Өмнөх үг- НҮБ-ийн Ази, Номхон Далайн бүс нутгийн Эдийн Засаг-Нийгмийн Комиссын гүйцэтгэх нарийн бичгийн дарга Др.Нойлин Хэйзер

Similar documents
1, 2 Боллрүм, 1-р давхар, Шангри Ла зочид буудал Улаанбаатар, Монгол Улс 2015 оны 9-р сарын 24-ний өдөр

Энэхүү ТМТ-ийн орчуулгыг 2015 оны 3 дугаар сарын 3-ны өдрийн Англи хэл дээрх хувилбарт үндэслэн хийв оны 11 дүгээр сарын 17-ны өдөр

Монголын Эдийн Засгийн Сарын Тойм

Азербайжан Улсад хөрөнгө оруулахыг урьж байна

Монголын Эдийн Засгийн Сарын Тойм

СУТ-ийн тэнхимийн дипломын сэдэв оны хичээлийн жил MBA аны ажлын ерөнхий. Сэдэв, чиглэл

Монголын өмнөд бүсийн дэд бүтцийн асуудал. Хувийн хэвшлийн хөрөнгө оруулалтын боломжууд

ХОЙД БҮСИЙН ТӨМӨР ЗАМ

Нийгмийн сайн дурын үйлсийг дэмжих хөтөлбөр:

АНКЕТ. БОЛОВСРОЛ: Эдийн засгийн ухааны доктор, Монгол Улсын Их Сургуулийн Эдийн засгийн сургууль (МУИС, ЭЗС), 2001

БҮГД НАЙРАМДАХ ТУРК УЛС ДАХЬ ШИНЖЛЭХ УХААН, ТЕХНОЛОГИЙН ПАРКИЙН ҮҮСЭЛ ХӨГЖИЛ

Өрийн хямрал ба ОУВС-гийн хөтөлбөрийн нөлөө: Монголын эдийн засгийн загварын үр дүн

11/29/2012 АГУУЛГА. Гадаад худалдааны аккредитивын хэрэгслийг ашиглах ба түүний давуу талууд. 1) Монгол Улсын гадаад худалдааны өнөөгийн байдал

ТУРКИЙН ДОТООД БАЙДАЛ, ТӨВ АЗИЙН ОРНУУД, МОНГОЛ УЛСТАЙ ХАРИЛЦАХАД НӨЛӨӨЛӨХ НЬ

АВТОТЭЭВРИЙН САЛБАРЫН ОЛОН УЛСЫН ХАМТЫН АЖИЛЛАГАА

ЕРӨНХИЙ ЗОРИУЛАЛТЫН АГААРЫН ТЭЭВЭР

Гүйцэтгэх захирлын мэндчилгээ

TENGER RESEARCH CENTER

Үндэсний хөгжлийн бодлого, төлөвлөлтийн харьцуулсан судалгаа

Төв банкны үйл ажиллагаа

УННМ МоМо төслийг дүгнэх, дараагийн шатанд хүлээлгэн өгөх

Project E-News. Volunteer E-News

Page 155 TOOLS AND RESOURCES АРГА ХЭРЭГСЭЛ, НӨӨЦ БОЛОМЖ

ДЭЭД БОЛОВСРОЛЫН ШИНЭЧЛЭЛ ТӨСӨЛ ТҮНШЛЭЛИЙН БАГИЙН АЖЛЫН ТАЙЛАН

САНХҮҮГИЙН САЛБАРЫН ҮНЭЛГЭЭНИЙ ХѲТѲЛБѲР ХѲГЖЛИЙН МОДУЛ МОНГОЛ УЛС САНХҮҮЖИЛТИЙН ХҮРТЭЭМЖ ТЕХНИКИЙН ТЭМДЭГЛЭЛ 2012 ОНЫ 6 ДУГААР САР

2015 ОНЫ ЖИЛИЙН ҮЙЛ АЖИЛЛАГААНЫ ТАЙЛАН

Монголын өмнөд нутгийн төмөр замд хувийн хөрөнгө оруулалтын боломж. Хувилбарууд, жишээ болон асуудлууд

МОНГОЛ УЛСЫН ЭДИЙН ЗАСГИЙН САРЫН ТОЙМ

УЛААНБААТАР ХОТЫН ЕРӨНХИЙ ТӨЛӨВЛӨГӨӨ, ХОТ БАЙГУУЛАЛТЫН ХӨТӨЛБӨРИЙН СУДАЛГАА. Эцсийн тайлан

ХАМТАРСАН КРЕДИТ. Уур Амьсгалын Өөрчлөлтийн Ажлын Алба Цэвэр Хөгжлийн Механизмын Үндэсний Товчоо Э.Санаа

МОНГОЛ УЛСЫН ЭДИЙН ЗАСГИЙН САРЫН ТОЙМ

ДААЛГАВРЫН ХАРИУЛТЫН ОНОЛ (ITEM RESPONSE THEORY)-ЫН 3 ПАРАМЕТРТЭЙ ЗАГВАРЫГ АШИГЛАЖ ТЕСТИЙН ДААЛГАВРУУДАД ШИНЖИЛГЭЭ ХИЙХ НЬ

АУДИТ TATBAP МОНГОЛ УЛС PMG АУДИТ ХХК. зөвлөх үйлчилгээ. Ажил гүйлгээ. зөвлөх үйлчилгээ. Бүтцийн өөрчлөлт. зөвлөх үйлчилгээ. Монгол Улс дахь гишүүн

НЭН ТҮРҮҮНД ХАБ-2017 БАГА ХУРАЛ ЗӨВЛӨМЖ

FRONTIER S 11th ANNUAL CONFERENCE. Инвест Монголиа 2017 ЧУУЛГАНЫ ТАЙЛАН. Шангри-Ла Хотел, Улаанбаатар 2017 оны 9-р сарын 4-5

Энэхүү тойм нь Монголын эдийн засгийн сүүлийн үеийн өрнөлийн талаар дэлгэрэнгүй шинжилгээ хийж, харгалзах бодлогын зөвлөмж өгсөн болно.

САЛБАР СҮЛЖЭЭ...48 ХАРААТ БУС АУДИТОРЫН ДҮГНЭЛТ...51

gives Монгол улсын эдийн засгийн тойм 2010 оны 3-р сар Дэлхийн Банк

Цуврал 3: Цөмийн хаягдлын бизнест хэн хэн оролцож байна вэ буюу сэтгэл амарч тайвшрах цаг ирсэн үү?

МИК ХОЛДИНГ ХК-ИЙН 2017 ОНЫ ХАГАС ЖИЛИЙН ҮЙЛ АЖИЛЛАГААНЫ ТАНИЛЦУУЛГА

ҮЙЛ АЖИЛЛАГААНЫ ЖИЛИЙН ЭЦСИЙН ТАЙЛАН

Хэсэг 4 Социализмын дараах Монголын шилжилт: Аугаа неолиберал өөрчлөлт

FRONTIER S 11th ANNUAL CONFERENCE. Инвест Монголиа Шангри-Ла Хотел, Улаанбаатар 2017 оны 9-р сарын 4-5

НЭГДСЭН МЕНЕЖМЕНТИЙН ТОГТОЛЦОО

Оюутны дадлагын хөтөлбөр. Бүх эрх хуулиар хамгаалагдсан 2016, Oюу толгой ХХК Copyright 2016 Oyu Tolgoi LLC, All rights reserved

ЕСБХБ БАЙГАЛЬ ОРЧИН БОЛОН НИЙГМИЙН БОДЛОГО. Захирлуудын Зөвлөл 2008 оны 5-р сарын 12-нд батлав

2017 ОНЫ ЭХНИЙ ХАГАС ЖИЛИЙН ҮЙЛ АЖИЛЛАГААНЫ ТАЙЛАН оны 08 сарын 30-ны өдөр Улаанбаатар хот

МОНГОЛ УЛСЫН БОЛОВСРОЛ, ШИНЖЛЭХ УХААНЫ ЯАМ ШИНЖЛЭХ УХААН ТЕХНОЛОГИЙН ИХ СУРГУУЛЬ

3

Жилд ~23.2 сая тонн Нарийн Сухайтаас Шивээхүрэн хүртэл. -Жилд ~18.1 сая тонн Таван толгойгоос Гашуун сухайт хүртэл

Засаг захиргаа, нутаг дэвсгэрийн нэгжийг өөрчлөх хэрэгцээ шаардлага байна уу?

ЖИЖИГ ДУНД БИЗНЕС ЭРХЛЭГЧИДИЙН ИДЭВХИЖҮҮЛЭЛТИЙГ ИНТЕРНЭТЭЭР ХИЙХ БОЛОМЖИЙН СУДАЛГАА

Хүний эрхийн боловсрол

ЗҮҮН ХОЙД АЗИЙН ХҮРЭЭЛЭН БУЙ ОРЧНЫ АЮУЛГҮЙ БАЙДАЛ ФОРУМ МОНГОЛ УЛС, УЛААНБААТАР ХОТ, 2018

Ухаа худаг нүүрсний уурхай ба зам сайжруулан засварлах хөтөлбөр

Хэрвээ танд манай байгууллагын талаар мэдээлэл хэрэгтэй бол, мөн бидэнтэй хамтран ажиллах сонирхолтой байгаа бол дараах хаягаар холбогдоно уу.

БҮХНИЙГ ХҮҮХДИЙН ТӨЛӨӨ

МИК ХОЛДИНГ ХК-ИЙН ХАГАС ЖИЛИЙН ҮЙЛ АЖИЛЛАГААНЫ ТАЙЛАН. Улаанбаатар

Mining v.1 Local knowledge International experience Focused on success

Монгол Улсын Эдийн Засгийн Тойм

ХЭТИЙН ЗОРИЛГО АЛСЫН ХАРАА

АРДЧИЛАЛ БА ПАРЛАМЕНТ

ВАЛЮТЫН АРИЛЖААНЫ МЭРГЭЖИЛТНҮҮДИЙН IV ЗӨВЛӨЛГӨӨН Онцлох сэдэв: ХАНШИЙН ЭРСДЭЛИЙН УДИРДЛАГА ГОЛОМТ БАНК МОНГОЛБАНК

Бүлэг EF 1: Сургалт: Ургамлан бүрхэвчийн түймэртэй тэмцэх үедээ та өөрийн болон бусдын аюулгүй байдлыг хэрхэн хангаж ажиллах вэ

ХҮҮХДИЙН ТЭВЧИШГҮЙ ХЭЛБЭРИЙН ХӨДӨЛМӨРИЙГ БУУРУУЛАХ НИЙГМИЙН АЖЛЫН ҮЙЛЧИЛГЭЭ

Эмэгтэйчүүдийн Фитнесс тұв

Enterprises. Жижиг болон дунд байгууллагуудад зориулав. Ажлын байрны эрсдэлийн үнэлгээ ба менежмент сургалтын багц

МОНГОЛ ОРНЫ ОЙ, ЛАНДШАФТЫН ХӨГЖИЛ DEVELOPMENT OF FORESTS AND LANDSCAPE IN MONGOLIA

ЧИНГИС БОНД, ХӨГЖЛИЙН БАНКНЫ ЭХ ҮҮСВЭР БОЛОН ТҮҮГЭЭР САНХҮҮЖҮҮЛЖ БУЙ ТӨСЛҮҮДИЙН ТАНИЛЦУУЛГА

ОНЫ ХИЧЭЭЛИЙН II ХАГАС ЖИЛИЙН СУРГАЛТ СЕМИНАРЫН ХУВААРЬ

Гарчиг. 1. Танилцуулга Интернэт банк үйлчилгээ 1.2. Интернэт банкны үйлчилгээний төрлүүд 1.3. Интернэт банкны хэрэглэгч болох

Зам тээврийн судалгаа. БОНХАЖЯ-ны чадавхи бэхжүүлэх: Өмнийн Говийн биологийн олон янз байдал ба байгаль хамгаалал

Бөхөн хамгаалах холбооноос эрхлэн гаргав БӨХӨНГИЙН МЭДЭЭ. Бөхөнгийн экологи ба хамгааллын талаар мэдээлэл солилцох 6 хэл дээрх хэвлэл

ART public UB 2017 Land Art Mongolia

Дэлхийд тэргүүлэгч. технологи, инженерингийн

Нийтийн, насан туршийн, нээлттэй боловсрол /MOOC/ төсөл шалгаруулах хөтөлбөр 2015 ШУТИС

HARVARD BUSINESS ESSENTIALS. Багийн удирдлага

MGL TOKEN WHITE PAPER. WHITEPAPER May, ,

Авто замын сангийн үйл ажиллагааны үр дүнд хийсэн нийцлийн аудитын тайлан

Harvard Business Essentials цувралын тухай

ШҮҮХИЙН СУДАЛГАА, МЭДЭЭЛЭЛ, СУРГАЛТЫН ЭРЭЛТ ТОДОРХОЙЛОХ СУДАЛГАА

Аудитынтайлан МЭДЭЭЛЭЛ ТЕХНОЛОГИЙН ҮНДЭСНИЙ ПАРК ТӨААҮГ 2016 ОНЫ САНХҮҮГИЙН ТАЙЛАН

OIL: Цахим Мэдлэг байгууллага ямар үйл ажиллагаа явуулдаг вэ?

ҮЙЛДВЭРИЙН ТАНИЛЦУУЛГА

ХУВИЙН САНХҮҮГИЙН ШИЙДВЭР ГАРГАЛТ

Миний бие даах чадвартай болох арга зам

CAS ЭЦЭГ ЭХЧҮҮДЭД ЗОРИУЛСАН ГАРЫН АВЛАГА/ ШИНЭ ҮЕ СУРГУУЛЬ. Ай Би хөтөлбөр. CAS эцэг эхчүүдэд зориулсан гарын авлага.

Хувьцаат компаниудын нэгдмэл сонирхолтой этгээдүүдийн тухай судалгаа

САНХҮҮ ЭДИЙН ЗАСГИЙН ИХ СУРГУУЛЬ БАЙГУУЛЛАГЫН АМЖИЛТАНД ОНЦГОЙ ЧАДАВХЫН МЕНЕЖМЕНТИЙН ҮЗҮҮЛЭХ НӨЛӨӨЛӨЛ

АГУУЛГА 1 ХЭСЭГ. АШИГТАЙ МЭДЭЭЛЭЛ 4 ХЭСЭГ. ҮҮРГҮҮД 5 ХЭСЭГ. СЭРГЭЭШ ГЭЖ ЮУ ВЭ? 8 ХЭСЭГ. ДЭЭЖИЙН ШИНЖИЛГЭЭ, ЦУГЛУУЛГА, СОРИЛ

ҮЦТХТ байгууллагын. үйл ажиллагааны горим

BATBAYAR AND PARTNERS LLP

ӨНӨӨДӨР ДЭЛХИЙН ОЮУТНЫ ЭРХИЙГ ХАМГААЛАХ ӨДӨР

ЭМНЭЛГИЙН МЭРГЭЖИЛТЭНИЙ ХӨГЖЛИЙН АЛБАНЫ 2015 ОНД ХИЙСЭН ОНЦЛОГ АЖЛУУДААС

ЭРЧИМ МЭДЭЭ. ЭРЧИМ ХӨЛБӨМБӨГИЙН КЛУБ Ногоон талбай -н нээлт ДЦС-4 ТӨХК. ДЦС-4 ТӨХК-ний сар тутмын сонин. 09 (19) 2012 оны 9-р сар

ӨНДӨГЛӨГЧ ТАХИАНЫ БҮРЭН НАЙРЛАГАТ БАГСАРМАЛ ТЭЖЭЭЛИЙГ ЗАРИМ ТҮҮХИЙ ЭДЭЭР БАЯЖУУЛСАН СУДАЛГААНЫ ДҮН. Мал аж ахуй, биотехнологийн сургууль, ХААИС

Шүлхийг дарж чаддаггүй жинхэнэ шалтгааныг олохсон

ӨНӨӨГИЙН МОНГОЛ ОРНЫ УРГАМЛЫН АЙМГИЙН ЗҮЙЛИЙН БҮРДЭЛ, ОЛОН ЯНЗ БАЙДАЛ

ЧАДВАРЛАГ ТУРШЛАГАТАЙ БАГШ НАР МАГАДЛАН ИТГЭМЖЛЭГДСЭН ХӨТӨЛБӨРҮҮД СУРАХ ТААТАЙ ОРЧИН ЭРДЭМ ШИНЖИЛГЭЭ СУДАЛГААНЫ АЖИЛ ГАДААД ХАРИЛЦАА ЧАНАРТАЙ СУРГАЛТ

УЛААНБААТАР ХОТ: ТӨВЛӨРӨЛ БА АСУУДАЛ

Transcription:

SUBREGIONAL OFFICE FOR EAST AND NORTH-EAST ASIA November 00 Issue 00/ Economic and Social Commission for Asia and the Pacific Өмнөх үг- НҮБ-ийн Ази, Номхон Далайн бүс нутгийн Эдийн Засаг-Нийгмийн Комиссын гүйцэтгэх нарийн бичгийн дарга Др.Нойлин Хэйзер НҮБ-ийн Ази, Номхон Далайн бүс нутгийн Эдийн Засаг- Нийгмийн Комиссын Зүүн болон Зүүн хойд Азийн оффисын үйл ажиллагааны талаар тогтмол мэдээлэлийн товхимол явуулж эхэлж байгааг мэдэгдэхэд таатай байна. Энэ оффис нь 00 оны 5-р сарын 7-нд нээгдсэн бөгөөд газарзүйн өөр өөр дэд бүс нутгуудад анхаарал хандуулах НҮБ-ийн Ази, Номхон Далайн бүс нутгийн Эдийн Засаг- Нийгмийн Комиссын чадавхийг сайжруулах зорилгоор байгуулсан гурван дэд бүсийн эхнийх нь юм.дэд бүс нутаг, газарзүйн хандлагыг үйл ажиллагаандаа уялдуулснаар НҮБ-ийн Ази, Номхон Далайн бүс нутгийн Эдийн Засаг-Нийгмийн Комисс гишүүн улсууддаа хөгжийн саад бэрхшээлийг шийдэх, дэд бүс нутгийн хооронд болон дэд бүс нутгийн дотор мэдлэг солилцох, хамтын ажиллагааг дэмжсэн үйлчилгээг үзүүлэхэд илүү амархан болсон. НҮБ-ийн Ази, Номхон Далайн бүс нутгийн Эдийн Засаг-Нийгмийн Комиссын оффис нь дэлхийн эдийн засгийн хамгийн хурдтай өсөж буй бүс нутагт байдаг.дэлхийн хамгийн том гурван эдийн засгийн хоёр нь байдаг бүс буюу Зүүн болон Зүүн хойд Азид.56 тэрбум хүн ам оршин суудаг. Ирэх арван жилийн турш тус бүс нутаг дэлхийн эдийн засгийн хөгжлийн томоохон хөдөлгүүр хэвээр байх бөгөөд тогтвортой байдал, аюулгүй байдлыг бий болгох дэлхийн манлайлах бүс нутаг болно. Дэлхийн манлайлагч болохын хувьд тус бүс нутаг нийгмийн ялгарал, байгаль орчны тулгамдсан асуудлууд болон Зүүн болон Зүүн хойд Азид хэт ойр ойрхон болж буй байгалийн болон хүний хүчин зүйлээс шалтгаалсан гамшгийн нөлөөг багасгах шийдлүүдийг бий болгохоор ажиллаж байна. НҮБ-ийн Ази, Номхон Далайн бүс нутгийн Эдийн Засаг-Нийгмийн Комиссын зүгээс дээрх нэн тэргүүний зорилгод хүрэхийн төлөө бүх Гишүүн улсууд, ялангуяа Зүүн болон Зүүн хойд Азийн гишүүн улсуудтай хамтран ажиллахаар зорьж байна. Энэ мэдээлэлийн товхимол дараахь гурван зорилгыг агуулж байна. Үүнд : Нэгдүгээрт, мэдлэг хуваалцах, дэлхийн хэмжээний болон нийтлэг аливаа асуудлыг шийдэх, холбогдогч талуудад өөрсдийн үзэл бодлыг хуваалцах, шилдэг туршлагыг тодруулах, хуваалцах нэгдсэн гүүр болох. Хоёрдугаарт, тус бүс нутгийн эдийн засгийн харилцааг гүнзгийрүүлэх, өргөжүүлэх боломжийг нээх, эдийн засгийн тэнцвэртэй байдлыг сайжруулах зорилгоор хөгжлийн хандлагыг дахин чиглүүлэх, хөгжлийн зай завсрын үнэлгээг хийхийг зорьж байгаа. Зүүн болон Зүүн хойд Азийн орнуудын хоорондын эдийн засгийн хамтын ажиллагаа газарзүйн хувьд ойрхоноос гадна, эдгээр улсуудын эдийн засаг, нийгмийн хөгжлийн зорилтуудаас шалтгаалдаг. Энэ нөөц баялаг ихтэй, хүчирхэг, өргөн уудам бүс нутаг холбогдогч бүхий талуудад хамтын ажиллагаагаа өргөжүүлэх болон нийгэм-эдийн засгийн тулгамдсан асуудлуудыг шийдэх талаар өргөн боломжийг олгож байна.ингэснээр, тус дэд бүс нутаг Ази, Номхон Далайн бүс нутгийн Эдийн Засаг-Нийгмийн Комиссын хүрээний бүс нутгаар зогсохгүй өмнөд-өмнөдийн хамтын ажиллагааг бэхжүүлэх хүч болж, нөөц боломжоо бүрэн ашиглах боломжтой юм. Гуравдугаарт, энэ мэдээлэлийн товхимол НҮБ-ийн Ази, Номхон Далайн бүс нутгийн Эдийн Засаг-Нийгмийн Комиссын гишүүн улсуудын хоорондын тэгш бус байдлыг багасгах, засгийн газрууд, хувийн хэвшил, иргэний нийгмийн байгууллагууд, олон нийтийн шийдэх гэж оролдож буй хөгжлийг илүү нээлттэй, тогтвортой болгох бодлогын хувилбаруудыг судлах зорилготой.бүхий л улс орнууд эдийн засгийн өсөлтийг сайжруулах, хүн амынхаа орлогын баталгааг нэмэгдүүлэхийг зорьж байдаг.экологи, нийгмийн тэгш эрхийн талаар ноцтой асуудлууд эдгээр улсуудад бүгдэд нь тулгарсан байдаг.дээрх зорилгуудыг биелүүлэх, бэрхшээл саадыг давах нь тогтвортой өсөлт, нийгмийн хөгжлийг дэмжих чухал үзүүлэлтүүд юм. Энэ мэдээлэлийн товхимол нь танд хөгжлийн бодлогын талаар тулгарч буй аливаа асуудлын талаар мэдээлэх болно гэж би найдаж байна. Мөн та бусад хүмүүст энэ мэдээлэлийн товхимлыг дамжуулаарай. Ноелин Хейзер НҮБ-ийн Ази Номхон Далайн бүс нутгийн Эдийн Засаг-Нийгмийн Комиссын Гүйцэтгэх Нарийн бичгийн дарга, НҮБ-ийн Ерөнхий Нарийн Бичгийн даргын туслах 0

Зүүн болон Зүүн хойд Азийн оффисын мэдээлэлийн товхимол: Дугаар 00/ НҮБ-ийн Ази, Номхон Далайн бүс нутгийн Эдийн Засаг-Нийгмийн Комисс Мэдээлэлийн товхимолын эхний дугаарт Зүүн болон Зүүн Хойд Азийн орнуудаас далайд гарцгүй цорын ганц улс болох Монгол улсын талаар танилцуулахаар бэлтгэлээ. Монгол улс гадаад хямралд их өртөмтгий болох нь сүүлийн жилүүдэд болсон санхүүгийн хямралын нөлөөгөөр харагдсан билээ. 008 онд эхэлсэн дэлхийн санхүүгийн хямрал Монгол улсын эдийн засагт олон хэлбэрээр нөлөөлсөн бөгөөд худалдааны болон төлбөрийн тэнцлийн алдагдал ихсэх, нийгмийн тэнцвэргүй байдал нэмэгдэх, дэд бүтэц болон бусад чиглэлийн хөгжил зогсох гэх мэтээр илэрдэг.улмаар ажилгүйдэл, хөрөнгө оруулалт, засгийн газрын орлого багасаж ирснээр, хөгжихэд саад болж байгаа бүтцийн саад бэрхшээлийг шийдэхэд бодлогын хувилбаруудыг хязгаарладаг. Энэ мэдээлэлийн товхимолд худалдаа, тээврийн дэд бүтэцт тулгарч буй асуудлууд болон ирээдүйд гарч болох хямралаас урьдчилан сэргийлэх, нөлөөг багасгах бодлогын хувилбаруудыг танилцуулж байна. Энэ мэдээлэлийн товхимол нь НҮБ-ийн Ази, Номхон Далайн бүс нутгийн Эдийн Засаг-Нийгмийн Комиссын бүс нутаг, дэд бүс нутгийн түвшинд мэдлэг, туршлага солилцох замаар өөрчлөлт хийх үйл ажиллагааны илрэл юм. Товхимлын агуулга, загварын талаар уншигчдын саналыг хүлээж авахдаа бид дуртай байх бөгөөд бүх хүмүүст хэрэгтэй үйлсийг дэмжих арга хэрэгслийг та бүхэнд санал болгохдоо баяртай байх болно. Питер Ван Лере Зүүн болон Зүүн хойд Азийн оффисын захирал ГАДААД ХУДАЛДАА Дэд-бүс нутаг хоорондын худалдаа, транзит тээврийг хөгжүүлэх шаардлагатай байгааг Монгол улсын жишээн дээр харж болно. Монгол улсын гадаад худалдааны 80 хувийг дэд-бүс нутгийнхаа дөрвөн хөрш болох Хятад, Оросын Холбооны Улс, Бүгд Найрамдах Солонгос Улс, Япон улсуудтай хийдэг худалдаа эзэлдэг.түүнээс гадна, Монгол улс хөрш улсуудынхаа хувьд бүс нутгийн хоорондын худалдаанд чухал байр суурьтай транзит шугам болох боломжтой юм.одоогийн байдлаар, Монгол улсын хилээр дамжин гарч байгаа транзит бараа бүтээгдэхүүний маршрут Оросын холбооны улс болон БНХАУ-ын хилээр нэвтрэн гардаг.монгол улс, ОХУ-ын 6 боомт, БНХАУ-ын нэг боомтын гарцтай. Монгол улсын хувьд эрчим хүчний баялаг нөөцтэй Оросын Холбооны улс болон тус бүсийн, үйлдвэрийн болон хөдөө аж ахуйн экспортын их нөөц боломжтой боловч, эрчим хүчний дутагдалтай орнуудын хооронд гүүр болох боломжтой. Монгол улс дэлхийн 0 гаруй улстай худалдаа хийдэг.гэхдээ Монгол улсын худалдааны гол түнш улсууд бол хөрш зэргэлдээ улсууд болох БНХАУ, Оросын Холбооны улс (График болон -ыг харна уу) юм. Өөр улс орнуудын бараа бүтээгдэхүүнийг энэ хоёр хөрш орны нутгаар дамжин тээвэрлэх тээврийн зардал Монгол улсын нийт тээврийн зардлын гуравны хоёр нь болдог. Монгол улсын эдийн засаг түүхий эдийн экспорт, ялангуяа, зэс, алт, ноолуураас ихээхэн хамааралтай байдаг. Уур уурхайн түүхий эд, ялангуяа зэсийн баяжмал дангаараа 009 онд экспортын орлогын 60 гаруй хувийг бүрдүүлж байсан (График 3). Бараа бүтээгдэхүүний импорт Монгол улсын эдийн засагт тун чухал байр эзэлдэг бөгөөд, ихэнх аж үйлдвэр, өргөн хэрэглээний бараа бүтээгдэхүүнүүд ихэнчлэн импортоор орж ирдэг.голлох импортын бүтээгдэхүүнд машин, тоног төхөөрөмж, уул уурхайн тоног төхөөрөмж, тээврийн хэрэгслүүд болон сүлжмэл, сүлжмэл бараа бүтээгдэхүүн ордог (График 4). 009 онд, БНХАУ хамгийн их буюу нийт импортын 36 хувь, дараа нь Оросын Холбооны улс нийт импортын 3.5 хувь, Өмнөд Солонгос улс импортын 7. хувийг тус тус нийлүүлсэн байна. Бүс нутгийн худалдааны нөөц боломжийг бүрэн ашиглах нь амаргүй ч, худалдааны ашиг тус бүсийн улс орон бүрийн нийгэмэдийн засгийн хөгжилд хувь нэмэр оруулах ач холбогдолтой тул худалдааны нөөц боломжийг бүрэн дүүрэн ашиглахыг оролдох ёстой юм. Зүүн болон Зүүн Хойд Азийн орнуудын хоорондын худладаа болон Монгол улс хоорондын худалдаа хэд хэдэн биет болон биет бус саад бэрхшээлээс хамааран хөгжиж чаддаггүй. Үүнд: нарийн төвөгтэй, нээлттэй бус худалдааны бодлого, улсын хилийн 0

Subregional Office for East and North-East Asia Буурай хөгжилтэй орнуудын задлан шинжилгээний чадавхийг дээшлүүлэх шаардлага: Олон улсын судалгааны төвийн тухай Анх 776 онд Адам Смит Африк, Азийн нутгийн гүн дэх бүсүүд дэлхийн эдийн засгийн хувьд хамгийн буурай хөгжилтэй байгааг ажигласан байдаг. 5 Өнөөдөр энэхүү бодит зураглалыг далайд гарцгүй хөгжиж буй орнуудын хувьд харж болохоор байна. Буурай хөгжилтэй орнууд (БХО) эртнээс өвлөгдөн ирсэн хөгжлийнхөө бэрхшээлийг даван туулах арга замыг эрэлхийлж байна. Нэгэнт түүхэн, бодит байдал өөрчлөгдөөгүй байгаа тул зөвхөн хүний хүчний нөлөөгөөр л асуудлыг шийдэх нэг гарц байгаа юм. Өөрөөр хэлбэл буурай хөгжилтэй орнуудын өөрсдийнх нь төдийгүй шилжилтийн үедээ байгаа орнуудын хоёр талын болон олон талт хамтын ажиллагаа чухал байх юм. Ганц хоёр орон тусдаа үйл ажиллагаа явуулах бус, олон улсын хамтын нийгэмлэгийн хамтын ажиллагаа хэрэгтэй байна. Өнөөг хүртэл БХО-уудын өмнө тулгарч байгаа асуудлыг үл ойшоож ирсэн ба үүнд өгч байсан хамтын хариулт ч байгаагүй юм. Харин 003 онд Алматын тунхаглал болон Үйл ажиллагааны хөтөлбөр гарснаар байдал өөрчлөгдөх болсон. Энэ нь тэдний өмнө тулгарч буй нийтлэг асуудлыг олон улсын хэмжээнд НҮБ-ын зүгээс авч үзсэн анхны алхам байлаа. Түүнээс хойш далайд гарцгүй, хөгжиж буй орнууд Нью-Йорк хотноо хамтран улс төрийн дэмжлэг авах, асуудлыг НҮБ-ын сонорт хүргэх зэрэг чиглэлээр хэд хэдэн дорвитой арга хэмжээ авч ирсэн. Олон улсын судалгааны төв (Think Tank) байгуулах замаар БХОуудын задлан шинжилгээний чадавхийг дээшлүүлэх шаардлага байгаа тухай анх 006 онд Гаван хотноо болсон БХО-уудын Дээд хэмжээний уулзалтаар Монгол Улсын Ерөнхийлөгч мэдэгдсэн билээ. 6 Энэхүү санал 007 онд Улаанбаатар хотноо болсон Худалдааны сайд нарын уулзалтаар дахин яригдсан бөгөөд уулзалтаар Улаанбаатарт судалгааны төвийг байгуулах асуудал тодорхой хэмжээгээр хөндөгдсөн болно. 007-009 онуудад БХО-уудын асуудлаар төрөл бүрийн тогтоол, шийдвэр гарч байсан. 009 оны 4 дүгээр сарын 3-9-ний өдрүүдэд болсон ЕСКАП-ын 65 дахь удаагийн чуулганаар энэхүү төвийг байгуулах асуудлыг дэмжиж 7, санал нэгтэйгээр тогтоол батлагдсан бөгөөд ингэснээр Монгол Улсын дэвшүүлсэн чухал ач холбогдол бүхий санал урагшлах болсон. Дээрх шийдвэрийн мөрөөр хэрэгжүүлэх ажлын хүрээнд 009 оны 7 дугаар сарын 7-ны өдөр тухайн үеийн Монгол Улсын Гадаад харилцааны сайд, эдүгээгийн Ерөнхий сайд НҮБ-ын Ерөнхий нарийн бичгийн дарга нар Улаанбаатарт Олон улсын судалгааны төвийн нээлтэд оролцсон. Нью-Йорк хотноо болсон Гадаад хэргийн сайд нарын 9 дэх удаагийн уулзалтаар Улаанбаатар хотноо БХЛО-уудын судалгааны төв байгуулах тухай Олон талт тохиролцоонд гарын үсэг зурж ийнхүү Засгийн газар хоорондын байгууллага биеллээ олсон. Тус шийдвэрийн дагуу энэхүү судалгааны төв олон улсын хүрээнд үйл ажиллагаа явуулах эхлэлээ тавьсан нь энэ билээ. Судалгааны төв нь нийтлэг шинжтэй, адил эрх ашигтай аливаа байгууллагатай хамтран ажиллах арга, хэлбэрийг эрэлхийлж байгаа ба энэ нь оролцогч, холбогдох талууд идэвхтэй, үр дүнтэй хамтран ажиллахад тус нэмэр болох юм. Монгол Улсаас БНСУ-д суугаа Элчин сайд Д.Гэрэл 5 Далайд гарцгүй улсуудад тулгарч буй асуудлууд, Michael L. Faye, John W. McArthur, Jeffrey D. Sachs and Thomas Snow; Хүний хөгжлийн сэтгүүл, 004 оны 3 дугаар сар, дугаар 5. 6 Хэрвээ бид хамтын ажиллагааныхаа үр дүнг сайжруулахыг хүсэж байгаа юм бол, бид шинжилгээний маш сайн чадавхитай байх ёстой. Гишүүн улсуудынхаа аль нэгний нийслэлд олон улсын судалгааны хүрээлэнг байгуулснаар ийм боломжтой болно гэж бид бодож байна. Ийм тархийг бий болгосноор бид үйл ажиллагааны давхардлыг арилгаж, бидний ашиг сонирхол бүхий аливаа ажиллагаанд хамгийн дээд зэргийн ашигтай стратегийг бий болгож чадна. 7 ESCAP Resolution E/ESCAP/65/6 of 5 April 009 менежмент сул, хил дээр саатах үеийн өндөр зардал, визийн өндөр шаардлага, хил давж, гаалиар орох үеийн олон шат дамжлага,маршрут, тээврийн дэд бүтэц муу хөгжсэн зэрэг орно. 00 онд Дэлхийн Банкнаас хийсэн Ложистикийн Үзүүлэлтийн Индексийн судалгаагаар Монгол улс, албан зөвшөөрөл өгөх үйл явцын үр дүнтэй байдал, худалдаа, тээвэртэй холбоотой дэд бүтц, өрсөлдөөнт үнээр тээвэрлэлт хийхэд хэр хялбар эсэх, ложистийн үйлчилгээний чанар, ашигт байдал, тээвэрлэж буй ачааны байршлыг хянах, ачаа очих ёстой газартаа хувиарьт хугацаандаа очих чадвар зэргийн хувьд Монгол улс 55 улсаас 4-д орсон байна. 009 онд Дэлхийн Бизнесийн Орчны үнэлгээний 03

График 009 оны байдлаар Монгол улсын экспортын бүтэц 3 4 5 6 7 8 9 0 Хятад, 78.5% Канад, 9.5% 3 Европын Холбоо, (7), 38.8% 4 Орос, 3.0% 5 Өмнөд Солонгос,.8% 6 АНУ,.0% 7 Япон, 0.5% 8 Украйн, 0.4% 9 Чили, 0.4% 0 Арабын нэгдсэн Эмират, 0.% Бусад, 0.9 % Эх үүсвэр : Европын холбооны Комиссын худалдааны стати стикийн мэдээ. Монгол улс 009, http://trade.ec.europa.eu/doclib/docs/006/september/tradoc_340.pdf График 009 оны байдлаар Монгол улсын импортын бүтэц 3 4 5 6 7 8 9 0 Хятад, 36% Орос, 3.5% 3 Европын холбоо (7), 9% 4 Өмнөд Солонгос, 7.% 5 Япон,4.9% 6 Сингапур,.3% 7 АНУ,.3% 8 Украйн.3% 9 Казакстан, 0.9% 0 Малайз, 0.7% Бусад, 4.4% Эх үүсвэр : Европын холбооны Комиссын худалдааны стати стикийн мэдээ. Монгол улс 009 http://trade.ec.europa.eu/doclib/docs/006/september/tradoc_340.pdf График 3 009 оны байдлаар Монгол улсын экспортын бүтээгдэхүүний төрөл зүйлийн ангилал 3 4 5 Уур уурхайн бүтээгдэхүүн, 60.% Байгалийн буюу хиймэл сувд, үнэт болон хагас үнэт чулуу, 3.6% 3 Нэхмэл болон нэхмэлэн бүтээгдэхүүн, 8.9% 4 Түүхий арьс шир, савхи, ангийн үс г.м,.6% 5 Бусад, 5.8% График 4 009 оны байдлаар Монгол улсын импортын бүтээгдэхүүний төрөл зүйлийн ангилал 7 6 5 4 8 3 Уул уурхайн бүтээгдэхүүн, 60.% Механик тоног төхөөрөмж, хэрэгслүүд, 7% 3 Машин, Онгоц болон эдгээрийн сэлбэг хэрэгсэл, 3% 4 Цаас, 7% 5 Үндсэн металл, төмөрлөг зүйл, 7% 6 Бэлэн хүнсний бүтээгдэхүүн, 6% 7 Хүнсний ногоо, 4% 8 Бусад, 4% Эх үүсвэр : Монгол улсын элчин сайдын яам, 009 оны худалдааны эргэлт http://www.embassyofmongolia,be/?=node/ Эх үүсвэр : Монгол улсын элчин сайдын яам, 009 оны худалдааны эргэлт http://www.embassyofmongolia,be/?=node/ төсөл худалдааны нөхцлөөр 83 улсаас 55-д жагсаасан байна. Одоогийн байдлаар, Монгол улс БНХАУ, БНАСАУ, ОХУ-тай транзит тээврийн гэрээ байгуулсан бөгөөд эдгээр гэрээний дагуу Монголын бараа бүтээгдэхүүнийг далайн боомт рүү нэвтрүүлэх болон далайд гарцгүй улсын бараа бүтээгдэхүүнийг хадгалах, дамжуулан тээвэрлэх, бүлэглэх болон бусад үйл ажиллагаанд ашиглах тусгай гаалийн агуулах, хадгалалтын бүсэд оруулах боломжтой юм. Гэсэн хэдий ч, бүс нутгийн хэмжээнд худалдааны найдвартай, аюулгүй орчныг бүрдүүлж, хөгжүүлэхийн тулд хил, гаалийн үйл ажиллагааг (6-р хуудсанд үргэлжилнэ) Зүүн болон Зүүн Хойд Азийн газрын гүүр Зүүн болон Зүүн Хойд Азийн улсуудын дунд, Монгол улс л цорын ганц ДГХБО юм. Ази, Номхон Далайн бүс нутгийн Эдийн Засаг-Нийгмийн Комисс ДГХБО-д болон тэдний онцгой хэрэгцээнд Алма-Атын Үйл ажиллагааны хөтөлбөрийг хэрэгжүүлэх замаар онцгой тэргүүлэх зэргийн анхаарлыг хандуулдаг (5 дугаар хуудсан дахь зургийг үзнэ үү). Дэлхийн санхүү-эдийн засгийн хямрал Монгол зэрэг ДГХБО-ууд гадаад хямралт ямар амархан өртөх боломтойг тод томруун харуулсан билээ. Жишээ нь, Монгол улсын эдийн засаг дэлхийн эдийн засагтай тийм ч их уялдаатай биш. Гэсэн хэдий ч, 009 онд тус улсын эдийн засгийн өсөлт огцом саарсан. Энэ хямрал Монгол улсад ихэвчлэн худалдааны сувгаар дамжуулан нөлөөлсөн бөгөөд хөгжилтэй орнуудын импортын эрэгт хэрэгцээ буурч, экспорт зогссоноор илэрсэн. Экспортын голлох түүхий эдийн дэлхийн зах зээлийн үнэ буурсан нь эдийн засгийн өсөлт удаашрахад хүргэсэн. 00 онд Монгол улс эдийн засгийн хямралын үед алдсанаа нөхөн олж авч, Зүүн болон Зүүн Хойд Азийн улсуудын эдийн засгийн сэргэлтэнд хувь нэмрээ оруулах төлөвтэй байна.далайд гарцгүй ч, газарзүйн стратегийн ач холбогдолтой байршилтай улмаас Монгол улс бүс нутгийн газрын гүүр болох чухал үүрэг роль гүйцэтгэх боломжтой. Зүүн болон Зүүн хойд Азийн оффисын Орлогч захирал, эдийн засгийн асуудал хариуцсан ахлах Ажилтан Южин Германн 04

Subregional Office for East and North-East Asia Алма-Атагийн Үйл ажиллагааны хөтөлбөр ДГХБО-уудын онцгой хэрэгцээг Далайд гарцгүй болон транзит тээврийн орнуудтай транзит тээврийн хүрээнд хамтран ажиллах шинэ аргачлалын хүрээнд шийдэх нь Энэ хөтөлбөрийг 003 оны 8 дугаар сард Казахстан улсын Алма-Ата хотод болсон Далайд гарцгүй болон транзит тээврийн орнууд болон хандивлагч улсууд, Олон улсын санхүүгийн болон хөгжлийн байгууллагуудын Транзит тээврийн талаарх уулзалтын үеэр баталсан юм. Энэ хөтөлбөрийн зорилго нь Далайд гарцгүй болон транзит тээврийн орнуудын хоёулангийнх эрх ашгийг тооцсоны үндсэн дээр Далайд гарцгүй болон транзит тээврийн орнуудад үр дүнтэй транзит тээврийн тогтолцоог хөгжүүлэхэд зориулагдсан дэлхийн хэмжээний үйл ажиллагааны хүрээг тогтоох явдал юм.тус үйл ажиллагааны хөтөлбөр нь : (a) Олон улсын холбогдох хууль журмын дагуу далайд тээврийн гарц гаргах, далайгаар эх газар руу тээврийн гарц гаргах; (б) Эдгээр улсуудын экспортын өрсөлдөх чадварыг сайжруулах зорилгоор зардлыг бууруулж, үйлчилгээг сайжруулах; (в) импортын тээврийн зардлыг багасгах; (г) худалдааны маршрут чиглэл дэхь саатал, аливаа тодорхойгүй байдал зэргийг шийдэх; (д) Олон улсын сүлжээг хөгжүүлэх; (е) тээвэрлэлтийн замд гарах алдагдал, гэмтлийг бууруулах; (ё) Экспортыг өргөжүүлэх замыг нээх; (ж) Тээврийн замын дагуух хүмүүсийн болон зам тээврийн аюулгүй байдлыг сайжруулах. Дэлхий дээр байгаа 30 гаруй далайд гарцгүй улсаас, Монгол зэрэг улс нь Ази, Номхон Далайн бүс нутгийн Эдийн Засаг-Нийгмийн Комиссийн бүс нутагт байна. Тиймээс Ази, Номхон Далайн бүс нутгийн Эдийн Засаг-Нийгмийн Комисс, тус үйл ажиллагааны транзит тээврийн бодлого болон дэд бүтцийн хөгжлийн талаарх зорилтын хэрэгжилтийг дэмжин ажилладаг. Ази, Номхон Далайн бүс нутгийн Эдийн Засаг-Нийгмийн Комисс дараахь үйл ажиллагааг дэмждэг Транзит тээврийн бодлого болон дэд бүтцийн хөгжил () Азийн Засмал замын сүлжээний талаарх засгийн газар хоорондын хэлэлцээрийг батлах болон Транс-Азийн төмөр замын сүлжээ () Төв Азийн улсуудын эдийн засгийн тусгай хөтөлбөрт зориулсан зам, төмөр замын газрын зургыг бэлтгэх; (3) Ази тивд төрөл бүрийн тээврийн хэрэгслийн харилцан уялдуулсан тээврийн сүлжээг хөгжүүлэх. Олон улсын худалдаа болон худалдааг дэмжих () Далайд гарцгүй улс орнуудыг Олон улсын Худалдааны байгууллагад элсэхэд нь туслах; () Далайд гарцгүй хөгжиж буй орнууд болон транзит тээвэр хөгжүүлж буй улс орнуудын экспортыг зах зээлд гаргахад таатай гарц гаргах; (3) нэг цонх хэмээх нэгдмэл электрон системээр худалдааны мэдээлэлийг солилцох явдлыг дэмжих. 05

нэгэн аргачлалтай болгох, бүс нутгийн худалдааны хүрээ хязгаарыг тодорхой болгох хэрэгтэй байна. Энэ чиглэлд цаашид авах ёстой алхам бол худалдаатай холбоотой тоон мэдээлэлийг электроник сүлжээгээр дамжуулах стандартыг бий болгох явдал юм. Үүнд нэгдмэл нэг аргачлалыг нийтээрээ ашиглах нь мэдээж хамгийн сайн боловч, бүс нутгийн улс бүрийн худалдаатай холбоотой мэдээлэлийг дамжуулах электрон тогтолцоог хэрэгжүүлж, эдгээр системийн стандарт, код зэргийг нэгтгэх, улмаар олон улсын стандартад ойртуулах нь урагшаа хөгжих чухал алхам юм. ДЭД БҮТЭЦ Монгол улсын хил дамжсан тээврийн дэд бүтцийн бодит нөхцөл байдал муу, бүтцийн болон үйлдвэрлэлийн чадавхи сул, дотоодын зах зээлийн хэмжээ жижиг, гадаад хүчин зүйлээс ихээхэн хамааралтай, далайн боомтуудаас хол зэргээс шалтгаалж, сайн хөгжөөгүй. Монгол улсад хамгийн ойр далайн боомтууд бол БНХАУ-ын Тианжин, ОХУ-ын Владивосток хотууд бөгөөд тус тус 700 болон 3800 кмын зайтай байдаг.монгол улсын тээврийн дэд бүтэц хязгаарлагдмал бөгөөд энэ нь эдийн засгийн чадавхи,бизнесийн хөгжлийг тодорхой хэмжээгээр саатуулж байна. Тиймээс, хил дамнасан дэд бүтцийг сайжруулах нь Монгол улсын транзит, тээвэр, ложистикийн салбарыг хөгжүүлэх болон бүс нутагт шинэ тээврийн коридор нээхэд зайлшгүй шаардлагатай юм. Монгол улсад 50,000 км урт зам байдаг. Ихэнх замууд хайрган болон шороон зам бөгөөд Улаанбаатараас ОХУ-ын хил хүртэл ганцхан засмал замын гарц байна. Өвлийн эрс тэс хүйтний улмаас энэ зам бас муудаж байгаа бөгөөд зөвхөн зуны дулаан улиралд л зам засварын ажлыг хийх боломжтой. Монгол улсад автомашины тоо нэмэгдэж, замын хэрэглээ нэмэгдэж байгаа хэдий, замын чанар сайжирч, урт нэмэгдэхгүй байна. Монгол улсын зам тээврийн салбарт хоёр үндсэн асуудал тулгарч байна. Нэгдүгээрт, Олон улсын байгууллагуудын санхүүжилттэй хэрэгжүүлж байгаа томоохон төслүүдээс бусад тохиолдолд замын салбарын санхүүжилт хангалтгүй.хоёрдугаарт, одоогийн байгаа замын тогтолцоо дотоодын болон олон улсын эрэлт хэрэгцээнд нийцдэггүй. Эдгээр асуудлыг шийдэх үүднээс, Монгол улсын Худалдаа тээврийг хөнгөвчлөх үндэсний хороо хэд хэдэн замын төслийг баталж, хэрэгжүүлж байгаа бөгөөд үүнд Улаанбаатараас БНХАУын хил хүртэл болон ОХУ-ын хилээс БНХАУ-ын хил хүртэл шууд замыг Монголын баруун хэсэгт буюу Ховд хотоор дамжуулан барьж буй замууд орж байна. Эдгээр замыг Хойд болон Өмнөд Азийн тээврийн хэлхээ холбоог сайжруулах зорилгоор АХБ болон Өмнөд Солонгосын Экспорт, Импортын Банк зэрэг байгууллагын санхүүгийн туслалцаатайгаар хэрэгжүүлж байна. Эдгээр төсөл нь бүс нутаг даяар хэрэгжүүлж буй Азийн Засмал Замын сүлжээний нэг хэсэг болох юм. Төмөр замын хувьд Монгол улсын төмөр зам худалдааны тун чухал бүрэлдэхүүн хэсэг болдог. Монгол улсад одоо байгаа төмөр зам болох Улаанбаатар Төмөр зам дотоодын ачаа эргэлтийн 95 хувийг гүйцэтгэдэг байна. Энэ төмөр зам нь Транс Сибирийн төмөр замын үргэлжлэл болдог бөгөөд өргөн төмөр зам буюу 50 мм-ийн цагирагтай бөгөөд Бээжин хүртэл үргэлжилдэг. Хятадын төмөр зам руу холбогдохын тулд төмөр замын цахиргыг солих шаардлагатай байдгаас Монгол-Хятадын хил дээр цагираг сольдог тогтолцоо байдаг. Мөн Хятадад Монгол улсыг зорьсон ачааг зөвхөн нэг компани (Synotrains) тээвэрлэдэг байна.хоёр улсын хоорондын худалдааг дэмжих үүднээс Хятад улс Монгол улсын төмөр замын хөгжилд чухал үүрэг гүйцэтгэж байна. Хятад улс Монгол улсын говийн болон зүүн бүс нутгуудыг Хятадын төмөр замтай шууд холбох шинэ төмөр зам барихад хөрөнгө оруулахаар төлөвлөж байна.томоохон хэмжээний уул уурхайн орд газрууд бүхий Говийн бүс нутгийн нийгэм-эдийн засгийг хөгжүүлэх болон Сайншандын хүнд аж үйлдвэрийн цогцолборыг бий болгохын тулд одоо байгаа төмөр замыг өргөжүүлэх шаардлагатай юм. Монгол улсын дотоодын хамгийн том тээврийн хөдөлгөөн бол транзит тээвэр юм. Одоогоор Хятад улс Монгол улсаар дамжуулан ОХУоос жилд 0 сая тонн түүхий нефть импортолдог. Хятадын нефтийн хэрэгцээ өсөхийн хэрээр нүүрстөрөгчийн импорт 05 гэхэд 33 сая тонн хүртэл өсөх төлөвтэй байна. Хятадын далайн боомтуудын ачаалал хэт нэмэгдсэн, нефтийг газраар импортлох өөр маршрут чиглэлийг олох шаардлагатай зэргээс шалтгаалан төмөр замын контейнерын тээвэр өсөх төлөвтэй байна. A.Тогосболд, Монгол улсад байгаа олон улсын төрөл бүрийн тээврийн коридорын сүүлийн жилүүдийн ололт амжилт, одоогийн нөхцөл байдал, хөгжил, үйл ажиллагаа,монгол улсын Зам, Тээвэр, Барилга, Хот байгуулалтын Яам, http://www.unescap.org/ttdw/cp_pm/tis/corridorstudy/egm_files/mongolia_countrypaper.pdf, 00 оны 9 дүгээр сарын 6. Монгол улсын төмөр замын тээвэр, http://www.ub-mongolia.mn/facts-mongolia/economy-mongolia/railway-transport-in-mongolia.html, 00 оны 9 дүгээр сарын 9. 06

Subregional Office for East and North-East Asia Монгол улсад төмөр замыг хөгжүүлэхэд тулгарч байгаа томоохон бэрхшээл бол үйлчлүүлэгчид зөвхөн ганц төмөр замын компаниар л үйлчлүүлэхээс өөр сонголт байдаггүй тул төмөр замын салбарын өрсөлдөх чадвар сул байдаг явдал юм. Монгол улсын төв хэсэг болон зүүн талын хэсэгхэн газар л төмөр замд холбогдсон. 990-оноос хойш Монголын төмөр замд шинэчлэл хийгээгүй. Төмөр замаар зорчигчдын хувьд хилийн тээвэрлэлтийн байгууламж байхгүйгээр хилээр гарах нь хамгийн хэцүү асуудал байдаг байна. Хил гарах зардал нийт тээврийн зардлын 30 хувийг эзэлдэг бөгөөд энэ нь ихэнх хүмүүсийн 3 хувьд ихээхэн өндөр зардал болдог байна.дээр нь ОХУ болон БНХАУ-ын гаалийн транзит тээврийн татвар ихээхэн өндөр байдаг. Одоогийн гаалийн тогтолцоо ихээхэн хүнд сурталтай, удаан үйл ажиллагаатай байдаг. Монгол улсын хувьд эх газрын гүүр болохын тулд хил дамнасан дэд бүтцэд хөрөнгө оруулах нь зайлшгүй юм. 005 онд баталсан Транзит Монгол үндэсний хөтөлбөр зах зээлийн бодит эрэлт хэрэгцээ, хувийн хэвшил, гадаадын хөрөнгө оруулагчийн идэвхтэй оролцоо, Монгол улсын газарзүйн байршлын давуу талууд дээр тулгуурласан транзит тээвэр, ложистикийн салбарыг дэмжих, хөгжүүлэх зорилготой. 4 УРАГШЛАХ ЗАМ БОЛОН БҮС НУТГИЙН ХЭМЖЭЭНИЙ ОФФИСИЙН ҮҮРЭГ РОЛЬ Зүүн болон Зүүн Хойд Азийн бүс нутгийн олон талт өвөрмөц байдал эдийн засгийн харилцан бие биеэ нөхөн хөгжих болон бүс нутгийн бүх улсуудын эдийн засгийн олон талт хамтын ажиллагааг гүнзгийрүүлэх боломжийг нээж байна. Япон болон Өмнөд Солонгос капитал болон технологи давамгайлсан эдийн засагтай улсууд бол Хятад хүний хөдөлмөр давамгайлсан, Монгол болон Орос улсууд олон чухал байгалийн баялаг, эрчим хүчний нөөцтэй улсууд юм.мөн Хятад улс дэлхийн хамгийн хурдтай өсөж буй эдийн засагтай бөгөөд бүс нутгийн эдийн засгийн өсөлтийн хөдөлгүүр юм. Хятад улс Өмнөд Солонгос, Япон улсуудын оролцуулсан түүхий эдийн хангамжийн сүлжээгээ бэхжүүлж байгаа бөгөөд Монгол улс, Орос улсууд улам бүр байгалийн түүхий эдийн нийлүүлэгч улсууд болж байна. Оросын Холбооны улс болон бүс нутгийн бусад улсуудын хоорондын эдийн засгийн харилцаа улам бүр өргөжин тэлж байна. Томоохон худалдааны түнш улсуудын сайн хөгжсөн тээврийн тогтолцооны хооронд байрлаж байгаа учир Монгол улсын зам болон төмөр замын транзит тээвэр хийх болон Зүүн болон Зүүн Хойд Азийн бусад орнуудтай эдийн засгийн хамтын ажиллагаагаа өргөжүүлэх боломж ихээхэн өндөр юм. Хятадын үсрэнгүй хөгжиж буй эдийн засаг болон Орос улсын уул уурхайн нөөц баялагт аль алинд нь ойрхон байгаа нь Монгол улсын хувьд тус бүс нутгийн эх газрын гүүр болох том давуу тал болж байгаа юм. Зам, төмөр зам, эрчим хүчний дэд бүтэц зэрэг нь бүс нутгийн хэмжээнд болон цаашаа бараа бүтээгдэхүүн, эрчим хүчний үүсвэрийг түргэн шуурхай тээвэрлэхэд зайлшгүй шаардлагатай юм. Энэ хүрээнд Зүүн болон Зүүн Хойд Азийн бүс нутагт сайн төлөвлөгдсөн, уялдаатай, менежменттэй дэд бүтц ашиг тусаа өгөх юм. Илүү үр дүнтэй байхын тулд Монгол улсын дэд бүтцийг сайжруулахдаа хил дамнасан эдийн засгийн үйл ажиллагаа, хувийн хэвшлийн хөгжлийг дэмжсэн холбогдох хууль эрхзүйн орчны өөрчлөлтийг хамт хийх шаардлагатай. Ази, Номхон Далайн бүс нутгийн Эдийн Засаг-Нийгмийн Комиссын тус бүс нутгийн оффисоос Зүүн болон Зүүн Хойд Азид байгаа бүтэц нь Зүүн болон Зүүн Хойд Азийн орнуудын хөгжихэд тулгарч байгаа аливаа асуудлыг хамтаараа шийдэх боломжийг олгож байгаа юм. Ази, Номхон Далайн бүс нутгийн Эдийн Засаг-Нийгмийн Комиссын тус бүс нутгийн оффис гадаад худалдаа, аялал жуулчлалыг дэмжсэн тээврийн салбарын хамтын ажиллагааг бий болгох, үр дүнтэй, аюулгүй, баталгаатай газрын болон газар-далай тэнгисийн тээврийг дэмжих зорилгоор техникийн туслалцаа үзүүлж болох юм.ингэснээр олон улсын транзит тээвэртэй холбоотой хилийн боомтуудын зэрэг дотоодын чадавхи сайжрах, НҮБ-ийн конвенц, гэрээ зэрэгт тулгуурласан дотоодын тээврийн хууль зүйн орчин сайжран, олон улсын стандарт, гэрээ зэрэгтэй уялдах, Газарзүйн Мэдээлэлийн Систем буюу GIS-ийн мэдээлэлийн баазыг улам бүр гүнзгийрүүлэн хөгжүүлэх зэрэг үр дүн гарах юм. Олон холбогдогч талуудтай энэ төслийг амжилттай хэрэгжүүлэх нь бүс нутгийн бүх орнуудад худалдаа, хамтын ажиллагаагаар дамжуулж ашиг тусаа өгөх юм. 3 А.Эрдэнэпүрэв, Хилийн худалдаа, тээвэрлэлтийн одоогийн нөхцөл байдал, Монгол улсын Үйлдвэр, Худалдааны Яам, http://www.unescap.org/tid/mtg/mong06_aepdf, accessed 9 September 00. 4 Д.Наранпүрэв, Монгол улсын Худалдаа тээврийг хөнгөвчлөх үндэсний хороо, http://www.unece.org/trans/doc/009/wp5/ece-tras-wp5-ge-0-pres06e.pdf, accessed 3 September 00 07

Contact information of the SRO-ENEA office ESCAP Subregional Office for East and North-East Asia, 7th Floor Michuhol Tower, Songdo Techno Park, 7-50 Songdo-dong, Yeonsu-gu, Incheon City, Republic of Korea http://northeast-sro.unescap.org escap-sroenea-registry@un.org Mr. Peter Van Laere Director 03-458-660 vanlaere@un.org Mr. Eugene Gherman Deputy Director & Senior Economic Affairs Officer 03-458-669 gherman.unescap@un.org Mr. Sangmin Nam Environmental Affairs Officer 03-458-6603 nams@un.org Mr. Ka Fa Wong Programme Officer 03-458-660 Wong@un.org Ms. Yejin Ha Economic Affairs Officer 03-458-66 ha@un.org Ms. Yuko Kitada Associate Social Affairs Officer 03-458-6607 kitada@un.org Mr. Alisher Mamadzhanov Associate Environmental Affairs Officer 03-458-667 mamadzhanov@un.org