУКТУРА СТАНДАРДА СИСТЕМАМЕНАЏМЕНТАКВАЛИТЕТОМ 1 СТРУКТУРА СТАНДАРДА СИСТЕМАМЕНАЏМЕНТАКВАЛИТЕТОМ 2 ПРИНЦИПИ МЕНАЏМЕНТА КВАЛИТЕТОМ 3 ПРИНЦИПИ МЕНАЏМЕНТА КВАЛИТЕТОМ 4 ПРИНЦИПИ МЕНАЏМЕНТА КВАЛИТЕТОМ Edwards Deming Не морате то чинити, преживљавање фирми

More information

ISPITIVANJE KVALITETA VODE

ISPITIVANJE KVALITETA VODE ISPITIVANJE KVALITETA VODE 1 Gde se sve koristi voda u farmaceutskoj industriji? 1. Ekscipijens (za izradu farmaceutskih preparata) 3. Tokom procesa sinteze 4. Tokom procesa proizvodnje finalnog proizvoda

More information

Sporedni proizvodi prerade mleka Nastaju u mlekarama preradom mleka do različitih mlečnih proizvoda.

Sporedni proizvodi prerade mleka Nastaju u mlekarama preradom mleka do različitih mlečnih proizvoda. To su hraniva koja se dobijaju iz različitih grana prehrambene industrije, i uglavnom su sporedni proizvodi tih industrija. Zavisno gde se dobijaju podeljena su na sledeća: Sporedni proizvodi prerade mleka;

More information

KARAKTERISTIKE ANTIMONOPOLSKE POLITIKE I EFEKTI NJENE PRIMENE U SRBIJI

KARAKTERISTIKE ANTIMONOPOLSKE POLITIKE I EFEKTI NJENE PRIMENE U SRBIJI Ekonomski Fakultet Univerzitet u Beogradu KARAKTERISTIKE ANTIMONOPOLSKE POLITIKE I EFEKTI NJENE PRIMENE U SRBIJI Dr Dragan Lončar SADRŽAJ PREZENTACIJE MAKROEKONOMSKI PRISTUP 01 02 03 DOMEN ANTIMONOPOLSKE

More information

RAZMATRANJE MOGUĆNOSTI UPOTREBE OTPADNOG MULJA U INDUSTRIJI CEMENTA ANALYZING OF USAGE OF WASTE SLUDGE IN CEMENT INDUSTRY

RAZMATRANJE MOGUĆNOSTI UPOTREBE OTPADNOG MULJA U INDUSTRIJI CEMENTA ANALYZING OF USAGE OF WASTE SLUDGE IN CEMENT INDUSTRY RAZMATRANJE MOGUĆNOSTI UPOTREBE OTPADNOG MULJA U INDUSTRIJI CEMENTA ANALYZING OF USAGE OF WASTE SLUDGE IN CEMENT INDUSTRY STOJAN SIMIĆ, RAFINERIJA ULJA A.D. MODRIČA, BIH MIROSLAV STANOJEVIĆ, MAŠINSKI FAKULTET,

More information

OSNOVI UPRAVLJANJA PODRŠKE

OSNOVI UPRAVLJANJA PODRŠKE Univerzitet u Novom Sadu Prirodno matematički fakultet Departman za hemiju, biohemiju izaštituživotnesredine Udruženje za unapređenjeđ zaštite ši životne sredine Novi Sad OSNOVI UPRAVLJANJA OTPADNIM VODAMA

More information