Praćenje kvaliteta rijeke Vrbanje od godine vrši Institut za vode iz Bijeljine po nalogu Agencije za vode oblasnog riječnog sliva Save.

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Size: px
Start display at page:

Download "Praćenje kvaliteta rijeke Vrbanje od godine vrši Institut za vode iz Bijeljine po nalogu Agencije za vode oblasnog riječnog sliva Save."

Transcription

1 LIVING NERETVA, TOWARDS EU STANDARDS IN THE NERETVA RIVER BASIN (BiH) Dragana Đokić, dipl.hemičar Trebinje,

2 Praćenje kvaliteta rijeke Vrbanje od godine vrši Institut za vode iz Bijeljine po nalogu Agencije za vode oblasnog riječnog sliva Save. Profil (V3), na kojem se sprovode ispitivanja, se nalazi u naselju Vrbanja. U periodu od do godine vršene su tri do četiri serije ispitivanja godišnje, uz istovremeno mjerenje protoka. U svakom ciklusu ispitivanja mjereni su osnovni fizičko-hemijski in-situ parametri : temperatura vode, ph, elektroprovodljivost, rastvoreni kiseonik i procenat zasićenja vode kiseonikom.

3 U tabeli su navedeni parametri koji su obuhvaćeni fizičko-hemijskim ispitivanjima R BR PARAMETAR R BR PARAMETAR 1. Protok 15. Ukupna tvrdoća vode 2. Temperatura vode 16. Kalcijum 3. Suspendovane materije 17. Magnezijum 4. Rastvoreni kiseonik 18. Amonijačni azot 5. procenat zasićenja O Nitratni azot 6. ph vrijednost vode 20. Nitritni azot 7. Elektroprovodljivost 21. Kjeldahl azot 8. BPK Ukupni fosfor 9. HPK(K 2 Cr 2 O 7 ) 23. Živa 10. HPK(KMnO4) 24. Bakar 11. Potrošnja KMnO4 25. Cink 12. Ukupni alkalitet 26. Hrom 13. Ukupne čvrste marerije 27. Gvožđe 14. Žareni ostatak 28. Mangan

4 Specifične supstance zagađenja, od kojih je većina na listi prioritetnih supstanci, su analizirane jedanput godine. Koncentracije analiziranih specifičnih supstanci su bile ispod granice detekcije, što odgovara vrijednostima za prvu klasu vodotoka. Lista specifičnih supstanci zagađenja: REDNI BR. PARAMETAR REDNI BR. PARAMETAR 1. Arsen 23. Endosulfan I 2. Kadmijum 24. Endosulfan II 3. Olovo 25. Endosulfan sulfat 4. Nikl 26. Gama - BHC 5. Antracen 27. Heptahlor 6. Naftalen 28. 4,4'- DDD 7. Acenaftilen 29. 4,4'- DDE 8. Fluoren 30. 4,4'- DDT 9. Fenantren 31. PCBs 10. Piren 32. Atrazin 11. Benzo (a) antracen 33. Hloroform 12. Hrizen 34. Trihloreten 13. Benzo (b) fluoranten 35. 1,1,1-Trihloretan 14. Benzo (k) fluoranten 36. Trihlorbenzol 15. Benzo (a) piren 37. Dihlormetan 16. Dibenzo (a,h) antracen 38. Benzol 17. Benzo (g,h,i) perilen 39. Alahlor 18. Indeno (1,2,3-cd) piren 40. Izoproturon 19. Diuron 41. Nonilfenol 20. Bis(2-etilheksil)ftalat 42. Oktilfenol 21. Hlorfenvinfos 43. Pentahlorfenol 22. Hlorpirifos(-metil)

5 Za ocjenu stanja kvaliteta vode primjenjivani su propisi iz Uredbe o klasifikaciji voda i kategorizaciji vodotoka (Službeni glasnik Republike Srpske br. 42 od , str ), koja je usklađena sa Okvirnom direktivom o vodama (Directive of the European Parliament and of the Council 2000/60/EC). Prema tabeli 7. Kategorizacije vodotoka Republike Srpske, Član 28 Uredbe o klasifikaciji voda i kategorizaciji vodotoka (Službeni glasnik broj 42 od godine) rijeka Vrbanja treba da zadovoljava uslove propisane za II klasu vodotoka. Vrbanja je planinska rijeka sa mnogobrojnim pritokama, u svom gornjem toku (od Kruševa Brda do grada Kotor Varoš) industrijskog zagađivača. je čista jer na njoj nema ni jednog Donji dio rijeke Vrbanje (od mjesne zajednice Kotor Varoš do opštine Čelinac) manje je čistoće zbog nekoliko industrijskih preduzeća (koje rade malim kapacitetom) i gradske kanalizacije. Od ušća rijeke do Kotor Varoši postavljeno je oko kanalizacionih cijevi. Te je u ljetnom periodu, kada je niži vodostaj, uočljiv i lošiji kvalitet vode rijeke Vrbanje.

6 Od ukupnog broja analiziranih parametra, 87% parametara zadovoljavaju Uredbom propisane vrijednosti za datu klasu vodotoka, dok 13% ne zadovoljava propisane vrijednosti. Parametri koji najviše odstupaju od propisanih vrijednosti za prvu i drugu klasu vodotoka su: ukupni fosfor -78%, suspendovane materije - 48%, procenat zasićenja kiseonikom - 39%, ukupne čvrste materije - 15%, HPK - 11% i BPK 5-9%

7 temperatura vode 0C U toplijem periodu primjećen je porast temperature vode koja u ljetnim mjesecima prelazi 20 0 C. Maksimalno izmjerena temperatura vode je iznosila C i zabilježena je u junu mjesecu godine Topla voda podstiče razvoj mikroorganizama, pojačava miris, pri povišenoj temperaturi povećava se brzina nepoželjnih reakcija. Povećana temperatura je opasna za ribe, zbog veće potrošnje kiseonika uslijed brže razgradnje prisutnih organskih materija. Temperatura vode je značajan parametar sa aspekta rastvorljivosti kiseonika i ostalih gasova iz vazduha u vodi. Rastvorljivost gasova u vodi se smanjuje sa porastom temperature.

8 15.0 rastvoreni kiseonik 160 %O g/m % Rastvoreni kiseonik je važan parametar za vodene biljke i životinje. Mnoge vodene životinje ga koriste da bi preživjele. Obezbjeđuje život i aktivnost aerobnih mikroorganizama koji razlažu organsku materiju radi dobijanja energije neophodne za rast i razmnožavanje Količina kiseonika u vodi zavisi od potrošnje kiseonika za razgradnju organskih materija i reakcije vode sa atmosferskim kiseonikom, što je ujedno i najvažniji izvor snabdijevanja vode kiseonikom Na rastvorljivost kiseonika u vodi utiče njegov parcijalni pritisak i temperatura. Rastvorljivost opada sa porastom temperature.

9 Voda se snabdijeva kiseonikom i preko zelenog rastinja vodotoka, ovo snabdijevanje postaje minimalno u periodima slabog razvitka fitoplanktona i viših vodenih biljaka. Biljke imaju važan uticaj na sadržaj rastvorenog kiseonika putem procesa fotosinteze i respiracije. Fotosinteza se odvija u toku dana, dok respiraciju biljke vrše noću. Ovi procesi prouzrokuju porast koncentracije rastvorenog kiseonika u toku dana, sa maksimumom u podne. Po zalasku sunca sadržaj rastvorenog kiseonika počinje da opada zbog respiracije biljaka i vodenih organizama. U procesima fotosinteze i respiracije učestvuju atmosferski kiseonik i ugljen-dioksid, koji su rastvoreni u vodi. Povećana respiracija usljed visokog sadržaja organskog ugljenika u vodi, izaziva promjene u sadržaju kiseonika. Potreba za rastvorenim kiseonikom u vodi je mala i iznosi 6-14 mg/l. Jedan od najvažnijih izvora kiseonika u vodenim tokovima je atmosferski kiseonik koji se na vodenoj površini rastvara. Nedostatak kiseonika ili njegova nedovoljna količina, može da bude uzrok većih poremećaja u zdravlju riba. Različite vrste riba imaju različitu potrebu za ovim gasom. Na koncentraciju rastvorenog kiseonika, pored temperature, utiču : dubina vode, sezonske promjene, zagađivači koji dospijevaju u površinske vode kanalizacijom, nutrijenti koji stimulišu rast algi. Otpadne vode iz industrije i domaćinstva, koje se ispuštaju u vodene tokove, su obično bogate organskim materijama i imaju visoku potrebu za kiseonikom u vodi. Posljedica toga je smanjenje sadržaja kiseonika u vodi.

10 0.140 ukupni fosfor g/m U periodima manjeg protoka i nižeg vodostaja dolazilo je do povećanja koncentracije pojedinih parametara, naročito fosfora. Fosfor je esencijalan za rast organizama i može da bude nutrijent koji ograničava primarnu produktivnost vodenog entiteta. S obzirom da je fosfor prisutan u deterdžentima i vještačkim đubrivima, čovjek u velikoj mjeri može uticati na njegov ciklus. Višak fosfora može izazvati eutrofikaciju vodotoka, posebno u prisustvu velikih količina hranljivih materija. Brzi rast vegetacije u velikim količinama je praćen smanjenjem sadržaja kiseonika u vodi usljed njegove potrošnje za razlaganje izumrle biomase.

11 HPK(bihromatni) BPK g/m g/m Kao mjerilo organskog zagađenja vode koriste se hemijska i biohemijska potrošnja kiseonika. Hemijska potrošnja kiseonika (HPK) je količina kiseonika koja se utroši za potpunu oksidaciju organske supstance u vodi i direktno predstavlja mjerilo zagađenosti vode organskom supstancom. Biohemijska potrošnja kiseonika (BPK 5 ) predstavlja količinu kiseonika koju potroše mikroorganizmi za razgradnju organske supstance u vodi.

12 14.0 ukupne suspendovane materije 800 ukupne čvrste materije g/m g/m Povećanje protoka i porast vodostaja su najviše uticali na povećanje koncentracija suspendovanih materija i ukupnih čvrstih materija. Suspendovane materije su najčešće mineralnog porijekla i mogu biti pokrivene organskim materijalom. Mineralni dio potiče od riječnog korita, jer se stalno vrši erozija dna i bočnih kosina pri tečenju, uz oslobađanje čestica koje obrazuju suspenziju. Pri povećanim protocima staloženi materijal se ponovo vraća u suspenziju. Ukupne čvrste materije na razne načine negativno djeluju na kvalitet vode. Ukupnu rastvorenu čvrstu materiju čine neorganske soli, uglavnom karbonati, bikarbonati, hloridi, sulfati, nitrati, natrijum, kalijum, kalcijum i magnezijum. Sadržaj ovih soli u prirodnim vodama potiče od kontakta vode sa stijenama i zemljom, a manje od zagađivanja.

13 U toku projekta su izvršena tri dodatna uzorkovanja za analizu fizičko-hemijskih parametara na profilu V3, u naselju Vrbanja. Uzorkovanja su vršena i na dva nova profila na rijeci Vrbanji: V1 u naselju Šiprage (na najuzvodnijem dijelu toka) i V2 u Donjem Obodniku (na središnjem dijelu toka). Pri prvom uzorkovanju, koje je obavljeno , na sva tri profila je zabilježen visok vodostaj zbog obilnih kiša i topljenja snijega na okolnim planinama. Voda je bila prilično zamućena i zabilježena je visoka koncentracija suspendovanih materija. Pri drugom i trećem uzorkovanju, i , vodostaj na svim profilima je bio niži nego pri prvom uzorkovanju. Koncentracije analiziranih parametara su pokazivale manja odstupanja od propisanih vrijednosti za prvu i drugu klasu vodotoka.

14 Koncentracija Parametri Datum Vodostaj cm Temperatura vazduha o C Temperatura vode o C ph vrijednost Ukupni alkalitet (CaCO 3 /l) g/m Elektroprovodljivost 25 o C μs/cm Suspendovane materije g/m Rastvoreni kiseonik g/m Procenat zasićenja % Ukupna tvrdoća ( CaCO 3 /l) g/m HPK (O 2 iz KMnO 4 ) g/m HPK (O 2 iz K 2 Cr 2 O 7 ) g/m <5 BPK 5 g/m NH 4 -N g/m NO 3 -N g/m NO 2 -N g/m 3 <0.005 <0.005 <0.005 Ukupni N g/m Ortofosfati g/m Ukupni fosfor g/m Sulfati g/m Hloridi g/m Kalcijum g/m Magnezijum g/m

15 Parametri Koncentracija Datum Vodostaj cm / / / Temperatura vazduha o C Temperatura vode o C ph vrijednost Ukupni alkalitet (CaCO 3 /l) g/m Elektroprovodljivost 25 o C μs/cm Suspendovane materije g/m Rastvoreni kiseonik g/m Procenat zasićenja % Ukupna tvrdoća ( CaCO 3 /l) g/m HPK (O 2 iz KMnO 4 ) g/m HPK (O 2 iz K 2 Cr 2 O 7 ) g/m <5 BPK 5 g/m NH 4 -N g/m NO 3 -N g/m NO 2 -N g/m 3 <0.005 <0.005 <0.005 Ukupni N g/m Ortofosfati g/m < Ukupni fosfor g/m Sulfati g/m Hloridi g/m Kalcijum g/m Magnezijum g/m

16 Parametri Koncentracija Datum Vodostaj cm Temperatura vazduha o C Temperatura vode o C ph vrijednost Ukupni alkalitet (CaCO 3 /l) g/m Elektroprovodljivost 25 o C μs/cm Suspendovane materije g/m Rastvoreni kiseonik g/m Procenat zasićenja % Ukupna tvrdoća ( CaCO 3 /l) g/m HPK (O 2 iz KMnO 4 ) g/m HPK (O 2 iz K 2 Cr 2 O 7 ) g/m <5 <5 BPK 5 g/m NH 4 -N g/m < NO 3 -N g/m NO 2 -N g/m 3 <0.005 < Ukupni N g/m Ortofosfati g/m 3 < Ukupni fosfor g/m Sulfati g/m Hloridi g/m Kalcijum g/m Magnezijum g/m

17 Od ukupnog broja analiziranih parametara kvaliteta na sva tri mjerna profila, 88% vrijednosti zadovoljava vrijednosti koje su Uredbom propisane za prvu i drugu klasu vodotoka, dok 12% analiziranih parametara ne zadovoljava propisane vrijednosti. Parametri koji najviše odstupaju od propisanih vrijednosti za prvu i drugu klasu vodotoka su (procentualno dato): ukupni fosfor: 78% ukupne suspendovane materije: 67% HPK(O 2 iz KMnO 4 ): 33% HPK (O 2 iz K 2 Cr 2 O 7 ) : 11% Tri mjerna profila V1, V2 i V3 su dosta slični po kvalitetu vode. Na profilu V2 u Donjem Obodniku najveći broj parametara zadovoljava propisane vrijednosti za prvu i drugu klasu vodotoka-92%, na profilu V1 Šiprage 86% parametara zadovoljava uredbom propisane vrijednosti, dok na profilu V1 Vrbanja propisane vrijednosti zadovoljava 84% parametara.

18 0.07 ukupni fosfor 160 suspendovane materije g/m g/m 3 80 V-1 60 V-2 40 V-3 20 V-1 V-2 V Ukupni fosfor najviše odstupa od propisanih vrijednosti za prvu i drugu klasu vodotoka. Razlog tome su, najvjerovatnije, mnogobrojni kanalizacioni ispusti koji idu direktno u Vrbanju. Takođe, uzrok povećanoj koncentraciji fosfora mogu biti i obradive površine koje se nalaze nedaleko od rijeke. Najveća izmjerena koncentracija ukupnog fosfora je iznosila g/m 3 što odgovara vrijednostima propisanim za petu klasu vodotoka i zabilježena je na mjernom profilu V2 Naročito visoka koncentracija suspendovanih materija je izmjerena na profilu V3 u naselju Vrbanja pri mjerenju obavljenom i iznosila je 157g/m 3 što odgovara vrijednostima propisanim za petu klasu vodotoka.

19 28 HPK (K2Cr2O7) 35 HPK (KMnO4) g/m V-1 V-2 V-3 20 g/m V-1 V-2 V Na profilu V3 u naselju Vrbanja pri mjerenju obavljenom izmjerena je najveća vrijednost hemijske potrošnje kiseonika mjerena permanganometrijskom i bihromatnom metodom. Vrijednost HPK permanganometrijski je iznosila 32 g/m 3 (peta klasa), a bihromatni 23g/m 3 (treća klasa). Uzrok povećanoj hemijskoj potrošnji kiseonika, takođe, mogu biti mnogobrojni kanalizacioni ispusti.

20 18 temperatura vode 12.5 rastvoreni kiseonik C g/m 3 V-1 V-2 V V-1 V-2 V % zasićenja kiseonikom % V-1 V-2 V

21 Temperatura vode nije pokazala znatniji porast, s obzirom na to da su mjerenja obavljena u hladnijem periodu godine i pri većim vodostajima. Koncentracije rastvorenog kiseonika su bile zadovoljavajuće. Vrijednost rastvorenog kiseonika se nije spuštala ispod 9.5 g/dm 3 što je sasvim dovoljno za funkcionisanje vodenog ekosistema. Količina rastvorenog kiseonika u praksi zavisi od tipa prirodnih voda sadržaj kiseonika po litru će biti znatno veći u nekom brzom planinskom potoku sa slapovima, nego u plitkoj, mirnoj, ravničarskoj rijeci. Uopšte pokreti vode su uslov da se kiseonik iz vazduha lakše rastvara u njoj.

22 Za mjerna mjesta V1 i V2 postoje samo podaci koji su dobijeni pri ispitivanjima obavljenim u toku projekta, dok za profil V3 postoje i podaci koji su dobijeni pri ispitivanjima obavljenim u periodu od godine, pri kojima su vršena i hidrometrijska mjerenja. Ispitivanja su obavljena u kratkom vremenskom periodu, od kojih jedno pri dosta visokim vodostajima, te se ne može izvesti pouzdan zaključak o stanju kvaliteta rijeke na navedenim mjernim mjestima. Da bi se tačno definisali kritični parametri istraživanja je potrebno obaviti u periodu niskih protoka i vodostaja, a kritični period je od juna do oktobra. Rezultati ispitivanja koja su obavljena u toplom periodu, pri visokim temperaturama i niskom protoku su dostupni samo za mjerno mjesto Vrbanja V3. Da bi se i na profilima V1 i V2 mogle definisati promjene vrijednosti pojedinih parametara sa niskim protokom, ispitivanja treba nastaviti u ljetnom periodu, uz obavezna hidrometrijska mjerenja.

23 Kritični parametri Kritični parametri su neophodni parametri za ekološku vrijednost rijeke, koji pokazuju porast vrijednosti pri jako niskom protoku. Tokom ljetnih mjeseci zabilježena je visoka temperatura vode rijeke Vrbanje. Period visokih temperatura traje od juna do septembra i u tom periodu temperatura vode prelazi 20 0 C. Maksimalno izmjerena temperatura vode je iznosila C i zabilježena je u junu godine. Topla voda podstiče razvoj mikroorganizama, pojačava miris, pri povišenoj temperaturi povećava se brzina nepoželjnih reakcija, na primjer razvijanje opasnih i štetnih gasova. Povećana temperatura je opasna za ribe, zbog veće potrošnje kiseonika uslijed brže razgradnje prisutnih organskih materija. U toku ljetnih mjeseci i pri manjem protoku primijećeno je povećanje koncentracije pojedinih parametara kvaliteta, naročito fosfora. Najveća koncentracija ukupnog fosfora je iznosila 0.124g/m 3 i izmjerena je na profilu Vrbanja V3 pri protoku od 3 m 3 /sec i vodostaju od 34cm. Višak fosfora može izazvati eutrofikaciju vodotoka, posebno u prisustvu velikih količina hranljivih materija.

24 S obzirom na to da je već pri protoku od 3 m 3 /sec i vodostaju od 34 cm kvalitet rijeke Vrbanje (na mjernom mjestu V3 u Vrbanji) poprilično narušen, svako dalje smanjenje protoka i nivoa vode bi dodatno narušavalo kvalitet rijeke. Kvalitet rijeke je potrebno prvo dovesti do boljeg stanja. Jedan od načina za poboljšanje kvaliteta rijeke je izgradnja postrojenja za prečišćavanje otpadnih voda koje se ispuštaju u rijeku.

25 Profil V1 Šiprage, Profil V1 Šiprage, Profil V3 Vrbanja, Profil V3 Vrbanja,

26 Profil V1 Vrbanja Šiprage Profil V2 Donji Obodnik Profil V3 Vrbanja

27 HVALA NA PAŽNJI!

SIMPLE PAST TENSE (prosto prošlo vreme) Građenje prostog prošlog vremena zavisi od toga da li je glagol koji ga gradi pravilan ili nepravilan.

SIMPLE PAST TENSE (prosto prošlo vreme) Građenje prostog prošlog vremena zavisi od toga da li je glagol koji ga gradi pravilan ili nepravilan. SIMPLE PAST TENSE (prosto prošlo vreme) Građenje prostog prošlog vremena zavisi od toga da li je glagol koji ga gradi pravilan ili nepravilan. 1) Kod pravilnih glagola, prosto prošlo vreme se gradi tako

More information

Biznis scenario: sekcije pk * id_sekcije * naziv. projekti pk * id_projekta * naziv ꓳ profesor fk * id_sekcije

Biznis scenario: sekcije pk * id_sekcije * naziv. projekti pk * id_projekta * naziv ꓳ profesor fk * id_sekcije Biznis scenario: U školi postoje četiri sekcije sportska, dramska, likovna i novinarska. Svaka sekcija ima nekoliko aktuelnih projekata. Likovna ima četiri projekta. Za projekte Pikaso, Rubens i Rembrant

More information

Podešavanje za eduroam ios

Podešavanje za eduroam ios Copyright by AMRES Ovo uputstvo se odnosi na Apple mobilne uređaje: ipad, iphone, ipod Touch. Konfiguracija podrazumeva podešavanja koja se vrše na računaru i podešavanja na mobilnom uređaju. Podešavanja

More information

ANALIZA PRIMJENE KOGENERACIJE SA ORGANSKIM RANKINOVIM CIKLUSOM NA BIOMASU U BOLNICAMA

ANALIZA PRIMJENE KOGENERACIJE SA ORGANSKIM RANKINOVIM CIKLUSOM NA BIOMASU U BOLNICAMA ANALIZA PRIMJENE KOGENERACIJE SA ORGANSKIM RANKINOVIM CIKLUSOM NA BIOMASU U BOLNICAMA Nihad HARBAŠ Samra PRAŠOVIĆ Azrudin HUSIKA Sadržaj ENERGIJSKI BILANSI DIMENZIONISANJE POSTROJENJA (ORC + VRŠNI KOTLOVI)

More information

CJENIK APLIKACIJE CERAMIC PRO PROIZVODA STAKLO PLASTIKA AUTO LAK KOŽA I TEKSTIL ALU FELGE SVJETLA

CJENIK APLIKACIJE CERAMIC PRO PROIZVODA STAKLO PLASTIKA AUTO LAK KOŽA I TEKSTIL ALU FELGE SVJETLA KOŽA I TEKSTIL ALU FELGE CJENIK APLIKACIJE CERAMIC PRO PROIZVODA Radovi prije aplikacije: Prije nanošenja Ceramic Pro premaza površina vozila na koju se nanosi mora bi dovedena u korektno stanje. Proces

More information

SPECIFIČNE ZAGAĐUJUĆE SUPSTANCE U SLIVU RIJEKE SAVE U FEDERACIJI BOSNE I HERCEGOVINE

SPECIFIČNE ZAGAĐUJUĆE SUPSTANCE U SLIVU RIJEKE SAVE U FEDERACIJI BOSNE I HERCEGOVINE SPECIFIČNE ZAGAĐUJUĆE SUPSTANCE U SLIVU RIJEKE SAVE U FEDERACIJI BOSNE I HERCEGOVINE Nezafeta Sejdić, prof.biol. Agencija za vodno područje rijeke Save, Sarajevo, Hamdije Čemerlića 39a, nezafeta@voda.ba:

More information

Microorganisms as water quality indicators for the Lim river

Microorganisms as water quality indicators for the Lim river UDC: 502.51:504.5(497.16) ; 579.8.088 ID: 195762956 Original research paper Acta Agriculturae Serbica, Vol. XVII, 34 (2012) 135-141 Microorganisms as water quality indicators for the Lim river Olivera

More information

Kvalitet reke Ibar od Biljanovca do Kraljeva

Kvalitet reke Ibar od Biljanovca do Kraljeva Kvalitet reke Ibar od Biljanovca do Kraljeva DRAGAN D. MARINOVIĆ, Zavod za javno zdravlje, Kraljevo Stručni rad VLADIMIR M. SAVIĆ, Zavod za javno zdravlje, Kraljevo UDC: 504.45.054(497.11) MARINA T. STOJANOVIĆ,

More information

KAPACITET USB GB. Laserska gravura. po jednoj strani. Digitalna štampa, pun kolor, po jednoj strani USB GB 8 GB 16 GB.

KAPACITET USB GB. Laserska gravura. po jednoj strani. Digitalna štampa, pun kolor, po jednoj strani USB GB 8 GB 16 GB. 9.72 8.24 6.75 6.55 6.13 po 9.30 7.89 5.86 10.48 8.89 7.30 7.06 6.61 11.51 9.75 8.00 7.75 7.25 po 0.38 10.21 8.66 7.11 6.89 6.44 11.40 9.66 9.73 7.69 7.19 12.43 1 8.38 7.83 po 0.55 0.48 0.37 11.76 9.98

More information

Monitoring kvaliteta vazduha na teritoriji grada Užica za 2016.godinu

Monitoring kvaliteta vazduha na teritoriji grada Užica za 2016.godinu Strana 1 od 18 Grad Užice, Gradska uprava za urbanizam,izgradnju i imovinsko pravne poslove Monitoring kvaliteta vazduha na teritoriji grada Užica za 2016.godinu Godišnji izveštaj Uvod Zavod za javno zdravlje

More information

WWF. Jahorina

WWF. Jahorina WWF For an introduction Jahorina 23.2.2009 What WWF is World Wide Fund for Nature (formerly World Wildlife Fund) In the US still World Wildlife Fund The World s leading independent conservation organisation

More information

IZVEŠTAJ JUL GRAD ZRENJANIN. Trg Slobode 10 Zrenjanin. o kvalitetu vazduha u gradu ZRENJANINU i naseljenom mestu ELEMIR za

IZVEŠTAJ JUL GRAD ZRENJANIN. Trg Slobode 10 Zrenjanin. o kvalitetu vazduha u gradu ZRENJANINU i naseljenom mestu ELEMIR za 23000 ZRENJANIN Dr Emila Gavrila 15 Matični broj 08169454 Registarski broj 8215047344 Šifra delatnosti 8690 PIB 100655222 Žiro račun 840-358661-69 Telefon 023/566-345 Fax 023/560-156 E-mail kabinet_direktora@zastitazdravlja.rs

More information

Mogudnosti za prilagođavanje

Mogudnosti za prilagođavanje Mogudnosti za prilagođavanje Shaun Martin World Wildlife Fund, Inc. 2012 All rights reserved. Mogudnosti za prilagođavanje Za koje ste primere aktivnosti prilagođavanja čuli, pročitali, ili iskusili? Mogudnosti

More information

ANALIZA UTICAJA UVOĐENJA STANDARDA ISO NA EMISIJE POLUTANATA U ORGANIZACIJI METALSKOG SEKTORA

ANALIZA UTICAJA UVOĐENJA STANDARDA ISO NA EMISIJE POLUTANATA U ORGANIZACIJI METALSKOG SEKTORA 10. Naučno-stručni skup sa međunarodnim učešćem QUALITY 2017, Neum, B&H, 17. - 20 maj 2017. ANALIZA UTICAJA UVOĐENJA STANDARDA ISO 14001 NA EMISIJE POLUTANATA U ORGANIZACIJI METALSKOG SEKTORA ANALYSIS

More information

IZDAVANJE SERTIFIKATA NA WINDOWS 10 PLATFORMI

IZDAVANJE SERTIFIKATA NA WINDOWS 10 PLATFORMI IZDAVANJE SERTIFIKATA NA WINDOWS 10 PLATFORMI Za pomoć oko izdavanja sertifikata na Windows 10 operativnom sistemu možete se obratiti na e-mejl adresu esupport@eurobank.rs ili pozivom na telefonski broj

More information

BENCHMARKING HOSTELA

BENCHMARKING HOSTELA BENCHMARKING HOSTELA IZVJEŠTAJ ZA SVIBANJ. BENCHMARKING HOSTELA 1. DEFINIRANJE UZORKA Tablica 1. Struktura uzorka 1 BROJ HOSTELA BROJ KREVETA Ukupno 1016 643 1971 Regije Istra 2 227 Kvarner 4 5 245 991

More information

PROJEKTNI PRORAČUN 1

PROJEKTNI PRORAČUN 1 PROJEKTNI PRORAČUN 1 Programski period 2014. 2020. Kategorije troškova Pojednostavlj ene opcije troškova (flat rate, lump sum) Radni paketi Pripremni troškovi, troškovi zatvaranja projekta Stope financiranja

More information

Port Community System

Port Community System Port Community System Konferencija o jedinstvenom pomorskom sučelju i digitalizaciji u pomorskom prometu 17. Siječanj 2018. godine, Zagreb Darko Plećaš Voditelj Odsjeka IS-a 1 Sadržaj Razvoj lokalnog PCS

More information

ANALIZA PRIKUPLJENIH PODATAKA O KVALITETU ZRAKA NA PODRUČJU OPĆINE LUKAVAC ( ZA PERIOD OD DO GOD.)

ANALIZA PRIKUPLJENIH PODATAKA O KVALITETU ZRAKA NA PODRUČJU OPĆINE LUKAVAC ( ZA PERIOD OD DO GOD.) Bosna i Hercegovina Federacija Bosne i Hercegovine Tuzlanski kanton Ministarstvo prostornog uređenja i zaštite okolice ANALIZA PRIKUPLJENIH PODATAKA O KVALITETU ZRAKA NA PODRUČJU OPĆINE LUKAVAC ( ZA PERIOD

More information

Possibility of Increasing Volume, Structure of Production and use of Domestic Wheat Seed in Agriculture of the Republic of Srpska

Possibility of Increasing Volume, Structure of Production and use of Domestic Wheat Seed in Agriculture of the Republic of Srpska Original scientific paper Originalan naučni rad UDK: 633.11:572.21/.22(497.6RS) DOI: 10.7251/AGREN1204645M Possibility of Increasing Volume, Structure of Production and use of Domestic Wheat Seed in Agriculture

More information

IZVEŠTAJ AVGUST GRAD ZRENJANIN. Trg Slobode 10 Zrenjanin. o kvalitetu vazduha u gradu ZRENJANINU i naseljenom mestu ELEMIR za

IZVEŠTAJ AVGUST GRAD ZRENJANIN. Trg Slobode 10 Zrenjanin. o kvalitetu vazduha u gradu ZRENJANINU i naseljenom mestu ELEMIR za ZRENJANIN Dr Emila Gavrila Matični broj Registarski broj Šifra delatnosti PIB Žiro račun -- Telefon /- Fax /- E-mail kabinet_direktora@zastitazdravlja.rs Web www.zastitazdravlja.rs GRAD ZRENJANIN ODELJENJE

More information

DEFINISANJE TURISTIČKE TRAŽNJE

DEFINISANJE TURISTIČKE TRAŽNJE DEFINISANJE TURISTIČKE TRAŽNJE Tražnja se može definisati kao spremnost kupaca da pri različitom nivou cena kupuju različite količine jedne robe na određenom tržištu i u određenom vremenu (Veselinović

More information

MEĐIMURSKO VELEUČILIŠTE U ČAKOVCU STRUČNI STUDIJ ODRŽIVI RAZVOJ

MEĐIMURSKO VELEUČILIŠTE U ČAKOVCU STRUČNI STUDIJ ODRŽIVI RAZVOJ MEĐIMURSKO VELEUČILIŠTE U ČAKOVCU STRUČNI STUDIJ ODRŽIVI RAZVOJ KARLA CERKOVIĆ PRAĆENJE DUŠIKA I NJEGOVIH SPOJEVA U VODI RIJEKE MURE NA TERITORIJU REPUBLIKE HRVATSKE TIJEKOM PETOGODIŠNJEG RAZDOBLJA ZAVRŠNI

More information

Četrnaesto predavanje. Hemija životne sredine I (T. Anđelković) 1

Četrnaesto predavanje. Hemija životne sredine I (T. Anđelković) 1 Četrnaesto predavanje Hemija životne sredine I (T. Anđelković) 1 CILJEVI PREDAVANJA ISHODI PREDAVANJA Boja vode Miris i ukus vode Mutnoća Provodljivost vode Temperatura vode ph vrednost Alkalitet Tvrdoća

More information

RANI BOOKING TURSKA LJETO 2017

RANI BOOKING TURSKA LJETO 2017 PUTNIČKA AGENCIJA FIBULA AIR TRAVEL AGENCY D.O.O. UL. FERHADIJA 24; 71000 SARAJEVO; BIH TEL:033/232523; 033/570700; E-MAIL: INFO@FIBULA.BA; FIBULA@BIH.NET.BA; WEB: WWW.FIBULA.BA SUDSKI REGISTAR: UF/I-1769/02,

More information

AMRES eduroam update, CAT alat za kreiranje instalera za korisničke uređaje. Marko Eremija Sastanak administratora, Beograd,

AMRES eduroam update, CAT alat za kreiranje instalera za korisničke uređaje. Marko Eremija Sastanak administratora, Beograd, AMRES eduroam update, CAT alat za kreiranje instalera za korisničke uređaje Marko Eremija Sastanak administratora, Beograd, 12.12.2013. Sadržaj eduroam - uvod AMRES eduroam statistika Novine u okviru eduroam

More information

IZVEŠTAJ GRAD ZRENJANIN. Trg Slobode 10 Zrenjanin. o kvalitetu vazduha u gradu ZRENJANINU i naseljenom mestu ELEMIR za

IZVEŠTAJ GRAD ZRENJANIN. Trg Slobode 10 Zrenjanin. o kvalitetu vazduha u gradu ZRENJANINU i naseljenom mestu ELEMIR za 200 ZRENJANIN Dr Emila Gavrila 15 Matični broj 0819454 Registarski broj 8215047344 Šifra delatnosti 890 PIB 055222 Žiro račun 840-3581-9 Telefon 023/5-345 Fax 023/50-15 E-mail kabinet_direktora@zastitazdravlja.rs

More information

REZULTATI MJERENJA ZAGAĐENOSTI ZRAKA U ZENICI U PERIODU OD DO GODINE

REZULTATI MJERENJA ZAGAĐENOSTI ZRAKA U ZENICI U PERIODU OD DO GODINE 7. Naučno-stručni skup sa međunarodnim učešćem KVALITET 2011, Neum, B&H, 01. - 04 juni 2011. REZULTATI MJERENJA ZAGAĐENOSTI ZRAKA U ZENICI U PERIODU OD 1. 11. 2010. DO 31.03.2011. GODINE RESULTS OF AIR

More information

24th International FIG Congress

24th International FIG Congress Conferences and Exhibitions KiG 2010, 13 24th International FIG Congress Sydney, April 11 16, 2010 116 The largest congress of the International Federation of Surveyors (FIG) was held in Sydney, Australia,

More information

Tehnološka obrada klaničnih otpadnih voda primenom ejektora u sistemu za predtretman

Tehnološka obrada klaničnih otpadnih voda primenom ejektora u sistemu za predtretman Tehnološka obrada klaničnih otpadnih voda primenom ejektora u sistemu za predtretman MILAN R. BOŽOVIĆ, Univerzitet u Prištini, Originalni naučni rad Prirodno matematički fakultet, Kosovska Mitrovica UDC:

More information

SEKRETARIJAT ZA UREĐENJE PROSTORA I ZAŠTITU ŽIVOTNE SREDINE OPŠTINA NIKŠIĆ INFORMACIJA O STANJU ŽIVOTNE SREDINE ZA TERITORIJU

SEKRETARIJAT ZA UREĐENJE PROSTORA I ZAŠTITU ŽIVOTNE SREDINE OPŠTINA NIKŠIĆ INFORMACIJA O STANJU ŽIVOTNE SREDINE ZA TERITORIJU SEKRETARIJAT ZA UREĐENJE PROSTORA I ZAŠTITU ŽIVOTNE SREDINE OPŠTINA NIKŠIĆ INFORMACIJA O STANJU ŽIVOTNE SREDINE ZA TERITORIJU OPŠTINE NIKŠIĆ ZA 2012. GODINU Novembar, 2013. godine SADRŽAJ UVOD...5 I PRIKAZ

More information

UZROCI ZAGAĐIVANJA I KVALITET VODE REKE IBAR U OPŠTINI RAŠKA

UZROCI ZAGAĐIVANJA I KVALITET VODE REKE IBAR U OPŠTINI RAŠKA UDK: 551.482.213:214 Originalni naučni rad UZROCI ZAGAĐIVANJA I KVALITET VODE REKE IBAR U OPŠTINI RAŠKA Svetlana NIKOLIĆ 1, Ljiljana MOJOVIĆ 1, Vesna VUJAČIĆ 2, Dragana MILOVANOVIĆ 3 1 Tehnološko-metalurški

More information

Eduroam O Eduroam servisu edu roam Uputstvo za podešavanje Eduroam konekcije NAPOMENA: Microsoft Windows XP Change advanced settings

Eduroam O Eduroam servisu edu roam Uputstvo za podešavanje Eduroam konekcije NAPOMENA: Microsoft Windows XP Change advanced settings Eduroam O Eduroam servisu Eduroam - educational roaming je besplatan servis za pristup Internetu. Svojim korisnicima omogućava bezbedan, brz i jednostavan pristup Internetu širom sveta, bez potrebe za

More information

Automatske Maske za zavarivanje. Stella, black carbon. chain and skull. clown. blue carbon

Automatske Maske za zavarivanje. Stella, black carbon. chain and skull. clown. blue carbon Automatske Maske za zavarivanje Stella Podešavanje DIN: 9-13 Brzina senzora: 1/30.000s Vidno polje : 98x55mm Četiri optička senzora Napajanje : Solarne ćelije + dve litijumske neizmenjive baterije. Vek

More information

GUI Layout Manager-i. Bojan Tomić Branislav Vidojević

GUI Layout Manager-i. Bojan Tomić Branislav Vidojević GUI Layout Manager-i Bojan Tomić Branislav Vidojević Layout Manager-i ContentPane Centralni deo prozora Na njega se dodaju ostale komponente (dugmići, polja za unos...) To je objekat klase javax.swing.jpanel

More information

UNIVERZITET U BEOGRADU RUDARSKO GEOLOŠKI FAKULTET DEPARTMAN ZA HIDROGEOLOGIJU ZBORNIK RADOVA. ZLATIBOR maj godine

UNIVERZITET U BEOGRADU RUDARSKO GEOLOŠKI FAKULTET DEPARTMAN ZA HIDROGEOLOGIJU ZBORNIK RADOVA. ZLATIBOR maj godine UNIVERZITETUBEOGRADU RUDARSKOGEOLOŠKIFAKULTET DEPARTMANZAHIDROGEOLOGIJU ZBORNIKRADOVA ZLATIBOR 1720.maj2012.godine XIVSRPSKISIMPOZIJUMOHIDROGEOLOGIJI ZBORNIKRADOVA IZDAVA: ZAIZDAVAA: TEHNIKIUREDNICI: TIRAŽ:

More information

ECONOMIC EVALUATION OF TOBACCO VARIETIES OF TOBACCO TYPE PRILEP EKONOMSKO OCJENIVANJE SORTE DUHANA TIPA PRILEP

ECONOMIC EVALUATION OF TOBACCO VARIETIES OF TOBACCO TYPE PRILEP EKONOMSKO OCJENIVANJE SORTE DUHANA TIPA PRILEP ECONOMIC EVALUATION OF TOBACCO VARIETIES OF TOBACCO TYPE PRILEP EKONOMSKO OCJENIVANJE SORTE DUHANA TIPA PRILEP M. Mitreski, A. Korubin-Aleksoska, J. Trajkoski, R. Mavroski ABSTRACT In general every agricultural

More information

SADRŽAJ ANJONA U PODZEMNIM VODAMA NA TERITORIJI SEMBERIJE

SADRŽAJ ANJONA U PODZEMNIM VODAMA NA TERITORIJI SEMBERIJE SADRŽAJ ANJONA U PODZEMNIM VODAMA NA TERITORIJI SEMBERIJE Tamara J. Laketić 1, Aleksandra N. Pavlović 2*, Milenko J. Savić 1, Snežana S. Mitić 2, Snežana B. Tošić 2, Milena N. Miljković 2 1 Institut za

More information

ISPITIVANJE KVALITETA VODE

ISPITIVANJE KVALITETA VODE ISPITIVANJE KVALITETA VODE 1 Gde se sve koristi voda u farmaceutskoj industriji? 1. Ekscipijens (za izradu farmaceutskih preparata) 3. Tokom procesa sinteze 4. Tokom procesa proizvodnje finalnog proizvoda

More information

VODA ZA ŽIVOT: OSNOVE INTEGRALNOG UPRAVLJANJA VODNIM RESURSIMA

VODA ZA ŽIVOT: OSNOVE INTEGRALNOG UPRAVLJANJA VODNIM RESURSIMA Branko Vučijak Admir Ćerić Irem Silajdžić Sanda Midžić Kurtagić VODA ZA ŽIVOT: OSNOVE INTEGRALNOG UPRAVLJANJA VODNIM RESURSIMA izdanje na hrvatskom jeziku Sarajevo, 2011. Autori doc.dr. Branko Vučijak,

More information

TRAJANJE AKCIJE ILI PRETHODNOG ISTEKA ZALIHA ZELENI ALAT

TRAJANJE AKCIJE ILI PRETHODNOG ISTEKA ZALIHA ZELENI ALAT TRAJANJE AKCIJE 16.01.2019-28.02.2019 ILI PRETHODNOG ISTEKA ZALIHA ZELENI ALAT Akcija sa poklonima Digitally signed by pki, pki, BOSCH, EMEA, BOSCH, EMEA, R, A, radivoje.stevanovic R, A, 2019.01.15 11:41:02

More information

CJENOVNIK KABLOVSKA TV DIGITALNA TV INTERNET USLUGE

CJENOVNIK KABLOVSKA TV DIGITALNA TV INTERNET USLUGE CJENOVNIK KABLOVSKA TV Za zasnivanje pretplatničkog odnosa za korištenje usluga kablovske televizije potrebno je da je tehnički izvodljivo (mogude) priključenje na mrežu Kablovskih televizija HS i HKBnet

More information

Anđelko Jurenić, bacc.ing.agr. UTVRĐIVANJE PARAMETARA ONEČIŠĆENJA OTPADNIH VODA NA GRADSKOM PROČISTAČU VELIKA GORICA 2012./2013.

Anđelko Jurenić, bacc.ing.agr. UTVRĐIVANJE PARAMETARA ONEČIŠĆENJA OTPADNIH VODA NA GRADSKOM PROČISTAČU VELIKA GORICA 2012./2013. REPUBLIKA HRVATSKA VISOKO GOSPODARSKO UČILIŠTE U KRIŽEVCIMA Anđelko Jurenić, bacc.ing.agr. UTVRĐIVANJE PARAMETARA ONEČIŠĆENJA OTPADNIH VODA NA GRADSKOM PROČISTAČU VELIKA GORICA 2012./2013. Završni specijalistički

More information

IZVJEŠĆE. o obavljenim poslovima s rokom dospijeća 30. studenoga godine, a prema Ugovoru broj /1

IZVJEŠĆE. o obavljenim poslovima s rokom dospijeća 30. studenoga godine, a prema Ugovoru broj /1 Institut za oceanografiju i ribarstvo Šetalište I. Meštrovića 63, P.P. 500 21000 SPLIT, HRVATSKA Tel: +385 21 408000, fax: +385 21 358650 e-mail: office@izor.hr, web: www.izor.hr Institute of Oceanography

More information

Bušilice nove generacije. ImpactDrill

Bušilice nove generacije. ImpactDrill NOVITET Bušilice nove generacije ImpactDrill Nove udarne bušilice od Bosch-a EasyImpact 550 EasyImpact 570 UniversalImpact 700 UniversalImpact 800 AdvancedImpact 900 Dostupna od 01.05.2017 2 Logika iza

More information

STRUČNA PRAKSA B-PRO TEMA 13

STRUČNA PRAKSA B-PRO TEMA 13 MAŠINSKI FAKULTET U BEOGRADU Katedra za proizvodno mašinstvo STRUČNA PRAKSA B-PRO TEMA 13 MONTAŽA I SISTEM KVALITETA MONTAŽA Kratak opis montže i ispitivanja gotovog proizvoda. Dati izgled i sadržaj tehnološkog

More information

«END OF PIPE» TEHNIKA

«END OF PIPE» TEHNIKA Škola za zaštitu životne sredine, Water Workshop - Kvalitet voda Novi Sad, 2-5. septembar, 2014. 1 OKRUGLI STO: ZNAČAJ KONTROLE OTPADNIH VODA NA IZVORU ZAGAĐENJA «END OF PIPE» TEHNIKA TRETMANA OTPADNIH

More information

Docent dr Milena Dalmacija Prirodno matematički fakultet Departman za hemiju, biohemiju i zaštitu životne sredine Novi Sad, Trg Dositeja Obradovića 3

Docent dr Milena Dalmacija Prirodno matematički fakultet Departman za hemiju, biohemiju i zaštitu životne sredine Novi Sad, Trg Dositeja Obradovića 3 GVE ZA VODE IZ SEKORA PREHRAMBENE INDUSTRIJE Docent dr Milena Dalmacija Prirodno matematički fakultet Departman za hemiju, biohemiju i zaštitu životne sredine Novi Sad, Trg Dositeja Obradovića 3 milena.dalmacija@dh.uns.ac.rs

More information

Struktura indeksa: B-stablo. ls/swd/btree/btree.html

Struktura indeksa: B-stablo.   ls/swd/btree/btree.html Struktura indeksa: B-stablo http://cis.stvincent.edu/html/tutoria ls/swd/btree/btree.html Uvod ISAM (Index-Sequential Access Method, IBM sredina 60-tih godina 20. veka) Nedostaci: sekvencijalno pretraživanje

More information

Ulazne promenljive se nazivaju argumenti ili fiktivni parametri. Potprogram se poziva u okviru programa, kada se pri pozivu navode stvarni parametri.

Ulazne promenljive se nazivaju argumenti ili fiktivni parametri. Potprogram se poziva u okviru programa, kada se pri pozivu navode stvarni parametri. Potprogrami su delovi programa. Često se delovi koda ponavljaju u okviru nekog programa. Logično je da se ta grupa komandi izdvoji u potprogram, i da se po želji poziva u okviru programa tamo gde je potrebno.

More information

Uvod u relacione baze podataka

Uvod u relacione baze podataka Uvod u relacione baze podataka 25. novembar 2011. godine 7. čas SQL skalarne funkcije, operatori ANY (SOME) i ALL 1. Za svakog studenta izdvojiti ime i prezime i broj različitih ispita koje je pao (ako

More information

Interpretacija rezultata kvaliteta površinskih voda primenom multivarijalne analize

Interpretacija rezultata kvaliteta površinskih voda primenom multivarijalne analize Interpretacija rezultata kvaliteta površinskih voda primenom multivarijalne analize Borko M. Matijević, Đenđi Đ. Vaštag, Milena R. Bečelić-Tomin, Božo D. Dalmacija, Suzana Lj. Apostolov Prirodno matematički

More information

Nejednakosti s faktorijelima

Nejednakosti s faktorijelima Osječki matematički list 7007, 8 87 8 Nejedakosti s faktorijelima Ilija Ilišević Sažetak Opisae su tehike kako se mogu dokazati ejedakosti koje sadrže faktorijele Spomeute tehike su ilustrirae a izu zaimljivih

More information

SAS On Demand. Video: Upute za registraciju:

SAS On Demand. Video:  Upute za registraciju: SAS On Demand Video: http://www.sas.com/apps/webnet/video-sharing.html?bcid=3794695462001 Upute za registraciju: 1. Registracija na stranici: https://odamid.oda.sas.com/sasodaregistration/index.html U

More information

MONITORING I ZAŠTITA VODNIH RESURSA U SISTEMU KVALITETA

MONITORING I ZAŠTITA VODNIH RESURSA U SISTEMU KVALITETA MONITORING I ZAŠTITA VODNIH RESURSA U SISTEMU KVALITETA Student Ana Kalajdžić 1, student Ružica Rakić 2, student Almedina Dolovac 3 1-Prirodno-matematički fakultet Tuzla, 2- Fakultet za menadžment Zaječar

More information

TRETMAN OTPADNIH VODA

TRETMAN OTPADNIH VODA TRETMAN OTPADNIH VODA Ranđel N. Kitanović a, Vanja M. Šušteršič b a Univerzitet odbrane u Beogradu, Vojna akademija, Odeljenje logistike, Beograd b Fakultet inženjerskih nauka, Kragujevac Sažetak: Kvalitet

More information

Dodatak Sertifikatu o akreditaciji sa akreditacionim brojem Li Annex to Accreditation Certificate - Accreditation Number Li 11.

Dodatak Sertifikatu o akreditaciji sa akreditacionim brojem Li Annex to Accreditation Certificate - Accreditation Number Li 11. Dodatak Sertifikatu o akreditaciji sa akreditacionim brojem Li 11.15 Annex to Accreditation Certificate - Accreditation Li 11.15 Standard: /IEC 17025:2011 Datum dodjele/ obnavljanja akreditacije: Date

More information

ENR 1.4 OPIS I KLASIFIKACIJA VAZDUŠNOG PROSTORA U KOME SE PRUŽAJU ATS USLUGE ENR 1.4 ATS AIRSPACE CLASSIFICATION AND DESCRIPTION

ENR 1.4 OPIS I KLASIFIKACIJA VAZDUŠNOG PROSTORA U KOME SE PRUŽAJU ATS USLUGE ENR 1.4 ATS AIRSPACE CLASSIFICATION AND DESCRIPTION VFR AIP Srbija / Crna Gora ENR 1.4 1 ENR 1.4 OPIS I KLASIFIKACIJA VAZDUŠNOG PROSTORA U KOME SE PRUŽAJU ATS USLUGE ENR 1.4 ATS AIRSPACE CLASSIFICATION AND DESCRIPTION 1. KLASIFIKACIJA VAZDUŠNOG PROSTORA

More information

Otpremanje video snimka na YouTube

Otpremanje video snimka na YouTube Otpremanje video snimka na YouTube Korak br. 1 priprema snimka za otpremanje Da biste mogli da otpremite video snimak na YouTube, potrebno je da imate kreiran nalog na gmailu i da video snimak bude u nekom

More information

DANI BRANIMIRA GUŠICA - novi prilozi poznavanju prirodoslovlja otoka Mljeta. Hotel ODISEJ, POMENA, otok Mljet, listopad 2010.

DANI BRANIMIRA GUŠICA - novi prilozi poznavanju prirodoslovlja otoka Mljeta. Hotel ODISEJ, POMENA, otok Mljet, listopad 2010. DANI BRANIMIRA GUŠICA - novi prilozi poznavanju prirodoslovlja otoka Mljeta Hotel ODISEJ, POMENA, otok Mljet, 03. - 07. listopad 2010. ZBORNIK SAŽETAKA Geološki lokalitet i poucne staze u Nacionalnom parku

More information

KABUPLAST, AGROPLAST, AGROSIL 2500

KABUPLAST, AGROPLAST, AGROSIL 2500 KABUPLAST, AGROPLAST, AGROSIL 2500 kabuplast - dvoslojne rebraste cijevi iz polietilena visoke gustoće (PEHD) za kabelsku zaštitu - proizvedene u skladu sa ÖVE/ÖNORM EN 61386-24:2011 - stijenka izvana

More information

Primena reaktora na bazi dielektričnog barijernog pražnjenja za dekolorizaciju reaktivnih tekstilnih boja

Primena reaktora na bazi dielektričnog barijernog pražnjenja za dekolorizaciju reaktivnih tekstilnih boja UNIVERZITET U BEOGRADU HEMIJSKI FAKULTET Biljana P. Dojčinović Primena reaktora na bazi dielektričnog barijernog pražnjenja za dekolorizaciju reaktivnih tekstilnih boja Doktorska disertacija Beograd, 2011.

More information

IZRADA TEHNIČKE DOKUMENTACIJE

IZRADA TEHNIČKE DOKUMENTACIJE 1 Zaglavlje (JUS M.A0.040) Šta je zaglavlje? - Posebno uokvireni deo koji služi za upisivanje podataka potrebnih za označavanje, razvrstavanje i upotrebu crteža Mesto zaglavlja: donji desni ugao raspoložive

More information

OSNOVI UPRAVLJANJA PODRŠKE

OSNOVI UPRAVLJANJA PODRŠKE Univerzitet u Novom Sadu Prirodno matematički fakultet Departman za hemiju, biohemiju izaštituživotnesredine Udruženje za unapređenjeđ zaštite ši životne sredine Novi Sad OSNOVI UPRAVLJANJA OTPADNIM VODAMA

More information

THE PERFORMANCE OF THE SERBIAN HOTEL INDUSTRY

THE PERFORMANCE OF THE SERBIAN HOTEL INDUSTRY SINGIDUNUM JOURNAL 2013, 10 (2): 24-31 ISSN 2217-8090 UDK 005.51/.52:640.412 DOI: 10.5937/sjas10-4481 Review paper/pregledni naučni rad THE PERFORMANCE OF THE SERBIAN HOTEL INDUSTRY Saša I. Mašić 1,* 1

More information

Petrinjčicom uzvodno

Petrinjčicom uzvodno 1. Sažetak rada Petrinjčicom uzvodno Kronstein Karlo, Mihanić Josipa, Radošević Laura, Sylla Nikola, Terzić Patrik, Mentor: Šeherzada Talić Srednja škola Petrinja, Petrinja U samom gradu Petrinja nedaleko

More information

GODIŠNJE IZVJEŠĆE O PRAĆENJU KAKVOĆE ZRAKA NA POSTAJAMA DRŽAVNE MREŽE ZA TRAJNO PRAĆENJE KAKVOĆE ZRAKA ZA GODINU

GODIŠNJE IZVJEŠĆE O PRAĆENJU KAKVOĆE ZRAKA NA POSTAJAMA DRŽAVNE MREŽE ZA TRAJNO PRAĆENJE KAKVOĆE ZRAKA ZA GODINU INSTITUT ZA MEDICINSKA ISTRAŽIVANJA I MEDICINU RADA, ZAGREB GODIŠNJE IZVJEŠĆE O PRAĆENJU KAKVOĆE ZRAKA NA POSTAJAMA DRŽAVNE MREŽE ZA TRAJNO PRAĆENJE KAKVOĆE ZRAKA ZA 2007. GODINU Zagreb, rujan 2008. INSTITUT

More information

dinamičan sistem životne sredine (abiotičke komponente) i organizama (biotičke komponente), koji je naseljavaju.

dinamičan sistem životne sredine (abiotičke komponente) i organizama (biotičke komponente), koji je naseljavaju. Efekti organskog zagađenja na kvalitet akvatičnih ekosistema Svetlana Ugarčina, dipl. ekolog Prirodno-matematički fakultet Departman za hemiju Životna sredina - prostorno ograničena jedinica i okarakterisana

More information

FIZIČKO-HEMIJSKE KARAKTERISTIKE DEPRESIVA LEDIŠTA KOJI SE KORISTE ZA POSIPANJE PUTEVA

FIZIČKO-HEMIJSKE KARAKTERISTIKE DEPRESIVA LEDIŠTA KOJI SE KORISTE ZA POSIPANJE PUTEVA FIZIČKO-HEMIJSKE KARAKTERISTIKE DEPRESIVA LEDIŠTA KOJI SE KORISTE ZA POSIPANJE PUTEVA dr.sc. Ranka Kubiček, red. prof., dr. sc. Amra Odobašić, van. prof. dr.sc. Jozo Budimir, red. prof., prof. Emeritus

More information

12. NAJBOLJE DOSTUPNE TEHNIKE PREČIŠĆAVANJA OTPADNIH VODA NASELJA

12. NAJBOLJE DOSTUPNE TEHNIKE PREČIŠĆAVANJA OTPADNIH VODA NASELJA 12. NAJBOLJE DOSTUPNE TEHNIKE PREČIŠĆAVANJA OTPADNIH VODA NASELJA 12.1. Koncept najbolje dostupne tehnike prečišćavanja otpadnih voda naselja U okviru izrade Studije Strategija vodosnabdevanja i zaštite

More information

IZRADA NUMERIČKOG MODELA STRUJANJA PODZEMNIH VODA U ZONI UTICAJA RUDNIKA RTB-a KORIŠĆENJEM SOFTVERSKOG PAKETA SPRING **

IZRADA NUMERIČKOG MODELA STRUJANJA PODZEMNIH VODA U ZONI UTICAJA RUDNIKA RTB-a KORIŠĆENJEM SOFTVERSKOG PAKETA SPRING ** INSTITUT ZA RUDARSTVO I METALURGIJU BOR YU ISSN: 1451-0162 KOMITET ZA PODZEMNU EKSPLOATACIJU MINERALNIH SIROVINA UDK: 622 UDK: 681.5:622.01:628.38:504.06(045)=861 doi:10.5937/rudrad1204001b Mile Bugarin

More information

UTICAJ POLJOPRIVREDE NA ŽIVOTNU SREDINU 1. Rezime

UTICAJ POLJOPRIVREDE NA ŽIVOTNU SREDINU 1. Rezime UDK 504:631 502:631 UTICAJ POLJOPRIVREDE NA ŽIVOTNU SREDINU 1 Dušan Kovačević 2, Branka Lazić 3, Vesna Milić 4 Rezime Dugoročni cilj održive poljoprivrede je da obezbedi dovoljno stabilnu proizvodnju kvalitetne

More information

ADMINISTRATIVNO UPUTSTVO MA-BR.20/2006 STANDARDI KVALITETA I KATEGORIZACIJA SVEŽEG MLEKA

ADMINISTRATIVNO UPUTSTVO MA-BR.20/2006 STANDARDI KVALITETA I KATEGORIZACIJA SVEŽEG MLEKA UNMIK IPVQ INSTITUCIONET E PËRKOHSHME TË VETQEVERISJES PRIVREMENE INSTITUCIJE SAMOUPRAVLJANJA PROVISIONAL INSTITUTIONS OF SELF-GOVERNMENT QEVERIA E KOSOVËS/ MINISTRIA E BUJQËSISË, PYLLTARISË DHE ZVILLIMIT

More information

Predmet: Izvještaj o ocjeni podobnosti teme i kandidata mr Nebojše Kneževića za izradu doktorske teze

Predmet: Izvještaj o ocjeni podobnosti teme i kandidata mr Nebojše Kneževića za izradu doktorske teze UNIVERZITEZ U BANJALUCI TEHNOLOŠKI FAKULTET Naučno-nastavno vijeće Ul. Stepe Stepanovića 73 78000 Banja Luka Predmet: Izvještaj o ocjeni podobnosti teme i kandidata mr Nebojše Kneževića za izradu doktorske

More information

2/3 ljudskog tela 90% krvi 80-90% mišića Gubitak od 20% = smrt. Voda. Minimalna potreba 2-5 litara/čoveku/danu Maksimalno 7 do 10 dana bez vode

2/3 ljudskog tela 90% krvi 80-90% mišića Gubitak od 20% = smrt. Voda. Minimalna potreba 2-5 litara/čoveku/danu Maksimalno 7 do 10 dana bez vode Osobine vode Šesto predavanje Ključni termini predavanja Značaj vode. Raspodela vode na Zemlji. Hidrološki ciklus. Osobine vode. Voda ima vitalnu ulogu u biosferi jer učestvuje u izgradnji biološkog materijala.

More information

Permanent Expert Group for Navigation

Permanent Expert Group for Navigation ISRBC E Permanent Expert Group for Navigation Doc Nr: 2-16-2/12-2-PEG NAV October 19, 2016 Original: ENGLISH INTERNATIONAL SAVA RIVER BASIN COMMISSION PERMANENT EXPERT GROUP FOR NAVIGATION REPORT OF THE

More information

GVE ZA VODE ODREĐENIH PRIORITETNIH I

GVE ZA VODE ODREĐENIH PRIORITETNIH I PRIRODNO-MATEMATIČKI FAKULTET U NOVOM SADU, DEPARTMAN ZA HEMIJU, BIOHEMIJU I ZAŠTITU ŽIVOTNE SREDINE I CENTAR IZVRSNOSTI ZA HEMIJU OKOLINE I PROCENU RIZIKA PARK PALIĆ D.O.O., PALIĆ AIR TRAVEL D.O.O., SOMBOR

More information

OTPADNE VODE TERMOENERGETSKIH POSTROJENJA PRIMER: TE KOSTOLAC

OTPADNE VODE TERMOENERGETSKIH POSTROJENJA PRIMER: TE KOSTOLAC OTPADNE VODE TERMOENERGETSKIH POSTROJENJA PRIMER: TE KOSTOLAC Dr Branislava Jovanović*, Dr Vladana Rajaković-Ognjanović*, Dr Ljubinka Rajaković** Univerzitet u Beogradu, Građevinski fakultet * Univerzitet

More information

47. Međunarodni Kongres KGH

47. Međunarodni Kongres KGH 47. Međunarodni Kongres KGH PRIMER DOBRE INŽENJERSKE PRAKSE PRI REKONSTRUKCIJI SISTEMA KLIMATIZACIJE I VENTILACIJE BIOSKOPA FONTANA NA NOVOM BEOGRADU Nebojša Žakula, Dipl.-Ing. nzakula@gmail.com 1 Tržni

More information

NASTAVNI ZAVOD ZA JAVNO ZDRAVSTVO

NASTAVNI ZAVOD ZA JAVNO ZDRAVSTVO NASTAVNI ZAVOD ZA JAVNO ZDRAVSTVO SPLITSKO - DALMATINSKE ŽUPANIJE Vukovarska 46 SPLIT Služba za zdravstvenu ekologiju GODIŠNJE IZVJEŠĆE O ISPITIVANJU KVALITETE ZRAKA NA ŠIREM PODRUČJU LUKE I GRADA PLOČE

More information

ISPITIVANJE UTICAJA PRIMJENJENE METODE NA UČINKOVITOST DEKARBONIZACIJE VODE

ISPITIVANJE UTICAJA PRIMJENJENE METODE NA UČINKOVITOST DEKARBONIZACIJE VODE 8. Naučno-stručni skup sa međunarodnim učešćem KVALITET 2013, Neum, B&H, 06. - 08 juni 2013. ISPITIVANJE UTICAJA PRIMJENJENE METODE NA UČINKOVITOST DEKARBONIZACIJE VODE THE EXAMINATION OF THE APPLIED METHOD

More information

RANKING OF LOCATIONS WITH POTENTIAL ENVIRONMENTAL RISK ON THE DANUBE UDC : (497.11)

RANKING OF LOCATIONS WITH POTENTIAL ENVIRONMENTAL RISK ON THE DANUBE UDC : (497.11) FACTA UNIVERSITATIS Series: Working and Living Environmental Protection Vol. 10, N o 2, 2013, pp. 129-134 RANKING OF LOCATIONS WITH POTENTIAL ENVIRONMENTAL RISK ON THE DANUBE UDC 504.75.05:556.06+556.53(497.11)

More information

PROMENA SNAGE KONVENCIONALNE TERMOELEKTRANE U ZAVISNOSTI OD LOKALNIH KLIMATSKIH FAKTORA

PROMENA SNAGE KONVENCIONALNE TERMOELEKTRANE U ZAVISNOSTI OD LOKALNIH KLIMATSKIH FAKTORA PROMENA SNAGE KONVENCIONALNE TERMOELEKTRANE U ZAVISNOSTI OD LOKALNIH KLIMATSKIH FAKTORA COAL-FIRED POWER PLANT POWER OUTPUT VARIATION DUE TO LOCAL WEATHER CONDITIONS dr Slobodan V. Laković, mr Mirjana

More information

PŠENICA I TEŠKI METALI

PŠENICA I TEŠKI METALI DOI: 10.7251/JEPM1204085R UDK: 546.3 Pregledni rad PŠENICA I TEŠKI METALI Miloš Rajković 1, Mirjana Stojanović 2, Đorđe Glamočlija 1, Dragan Tošković 3, Violeta Miletić 4, Violeta Stefanović 5, Časlav

More information

1. Instalacija programske podrške

1. Instalacija programske podrške U ovom dokumentu opisana je instalacija PBZ USB PKI uređaja na računala korisnika PBZCOM@NET internetskog bankarstva. Uputa je podijeljena na sljedeće cjeline: 1. Instalacija programske podrške 2. Promjena

More information

MINISTRY OF THE SEA, TRANSPORT AND INFRASTRUCTURE

MINISTRY OF THE SEA, TRANSPORT AND INFRASTRUCTURE MINISTRY OF THE SEA, TRANSPORT AND INFRASTRUCTURE 3309 Pursuant to Article 1021 paragraph 3 subparagraph 5 of the Maritime Code ("Official Gazette" No. 181/04 and 76/07) the Minister of the Sea, Transport

More information

WELLNESS & SPA YOUR SERENITY IS OUR PRIORITY. VAŠ MIR JE NAŠ PRIORITET!

WELLNESS & SPA YOUR SERENITY IS OUR PRIORITY. VAŠ MIR JE NAŠ PRIORITET! WELLNESS & SPA YOUR SERENITY IS OUR PRIORITY. VAŠ MIR JE NAŠ PRIORITET! WELLNESS & SPA DNEVNA KARTA DAILY TICKET 35 BAM / 3h / person RADNO VRIJEME OPENING HOURS 08:00-21:00 Besplatno za djecu do 6 godina

More information

Nacrt Nacionalnog plana smanjenja emisija (National Emission Reduction Plan NERP) za Bosnu i Hercegovinu

Nacrt Nacionalnog plana smanjenja emisija (National Emission Reduction Plan NERP) za Bosnu i Hercegovinu Nacrt Nacionalnog plana smanjenja emisija (National Emission Reduction Plan NERP) za Bosnu i Hercegovinu November, 2015 1 SADRŽAJ Lista tabela... 3 Rječnik kratica i akronima... 4 Sažetak... 5 1. Uvod...

More information

Idejno rješenje: Dubrovnik Vizualni identitet kandidature Dubrovnika za Europsku prijestolnicu kulture 2020.

Idejno rješenje: Dubrovnik Vizualni identitet kandidature Dubrovnika za Europsku prijestolnicu kulture 2020. Idejno rješenje: Dubrovnik 2020. Vizualni identitet kandidature Dubrovnika za Europsku prijestolnicu kulture 2020. vizualni identitet kandidature dubrovnika za europsku prijestolnicu kulture 2020. visual

More information

Ispitivanje fizikalno-kemijskih pokazatelja kvalitete voda

Ispitivanje fizikalno-kemijskih pokazatelja kvalitete voda A. PTIČEK SIROČIĆ et al.: Ispitivanje fizikalno-kemijskih pokazatelja kvalitete voda, Kem. Ind. 65 (9-10) (2016) 509 514 509 Ispitivanje fizikalno-kemijskih pokazatelja kvalitete voda DOI: 10.15255/KUI.2015.045

More information

CRNA GORA

CRNA GORA HOTEL PARK 4* POLOŽAJ: uz more u Boki kotorskoj, 12 km od Herceg-Novog. SADRŽAJI: 252 sobe, recepcija, bar, restoran, besplatno parkiralište, unutarnji i vanjski bazen s terasom za sunčanje, fitnes i SPA

More information

KAKO GA TVORIMO? Tvorimo ga tako, da glagol postavimo v preteklik (past simple): 1. GLAGOL BITI - WAS / WERE TRDILNA OBLIKA:

KAKO GA TVORIMO? Tvorimo ga tako, da glagol postavimo v preteklik (past simple): 1. GLAGOL BITI - WAS / WERE TRDILNA OBLIKA: Past simple uporabljamo, ko želimo opisati dogodke, ki so se zgodili v preteklosti. Dogodki so se zaključili v preteklosti in nič več ne trajajo. Dogodki so se zgodili enkrat in se ne ponavljajo, čas dogodkov

More information

Serbian Mesopotamia in the South of the Great Hungarian (Pannonian) Plain. Tisza Tisa. Danube Dunav Duna V O J V O D I N A. Sava

Serbian Mesopotamia in the South of the Great Hungarian (Pannonian) Plain. Tisza Tisa. Danube Dunav Duna V O J V O D I N A. Sava The Effect of Migration on the Ethnic Structure of Population in Vojvodina Uticaj migracije na etničku strukturu stanovništva u Vojvodini A vándorlások hatása a népesség etnikai összetételére a Vajdaságban

More information

Dvadeset pitanja i odgovora u vezi ozonskog omotača (ažurirano 2006.)

Dvadeset pitanja i odgovora u vezi ozonskog omotača (ažurirano 2006.) Dvadeset pitanja i odgovora u vezi ozonskog omotača (ažurirano 2006.) Originalni naslov brošure / Original title of the brochure: TWENTY QUESTIONS AND ANSWERS ABOUT THE OZONE LAYER: 2006 UPDATE Izdavač

More information

TEHNO SISTEM d.o.o. PRODUCT CATALOGUE KATALOG PROIZVODA TOPLOSKUPLJAJUĆI KABLOVSKI PRIBOR HEAT-SHRINKABLE CABLE ACCESSORIES

TEHNO SISTEM d.o.o. PRODUCT CATALOGUE KATALOG PROIZVODA TOPLOSKUPLJAJUĆI KABLOVSKI PRIBOR HEAT-SHRINKABLE CABLE ACCESSORIES TOPOSKUPJAJUĆI KABOVSKI PRIBOR HEAT-SHRINKABE CABE ACCESSORIES KATAOG PROIZVODA PRODUCT CATAOGUE 8 TEHNO SISTEM d.o.o. NISKONAPONSKI TOPOSKUPJAJUĆI KABOVSKI PRIBOR TOPOSKUPJAJUĆE KABOVSKE SPOJNICE kv OW

More information

SVEUČILIŠTE JOSIPA JURJA STROSSMAYERA U OSIJEKU GRAĐEVINSKI FAKULET OSIJEK DIPLOMSKI RAD

SVEUČILIŠTE JOSIPA JURJA STROSSMAYERA U OSIJEKU GRAĐEVINSKI FAKULET OSIJEK DIPLOMSKI RAD SVEUČILIŠTE JOSIPA JURJA STROSSMAYERA U OSIJEKU GRAĐEVINSKI FAKULET OSIJEK DIPLOMSKI RAD OSIJEK, 12.11.2015. MARTA JERKOVIĆ SVEUČILIŠTE JOSIPA JURJA STROSSMAYERA U OSIJEKU GRAĐEVINSKI FAKULET OSIJEK DIPLOMSKI

More information

ANALIZA MOGUĆNOSTI ZA RAZVOJ AKVAKULTURE NA PRIMERU PODRUČJA PLANINE OZREN

ANALIZA MOGUĆNOSTI ZA RAZVOJ AKVAKULTURE NA PRIMERU PODRUČJA PLANINE OZREN UDK: 639.3 Originalni naučni rad ANALIZA MOGUĆNOSTI ZA RAZVOJ AKVAKULTURE NA PRIMERU PODRUČJA PLANINE OZREN Veselin BLAGOJEVIĆ*, Vanja ŠUŠTERŠIČ, Dušan GORDIĆ Fakultet inženjerskih nauka Univerziteta u

More information

NAUTICAL TOURISM - RIVER CRUISE ONE OF THE FACTORS OF GROWTH AND DEVELOPMENT OF EASTERN CROATIA

NAUTICAL TOURISM - RIVER CRUISE ONE OF THE FACTORS OF GROWTH AND DEVELOPMENT OF EASTERN CROATIA Ph.D. Dražen Ćućić Faculty of Economics in Osijek Department of National and International Economics E-mail: dcucic@efos.hr Ph.D. Boris Crnković Faculty of Economics in Osijek Department of National and

More information

Bear management in Croatia

Bear management in Croatia Bear management in Croatia Djuro Huber Josip Kusak Aleksandra Majić-Skrbinšek Improving coexistence of large carnivores and agriculture in S. Europe Gorski kotar Slavonija Lika Dalmatia Land & islands

More information

STATISTIKA U OBLASTI KULTURE U BOSNI I HERCEGOVINI

STATISTIKA U OBLASTI KULTURE U BOSNI I HERCEGOVINI Bosna i Hercegovina Agencija za statistiku Bosne i Hercegovine Bosnia and Herzegovina Agency for Statistics of Bosnia and Herzegovina STATISTIKA U OBLASTI KULTURE U BOSNI I HERCEGOVINI Jahorina, 05.07.2011

More information