GEOGRAFSKI CENTAR Geografski centri Republike Srbije, centralne Srbije, Autonomne Pokrajine Vojvodine i Autonomne Pokrajine Kosova i Metohije

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Size: px
Start display at page:

Download "GEOGRAFSKI CENTAR Geografski centri Republike Srbije, centralne Srbije, Autonomne Pokrajine Vojvodine i Autonomne Pokrajine Kosova i Metohije"

Transcription

1 UDK (497.11):91 ORIGINALAN NAU^NI RAD Jovan Ili}, Sava Stankovi} GEOGRAFSKI CENTAR Geografski centri Republike Srbije, centralne Srbije, Autonomne Pokrajine Vojvodine i Autonomne Pokrajine Kosova i Metohije Geografski centar date teritorijalne jedinice je lokaciona ta~ka koja je, teorijski gledano, u proseku najbli`a ostalim ta~kama posmatrane teritorijalne jedinice. Postoji vi{e metoda za odre ivawe geografskog centra. To su: 1. metod krajwih grani~nih ta~aka posmatrane teritorijalne jedinice, 2. metod te`i{ta, 3. metod izofrontira, 4. metod translacije, 5. kombinovani izofrontirsko-translacioni metod, 6. metod mre`e ta~aka, i 7. integralni metod odre ivawa te`i{ta. U ovom radu, za odre ivawe geografskog centra primewen je integralni metod odre ivawa te`i{ta primenom kompjuterskog programa Ark vju (ArcView), koji obezbe uje dobre rezultate. Geografski centar je interesantna i va`na lokacija, koju bi trebalo obele`iti na odgovaraju}i na~in. Bilo bi, na primer, korisno da se na lokaciji geografskog centra postavi osnovni geografski orijentir (OGO). To je objekat na kome bi bilo nazna~eno: naziv lokacije, wen geografski polo`aj (severna geografska {irina i isto~na geografska du`ina stepenima, minutima i sekundama), nadmorska visina (u metrima) i podaci o najkra}im rastojawima (pravolinijskim ili po velikom krugu) rastojawima od date lokacije do odgovaraju}ih va`nih odredi{ta u Republici Sriji i ostalom delu sveta (u kilometrima-miqama). Geografski centar Republike Srbije nalazi se u ataru naseqa Dra~a, op- {tina Kragujevac. Centar se nalazi zapadno od Kragujevca, oko 8 km od centra grada (pravolinijsko rastojawe). Geografski centar centralne Srbije nalazi se u ataru naseqa Kaludra, op{tina Rekovac. Centar se nalazi oko 10 km ju`no od Rekovca. Geografski centar Autonomne Pokrajine Vojvodine: Centar se nalazi oko 12 km severnoisto~no od centra Novog Sada. Geografski centar Autonomne Pokrajine Kosova i Metohije naseqe Komorane, op{tina Glogovac. Centar se nalazi oko 5 km ju`no od Glogovca, odnosno oko 24 km jugozapadno od centra Pri{tine. KQU^NE RE^I: Geografski centar. Geografski centri Republike Srbije, centralne Srbije, Autonomne Pokrajine Vojvodine i Autonomne Pokrajine Kosova i Metohije.

2 110 UVOD Problematikom geografskog centra i osnovnim vidovima centraliteta bavi se centrografija. To je posebna geografska disciplina, koju je prvi po~eo da prou~ava i primewuje ameri~ki geograf X. E. Hilgard (J. E. Hilgard) 70-ih godina 19. veka (1). Studije centrografije dosegle su vrlo visok stepen razvoja i primene 20-ih i 30-ih godina XX veka, kada se u pojedinim zemqama (SAD, SSSR, Italije i dr.) vr{ena obimna takmi~ewa u iznala`ewu razli~itih centara (geografskih, demografskih, ekonomskih, politi~ko-administrativnih i drugih). Posle Drugog svetskog rata, ta~nije posle godine, u centrografiji su se po~ele primewivati raznovrsne matemati~ko-kartografske metode rada. Me utim, u novije vreme, u ovoj kao i drugim disciplinama uveliko se primewuje odgovaraju}a kompjuterska tehnologija i adekvatne metode rada. To je omogu}ilo da se br`e i obimnije obrade potrebni podaci, ukqu~uju}i i podatke o centrima nazna~enim u naslovu ovog rada. Danas u svetu postoji veliki broj geografskih centara odre enih za pojedine kontinente, regione dr`ave, oblasti, gradove i dr. Tako se centar Severne Amerike nalazi u SAD u Ragbiju, Severna Dakota (odre en godine), Azije u oblasti Ksingjang (1990), Australije Lambertov gravitacioni centar (1988). Za Evropu je, u razli~itim periodima od 19. veka do danas i razli~itim metodama, odre eno desetak geografskih centara, koji se nalaze u Poqskoj, Slova~koj, Ukrajini, Nema~koj, Estoniji, Belorusiji. Kao centar gravitacije geometrijske figure Evrope, najpreciznije je odre en geografski centar Evrope, oko 25 km severno od glavnog grada Litvanije (1989). Francuski Nacionalni geografski institut (IGN) odredio je centar Evropske unije, koji se nakon posledweg pro{irewa od 1. januara godine (27 ~lanica) nalazi u Nema~koj, na periferiji gradi}a Gelnhausena u pokrajini Hesen, oko 40 km isto~no od Frankfurta na Majni. Svaki od ovih centara obele`en je posebnim monumentom. DEFINICIJA GEOGRAFSKOG CENTRA (GC) I OSNOVNE METODE ZA ODRE\IVAWE WEGOVOG GEOGRAFSKOG Kratka, ali uveliko prihva}ena definicija geografskog centra date teritorijalne jedinice (dr`ave, regiona, oblasti, sreza, op{tine i dr.) glasi: to je ta~ka (lokacija), koja je u proseku, najbli`a ostalim ta~kama posmatrane teritorijalne jedinice. To je u stvari wena te`i{na ta- ~ka (2). Postoji vi{e metoda za odre ivawe geografskog centra date teritorije. Mi smo u ovom radu prikazali i ukratko obradili sedam metoda, i to: 1. metod krajwih grani~nih ta~aka posmatrane teritorijalne jedinice, 2. metod te`i{ta, 3. metod izofrontira, 4. metod translacije, 5. kombi-

3 novani izofrontirsko-translacioni metod, 6. metod mre`e ta~aka i 7. integralni metod odre ivawa te`i{ta. Sledi prikaz navedenih metoda. Metod krajwih grani~nih ta~aka posmatrane teritorijalne jedinice Primenom ovog metoda imaju se u vidu grani~ne ta~ke odbrane prema glavnim stranama sveta. Postupak: saberu se iznosi geografske {irine za najseverniju i najju`niju grani~nu ta~ku posmatrane teritorijalne jedinice, zatim se zbir podeli na dva. Potom se saberu iznosi geografske du`ine za najzapadniju i najisto~niju grani~nu ta~ku, i taj se zbir podeli na dva. Evo i matemati~kih formula: ϕ n + ϕ s λ c + λ ϕ c c = λ c = Dobijeni broj~ani podaci su geografske koordinate tra`enog geografskog centra. Po prvoj formuli (ϕ c ) dobija se podatak za geografsku {irinu, po drugoj formuli (λ c ) podatak za geografsku du`inu. 111 Red. br Tabela 1. Krajwe grani~ne ta~ke Republike Srbije Ta~ka Severna Ju`na Zapadna Isto~na Mesto-op{tina Kelebija-Subotica Restelica-Draga{ Bezdan-Sombor Senokos-Pirot ϕ 46º º º º11 27 λ 19º º º º00 47 Slika 1. Odre ivawe geografskog centra (GC) metodom krajwih grani~nih ta~aka

4 112 Ovaj metod utvr ivawa geografskog centra dobar je za teritorijalne jedinice ~iji je oblik blizak pravilnom geometrijskom obliku, kakav je, na primer, imala Socijalisti~ka Federativna Republika Jugoslavija. Dr Qubinko Sretenovi}, asistent Geografskog instituta Prirodno-matemati~kog fakulteta (Beograd), koriste}i ovaj metod, utvrdio je da se geografski centar SFR Jugoslavije nalazio 8 km severozapadno od Ilixe, u selu Rakovici, u zaseoku Ko{eq (3). Ovaj metod je jednostavan, ali je prakti~no neprimenqiv, odnosno daje lo{e rezultate, u slu~aju kada teritorija posmatrane teritorijalne jedinice ima izdu`en i zakrivqen (savijen) teritorijalno-grani~ni izgled (oblik). U ovakvim slu~ajevima geografski centar se nalazi van teritorije date teritorijalne jedinice. Dobar primer za to su Hrvatska i Somalija, ~iji bi se geografski centri, utvr eni ovom metodom, nalazili van wihovih teritorija, u severozapadnoj Bosni, odnosno u jugoisto~noj Etiopiji. Metod te`i{ta Metod te`i{ta sastoji se u tome da se, odgovaraju}im matemati~kokartografskim postupkom, na geografskoj karti date teritorijalne jedinice, prikladne razmere, odrede geografske koordinate wenog geografskog centra kao wene te`i{ne ta~ke. Ako bismo tu kartu, na kojoj se nalazi teritorija ~iji geografski centar odre ujemo, zalepili na ~vrsti karton i obrezali po granici date teritorijalne jedinice, tada bi te`i- {te bilo ona ta~ka na kojoj je obrezani karton (po konturama teritorijalne jedinice), postavqen na ekser ili ~iodu bio horizontalan, odnosno u stawu ravnote`e. U vezi sa ovim metodom, napomiwemo da je Nikola E. Rado{evi}, koriste}i ga, godine, odredio geografski centar tada{we SFR Jugoslavije. Centar se nalazio 1 km severno od sela `eravice, odnosno 10 km jugoisto~no od Kladwa i oko 42 km severoisto~no od Sarajeva. Koordinate su mu bile ϕ c + 44º 09,4 SG[ λ c + 18º 46,7 IGD (4). Metod izofrontira Izofrontira je linija koja povezuje ta~ke podjednako udaqene od granice date teritorijalne jedinice. One su me u sobom paralelne i jednako razmaknute na odgovaraju}oj karti, na primer, na svakih 5 mm. Ovim postupkom se povr{ina su`ava sve dok se ne do e do najkra}e izofrontire. Ona uokviruje malu teritoriju u ~ijem sredi{tu je lociran geografski centar. Primenom metode izofrontira, mo`emo dobiti vi{e zna~ajnih informacija o komponentama i elementima sadr`aja geoprostora. Na izofrontirnoj karti brzo i lako uo~avamo koliko je neki objekt, naseqe i

5 dr. udaqen od granice ili od geografskog centra. Zapravo, dolazimo do informacije koji se geografski sadr`aji nalaze na istom rastojawu od granice ili od geografskog centra. Zatim, mo`emo planimetrisati povr- {inu koju ome uje data izofrontira, kako u odnosu na granicu, tako i u odnosu na izofrontirni geografski centar. Ako izofrontire shvatimo u smislu izohipsi, onda dobijamo izofrontirni reqef, kao centarlitetni reqef sa izofrontirnim geografskim centrom koji nazivamo centralitetni vrh. Ovaj metod pokazuje odre ene nedostatke kod odre ivawa geografskog centra teritorija sa izra`enim nepravilnim oblicima (udubqewima ili ispup~ewima granice). Tada ta udubqewa ili ispup~ewa, ma koliko povr{inski bila velika, gotovo da ne uti~u na polo`aj geografskog centra (npr. ju`ni Banat u odnosu na centar AP Vojvodina). Tako e, treba napomenuti da se ovaj metod ne primewuje za dr`ave koje se sastoje od vi{e ostrva ili za dr`ave koje se teritorijalno sastoje od kontinentalnog (glavnog) i ostrvskog dela (Gr~ka, Hrvatska i dr.). Slika 2. Odre ivawe geografskih centara metodom izofrontira 113 Geografski centri teritorijalnih jedinica odre eni metodom izofrontira su: Republika Srbija naseqe Nadrqe, op{tina Rekovac, centralna Srbija Dowa Sabanta, op{tina Kragujevac, AP Vojvodina Radi~evi}, op{tina Be~ej i AP Kosovo i Metohija Ki{na Reka, op{tina Glogovac.

6 114 Metod translacije Metod translacije (pomerawa) sastoji se u tome da se merewe vr{i na dovoqno detaqnoj geografskoj karti. Povr{ina date teritorijalne jedinice (TJ) najpre podeli na dva dela, tj. utvrdi se iznos polovine povr- {ine posmatrane TJ. Merewe se obavqa tako {to se sa krajwe severne ili krajwe ju`ne ta~ke na karti ravnalo (providni lewir, odgovaraju}a traka i sl.) povla~i (pomera) prema jugu ili severu do linije koja deli povr{inu TJ na dva dela, ~ije su povr{ine dobijene planimetrisawem jednake. Tako se dobija prva deobna linija, koja se povla~i na karti. Da bi se dobila druga deobna linija, postupak se ponavqa sa krajwe zapadne ili krajwe isto~ne ta~ke, s tim {to se ravnalo pomera u pravcu istoka ili zapada do namirewa 50% povr{ine TJ. Tako se povla~i druga deobna linija. U seci{tu prve i druge deobne linije, dobija se lokacija geografskog centra utvr ena metodom translacije. Slika 3. Odre ivawe geografskog centra metodom translacije Kombinovani metod Kombinovani izofrontirsko-translacioni metod je podesan za nala- `ewe geografskog centra i centralne oblasti tretirane teritorije ~ija povr{ina ima konveksno-konkavni oblik, odnosno za teritorijalne jedinice kod kojih te`i{ni geografski centar pada van wihovih granica. Na karti se iscrtaju izofrontire i sredi{wica du`i prostirawa teritorije kao medijalna izofrontira, koja uzdu`no polovi tu teritoriju. Zatim se upravno na medijalu translatorno pomera du` do podele teritorije popre~no na dve polovine, ~ime se dobija translatorna medijala. Seci{te ovih dveju medijala je lokacija geografskog centra (5).

7 115 Slika 4. Odre ivawe geografskog centra kombinovanim izofrontirsko-translacionim metodom Metod mre`e ta~aka Po svom karakteru, metod mre`e ta~aka se mo`e smatrati modifikacijom metoda krajwih grani~nih ta~aka. Da bi se smawio uticaj nepravilnosti oblika teritorije, tj. zakrivqenosti (izlomqenosti) granice izme u tih grani~nih ta~aka, umesto pojedina~nih ta~aka s ekstremnim vrednostima geografske {irine i du`ine, uzima se ve}i broj ta~aka na tetivama s istom geografskom du`inom, odnosno geografskom {irinom. Tako se formira mre`a profila. [to je mre`a gu{}a, odnosno rastojawe izme u profila ( korak mre`e ) mawe, preciznije }e se odrediti geografski centar metodom mre`e ta~aka. Za svaki profil se odre uje vrednost wegove sredi{ne ta~ke, sabirawem iznosa geografske {irine za najseverniju i najju`niju grani~nu ta~ku profila, a zatim se taj zbir podeli na dva. Geografska {irina geografskog centra teritorijalne jedinice dobi}e se kao sredwa vrednost zbira svih sredwih vrednosti geografskih {irina profila. Za dobijawe geografske du`ine geografskog centra potrebno je ponoviti isti postupak s profilima u kojima se spajaju ta~ke na granici s istom geografskom {irinom. Geografska {irina i geografska du`ina geografskog centra dobijaju se prema slede}im formulama: Σ(ϕ n(1,i) + ϕ s(1,i) ) Σ(λ w(1,i) + λ e(1,i) ) ϕ c = λ c = i i Metodom mre`e ta~aka, autori ovog rada su godine odredili geografski centar tada{we dr`avne zajednice Srbija i Crna Gora, na lokaciji Gavranov kr{, u podno`ju planine ^emerno, u ataru sela Tolo{nica (op{tina Kraqevo). Koordinate ovog geografskog centra su: ϕ c = 43º SG[ λ c = 20º IGD (6)

8 116 Integralni metod odre ivawa te`i{ta Integralni metod je kombinovani metod dva prethodno obra ena metoda, metoda te`i{ta i metoda mre`e ta~aka veoma velike gustine, kojima se formiraju elementarne povr{ine. Wime se matemati~kim putem, integralnim ra~unom, odre uje geografski centar teritorijalne jedinice kao centra rasporeda masa, koje se u dvodimenzionalnom koordinatnom sistemu (2D) svodi na odre ivawe te`i{ta te teritorije. Te`i{te odre eno ovom metodom ima koordinate koje su sredwe vrednosti kordinata te- `i{ta elementarnih povr{ina. Koordinate geografskog centra odre ene teritorijalne jedinice dobijaju se matemati~kim postupkom po slede}im formulama: ϕ N df λ N df (F) (F) ϕ c = λ c = N df N df (F) (F) gde su: ϕ c i λ c geografske koordinate geografskog centra (te`i{ta); ϕ i λ geografske koordinate centara elementarnih povr{ina; N gustina elementarnih povr{ina; df elementarna povr{ina koja se sra~unava po formuli df=r 2 cos ϕ d ϕ d λ. Slika 5. Princip odre ivawa geografskog centra integralnim metodom odre ivawa te`i{ta Da bi se stekao uvid u koli~inu podataka koja se ovom metodom obra- uje, nave{e}emo da se, u konkretnom slu~aju, na digitalnoj topografskoj karti razmere 1: Vojnogeografskog instituta, koja je kori{}ena za odre ivawe geografskih centra teritorijalnih jedinica Srbije, koordinate ta~aka kompjuterski mogu o~itati na 1 cm. Tako se od ta~aka na grani~noj liniji (du`ina 2.358,3 km, do te`i{ta, mo`e povu}i oko 235, te`i{nih linija. Bez kori{}ewa ra~unarskih tehnologija, gotovo da je nemogu}e obraditi toliki broj podataka s odgovaraju}om ta~no{}u.

9 Kori{}ewe odgovaraju}e kompjuterske tehnologije i adekvatnih metoda rada omogu}ilo je da se br`e obrade potrebni obimni podaci, ukqu- ~uju}i i podatke za odre ivawe geografskog centra Republike Srbije, centralne Srbije, Autonomne Pokrajine Vojvodine i Autonomne Pokrajine Kosova i Metohije. Kao najprecizniji, primewen je integralni metod odre ivawa te`i{ta, koji je sadr`an u programskom paketu ArcView 3.3. firme ESRI. 117 GEOGRAFSKI CENTRI TERITORIJALNIH JEDINICA U REPUBLICI SRBIJI Geografski centar Republike Srbije nalazi se u ataru naseqa Dra- ~a, op{tina Kragujevac, Centar se nalazi zapadno od Kragujevca, oko 8 km od centra grada (pravolinijsko rastojawe). Geografski centar centralne Srbije nalazi se u ataru naseqa Kaludra, op{tina Rekovac. Centar se nalazi oko 10 km ju`no od Rekovca. Geografski centar Autonomne Pokrajine Vojvodine Centar se nalazi oko 12 km severoisto~no od centra Novog Sada. Geografski centar Autonomne Pokrajine Kosova i Metohije naseqe Komorane, op{tina Glogovac. Centar se nalazi oko 5 km ju`no od Glogovca, odnosno oko 24 km jugozapadno od centra Pri{tine. Teritorija Republika Srbija Centralna Srbija AP Vojvodina AP Kosovo i Metohija Tabela 2. Geografski centri u Republici Srbiji odre eni integralnom metodom te`i{ta (programom ArcView 3.3) GEOGRAFSKI Mesto Dra~a Komorane CENTAR Op{tina Kragujevac Glogovac Geografske Koordinate ϕ = 44º λ = 20º ϕ = 43º λ = 21º ϕ = 45º λ = 20º ϕ = 42º λ = 20º 53 49

10 118 Slika 6. Nazivi i orijentacione lokacije geografskih centara Republike Srbije, centralne Srbije, AP Vojvodine i AP Kosova i Metohije Geografski centar Republike Srbije nalazi se u ataru sela Dra~a (izme u s. Dr~a i s. Divostin), K. o. Dra~a, katastarska parcela , wiva 2. klase povr{ine 94,07 ari, vlasnik \ur~i} Milo{ iz Dra~e. Nadmorska visina 305 m. Slika 7. [ire podru~je geografskog centra Republike Srbije, na snimku Google-a

11 Slika 8. U`e podru~je geografskog centra Republike Srbije, na snimku Google-a 119 Geografski centar je interesantna i va`na lokacija, koju bi trebalo obele`iti na odgovaraju}i na~in. Bilo bi, na primer, korisno da se na lokaciji geografskog centra postavi osnovni geografski orijentir (OGO) (7). To je objekat na kome bi bilo nazna~eno: naziv lokacije, wen geografski polo`aj (geografska {irina i geografska du`ina), nadmorska visina i podaci o najkra}im (pravolinijskim) rastojawima od date lokacije do odgovaraju}ih va`nih odredi{ta u Republici Srbiji i ostalom delu sveta (u kilometrima/miqama) mereno Microsoft-ovim interaktivnim atlasom Encarta Centar Dra~a ϕ = 44º λ = 20º Tabela 3. Rastojawa geografskih centara do krajwih grani~nih ta~aka teritorijalnih jedinica (8) Ekstremna Sever Jug Zapad Istok Republika ta~ka Kelebija Subotica Restelica Draga{ Bezdan Sombor Senokos Pirot Srbija ϕ 46º º º º λ 19º º º º Rastojawe (u km)

12 120 Centar Kaludra ϕ = 43º λ = 21º Ekstremna Sever Jug Zapad Istok Centralna ta~ka Dunavac Palilula Miratovac Pre{evo M. Zvornik M. Zvornik Senokos Pirot Srbija ϕ 45º º º º λ 20º º º º Rastojawe (u km) ϕ = 45º λ = 20º Autono Ekstremna Sever Jug Zapad Istok mna Pokrajina ta~ka Kelebija Subotica Kupinovo Pe}inci Bezdan Sombor Kalu erovo Bela Crkva Vojvodina ϕ 46º º º º λ 19º º º º Rastojawe (u km) Centar Komorane ϕ = 42º λ = 20º Autonomna Ekstremna Sever Jug Zapad Istok Pokrajina ta~ka Guvni{te Leposavi} Restelisa Draga{ Axovi}i Pe} Desivojce K. Kamenica Kosovo i ϕ 43º º º º Metohija λ 20º º º º Rastojawe (u km) ZAKQU^AK Ovaj rad, osim uvoda, ~ine tri odeqka: 1) definisawe geografskog centra, 2) osnovne metode za odre ivawe geografskog centra i 3) nazivi geografskih centara Republike Srbije, centralne Srbije, Autonomne Pokrajine Vojvodine i Autonomne Pokrajine Kosova i Metohije, wihove geografske koordinate i iznosi najkra}ih rastojawa (u km) do ekstremnih grani~nih ta~aka navedenih teritorijalnih jedinica. Mi{qewa smo da su lokacije geografskih centara va`na i interesantna odredi{ta, zbog ~ega

13 121 bi ih trebalo obele`iti na odgovaraju}i na~in. Smatramo da bi tako obele`ene lokacije bile interesantne za turiste, a~ke ekskurzije i druga lica. LITERARTURA Rado{evi}, Nikola E. (1977). Geografski centar Jugoslavije, Geografski pregled XXI, str. 114, Sarajevo: Geografsko dru{tvo BiH. Sretenovi}, Qubinko, I l i }, Jovan (1991). Zna~aj i na~ini odre ivawa centralnih ta~aka i oblasti tretiranih teritorija, Geografski godi{wak Srpskog geografskog dru{tva, podru`nica Kragujevac, br. 27, str. 58, Kragujevac Sretenovi}, Qubinko (1957). Odre ivawe projekcije za sredwerazmernu kartu Jugoslavije, Zbornik radova Geografskog instituta Prirodnomatemati~kog fakulteta, sveska 4, Beograd Rado{evi}, Nikola E., navedeno delo, str. 62. (5) Dnevni list Politika, 3. avgust 2004, Beograd I l i }, Jovan, S t a nkovi}, Sava (2007). Osnovni geografski orijentir bitne karakteristike, zna~aj i primena Prvi kongres srpskih geografa Zbornik radova, str , Beograd Slu`ba za granice Ministarstva spoqnih poslova Republike Srbije, (2007). Beograd GEOGRAPHICAL CENTERS GEOGRAPHICAL CENTERS OF: THE REPUBLIC OF SERBIA, CENTRAL SERBIA, THE AUTONOMUS PROVINCE OF VOJVODINA AND THE AUTONOMUS PROVINCE OF KOSOVO AND METOHIA by Jovan Ili}, Sava Stankovi} Summary The geographical center of one territorial unit is the location point which in theoretical sense is nearest to other points of that territorial unit. There are several methods for determining the geographical center. Those are: 1) method of geographical coordinates of extreme border pont, 2) the method of brunt determinate 3) the method of isofrontiers, 4) the isofrontier-translations method (composite), 5) the method od grid, 6) the integral method of brunt determinate. The integral method of brunt determinate by computer program ArcView a method which provides very precise results was applied. The gheographical center is an interesting and important place, which should be marked in an adequate manner. It would be, for example, useful to put the basic geographic orientation sign at a location. It is an object where the name of destination, its latitude (numerical value in degrees, minutes and seconds), longitude and altitude (in meters) and the data about straight liner distance to the destination in the Republic

14 122 of Serbia (cities, mountains, monasteries, etc.) and the other parts of the world (cities, mountains, and points of the main elements of the Earth the Equator, the North Pole, the zero meridian and data zone border line) (in kilometers/miles) would be indicated. Geographical centers in Serbia are as follows: The geographical center of the Republic of Serbia is situated in Dra~a settlement, Kragujevac municipality. The center is located to the west of Kragujevac, about 8 km from the center of the city (rectilinear). The geographical center of Central Serbia is situated in Kaludra settlement, Rekovac municipality. The center is located about 10 km to the south of Rekovac. The geographical center of the Autonomus Province of Voivodina is situated municipality. The center is located about 12 km to the northeast of Novi Sad. The geographical center of the Autonomus Province of Kosovo and Metohia is situated in Komorane settlement, Glogovac municipality. The center is located about 24 km to the southwest of Pri{tina.

Podešavanje za eduroam ios

Podešavanje za eduroam ios Copyright by AMRES Ovo uputstvo se odnosi na Apple mobilne uređaje: ipad, iphone, ipod Touch. Konfiguracija podrazumeva podešavanja koja se vrše na računaru i podešavanja na mobilnom uređaju. Podešavanja

More information

Uvod u relacione baze podataka

Uvod u relacione baze podataka Uvod u relacione baze podataka 25. novembar 2011. godine 7. čas SQL skalarne funkcije, operatori ANY (SOME) i ALL 1. Za svakog studenta izdvojiti ime i prezime i broj različitih ispita koje je pao (ako

More information

Nejednakosti s faktorijelima

Nejednakosti s faktorijelima Osječki matematički list 7007, 8 87 8 Nejedakosti s faktorijelima Ilija Ilišević Sažetak Opisae su tehike kako se mogu dokazati ejedakosti koje sadrže faktorijele Spomeute tehike su ilustrirae a izu zaimljivih

More information

AMRES eduroam update, CAT alat za kreiranje instalera za korisničke uređaje. Marko Eremija Sastanak administratora, Beograd,

AMRES eduroam update, CAT alat za kreiranje instalera za korisničke uređaje. Marko Eremija Sastanak administratora, Beograd, AMRES eduroam update, CAT alat za kreiranje instalera za korisničke uređaje Marko Eremija Sastanak administratora, Beograd, 12.12.2013. Sadržaj eduroam - uvod AMRES eduroam statistika Novine u okviru eduroam

More information

IZDAVANJE SERTIFIKATA NA WINDOWS 10 PLATFORMI

IZDAVANJE SERTIFIKATA NA WINDOWS 10 PLATFORMI IZDAVANJE SERTIFIKATA NA WINDOWS 10 PLATFORMI Za pomoć oko izdavanja sertifikata na Windows 10 operativnom sistemu možete se obratiti na e-mejl adresu esupport@eurobank.rs ili pozivom na telefonski broj

More information

THE ROLE OF THE AUTONOMOUS PROVINCE OF VOJVODINA DEVELOPMENT FUND Maja Štrbac 1, Danilo Tomić 1, Branislav Vlahović 3

THE ROLE OF THE AUTONOMOUS PROVINCE OF VOJVODINA DEVELOPMENT FUND Maja Štrbac 1, Danilo Tomić 1, Branislav Vlahović 3 THE ROLE OF THE AUTONOMOUS PROVINCE OF VOJVODINA DEVELOPMENT FUND Maja Štrbac 1, Danilo Tomić 1, Branislav Vlahović 3 1. INTRODUCTION Providing sufficient quantity of food in the world is big problem today.

More information

UNIVERZITET U BEOGRADU RUDARSKO GEOLOŠKI FAKULTET DEPARTMAN ZA HIDROGEOLOGIJU ZBORNIK RADOVA. ZLATIBOR maj godine

UNIVERZITET U BEOGRADU RUDARSKO GEOLOŠKI FAKULTET DEPARTMAN ZA HIDROGEOLOGIJU ZBORNIK RADOVA. ZLATIBOR maj godine UNIVERZITETUBEOGRADU RUDARSKOGEOLOŠKIFAKULTET DEPARTMANZAHIDROGEOLOGIJU ZBORNIKRADOVA ZLATIBOR 1720.maj2012.godine XIVSRPSKISIMPOZIJUMOHIDROGEOLOGIJI ZBORNIKRADOVA IZDAVA: ZAIZDAVAA: TEHNIKIUREDNICI: TIRAŽ:

More information

Eduroam O Eduroam servisu edu roam Uputstvo za podešavanje Eduroam konekcije NAPOMENA: Microsoft Windows XP Change advanced settings

Eduroam O Eduroam servisu edu roam Uputstvo za podešavanje Eduroam konekcije NAPOMENA: Microsoft Windows XP Change advanced settings Eduroam O Eduroam servisu Eduroam - educational roaming je besplatan servis za pristup Internetu. Svojim korisnicima omogućava bezbedan, brz i jednostavan pristup Internetu širom sveta, bez potrebe za

More information

GENERAL DATA. CURRICULUM VITAE

GENERAL DATA.  CURRICULUM VITAE GENERAL DATA Name Title Institution e-mail Amina Sivac Teaching Assistant Faculty of Science, University of Sarajevo amina.sivac@pmf.unsa.ba, aminacelik@gmail.com CURRICULUM VITAE PERSONAL DATA Born on

More information

BENCHMARKING HOSTELA

BENCHMARKING HOSTELA BENCHMARKING HOSTELA IZVJEŠTAJ ZA SVIBANJ. BENCHMARKING HOSTELA 1. DEFINIRANJE UZORKA Tablica 1. Struktura uzorka 1 BROJ HOSTELA BROJ KREVETA Ukupno 1016 643 1971 Regije Istra 2 227 Kvarner 4 5 245 991

More information

GUI Layout Manager-i. Bojan Tomić Branislav Vidojević

GUI Layout Manager-i. Bojan Tomić Branislav Vidojević GUI Layout Manager-i Bojan Tomić Branislav Vidojević Layout Manager-i ContentPane Centralni deo prozora Na njega se dodaju ostale komponente (dugmići, polja za unos...) To je objekat klase javax.swing.jpanel

More information

RANI BOOKING TURSKA LJETO 2017

RANI BOOKING TURSKA LJETO 2017 PUTNIČKA AGENCIJA FIBULA AIR TRAVEL AGENCY D.O.O. UL. FERHADIJA 24; 71000 SARAJEVO; BIH TEL:033/232523; 033/570700; E-MAIL: INFO@FIBULA.BA; FIBULA@BIH.NET.BA; WEB: WWW.FIBULA.BA SUDSKI REGISTAR: UF/I-1769/02,

More information

Ulazne promenljive se nazivaju argumenti ili fiktivni parametri. Potprogram se poziva u okviru programa, kada se pri pozivu navode stvarni parametri.

Ulazne promenljive se nazivaju argumenti ili fiktivni parametri. Potprogram se poziva u okviru programa, kada se pri pozivu navode stvarni parametri. Potprogrami su delovi programa. Često se delovi koda ponavljaju u okviru nekog programa. Logično je da se ta grupa komandi izdvoji u potprogram, i da se po želji poziva u okviru programa tamo gde je potrebno.

More information

Otpremanje video snimka na YouTube

Otpremanje video snimka na YouTube Otpremanje video snimka na YouTube Korak br. 1 priprema snimka za otpremanje Da biste mogli da otpremite video snimak na YouTube, potrebno je da imate kreiran nalog na gmailu i da video snimak bude u nekom

More information

2011 Census of Population, Households and Dwellings in the Republic of Serbia. Press conference 29 November 2012

2011 Census of Population, Households and Dwellings in the Republic of Serbia. Press conference 29 November 2012 2011 Census of Population, Households and Dwellings in the Republic of Serbia ETHNICITY Press conference 29 November 2012 Republic of Serbia 7.186.862 Republic of Serbia Census 2002 7 498 001 Census 2011

More information

Active Geodetic Network of Serbia

Active Geodetic Network of Serbia Active Geodetic Network of Serbia Oleg ODALOVIC and Ivan ALEKSIC, Serbia Key words: GPS, AGROS, RINEX, RTCM SUMMARY In June 2003 the Republic Geodetic Authority (RGZ) has started the realization of the

More information

Priprema podataka. NIKOLA MILIKIĆ URL:

Priprema podataka. NIKOLA MILIKIĆ   URL: Priprema podataka NIKOLA MILIKIĆ EMAIL: nikola.milikic@fon.bg.ac.rs URL: http://nikola.milikic.info Normalizacija Normalizacija je svođenje vrednosti na neki opseg (obično 0-1) FishersIrisDataset.arff

More information

SAS On Demand. Video: Upute za registraciju:

SAS On Demand. Video:  Upute za registraciju: SAS On Demand Video: http://www.sas.com/apps/webnet/video-sharing.html?bcid=3794695462001 Upute za registraciju: 1. Registracija na stranici: https://odamid.oda.sas.com/sasodaregistration/index.html U

More information

RS - Serbia. Date of entry into force 1st November Territorial application Customs territory

RS - Serbia. Date of entry into force 1st November Territorial application Customs territory RS - Serbia Date of entry into force 1st November 2004 Territorial application Customs territory Field of application - ATA Convention "Professional equipment" Convention "Exhibitions and Fairs" Convention

More information

Port Community System

Port Community System Port Community System Konferencija o jedinstvenom pomorskom sučelju i digitalizaciji u pomorskom prometu 17. Siječanj 2018. godine, Zagreb Darko Plećaš Voditelj Odsjeka IS-a 1 Sadržaj Razvoj lokalnog PCS

More information

Ministry of environment, mining and spatial planning activities and methane action plan of republic of Serbia Dragana Mehandžić Ministry of

Ministry of environment, mining and spatial planning activities and methane action plan of republic of Serbia Dragana Mehandžić Ministry of Ministry of environment, mining and spatial planning activities and methane action plan of republic of Serbia Dragana Mehandžić Ministry of environment, mining and spatial planning Department of project

More information

Bear management in Croatia

Bear management in Croatia Bear management in Croatia Djuro Huber Josip Kusak Aleksandra Majić-Skrbinšek Improving coexistence of large carnivores and agriculture in S. Europe Gorski kotar Slavonija Lika Dalmatia Land & islands

More information

FASHION PARK OUTLET YOUR BUSINESS PARTNER

FASHION PARK OUTLET YOUR BUSINESS PARTNER FASHION PARK OUTLET YOUR BUSINESS PARTNER Why Serbia? With 9.5 milion inhabitants it is the largest market in the Balkan region, strategically located between Western and Eastern Europe. With an average

More information

Digital Resources for Aegean languages

Digital Resources for Aegean languages Digital Resources for Aegean languages Objectives: Make digital texts available to: researchers non-specialists broader audience Keep editions updated Analysis tools: deciphering, linguistic analysis:

More information

1. Instalacija programske podrške

1. Instalacija programske podrške U ovom dokumentu opisana je instalacija PBZ USB PKI uređaja na računala korisnika PBZCOM@NET internetskog bankarstva. Uputa je podijeljena na sljedeće cjeline: 1. Instalacija programske podrške 2. Promjena

More information

Bosnia - Herzegovina route: Sarajevo and surroundings

Bosnia - Herzegovina route: Sarajevo and surroundings Bosnia - Herzegovina route: Sarajevo and surroundings Day 1 Foca The town of Foca is located in the country Bosnia - Herzegovina of Europe. Crkva Svetog Nikole Crkva Svetog Nikole is a cultural place of

More information

3D GRAFIKA I ANIMACIJA

3D GRAFIKA I ANIMACIJA 1 3D GRAFIKA I ANIMACIJA Uvod u Flash CS3 Šta će se raditi? 2 Upoznavanje interfejsa Osnovne osobine Definisanje osnovnih entiteta Rad sa bojama Rad sa linijama Definisanje i podešavanje ispuna Pregled

More information

DEUS CARITAS EST SATB Choir, Soloist, Organ. œ œ. œœœœœ. œ œœœ œ œ œ

DEUS CARITAS EST SATB Choir, Soloist, Organ. œ œ. œœœœœ. œ œœœ œ œ œ INTRODUCTION 4? 4? 4 4? q = c 72? 7? SAMPLE From the repertoire of the International Federation of Little Sgers (Foederatio Internationalis Pueri Cantores, FIPC) Bibliorum Sacrorum nova vulga editio Eng

More information

Tutorijal za Štefice za upload slika na forum.

Tutorijal za Štefice za upload slika na forum. Tutorijal za Štefice za upload slika na forum. Postoje dvije jednostavne metode za upload slika na forum. Prva metoda: Otvoriti nova tema ili odgovori ili citiraj već prema želji. U donjem dijelu obrasca

More information

SERBIA BORDER VETREINARY INSPECTION POSTS

SERBIA BORDER VETREINARY INSPECTION POSTS BIP BIP Horgoš Hungary BIP Subotica/Horgoš Railway Hungary SERBIA BORDER VETREINARY INSPECTION POSTS Аddress: Omladinskih brigada 1, 11070, Beograd Тel:+381 11 2602 774 Fax: +381 11 2602 774 Head of department:

More information

Project of E-763 Motorway Construction, Section: Belgrade Ostružnica - Požega Boljare/ Border of Montenegro

Project of E-763 Motorway Construction, Section: Belgrade Ostružnica - Požega Boljare/ Border of Montenegro Project of E-763 Motorway Construction, Section: Belgrade Ostružnica - Požega Boljare/ Border of Montenegro I Legal Framework: Preparation of design for construction of E-763 motorway, section: Belgrade

More information

IF4TM. Plan for additional dissemination activities in 2016

IF4TM. Plan for additional dissemination activities in 2016 IF4TM Plan for additional dissemination activities in 2016 Project Acronym: IF4TM Project full title: Institutional framework for development of the third mission of universities in Serbia Project No:

More information

Curriculum Vitae. Radno iskustvo: Od - do Od 2010.

Curriculum Vitae. Radno iskustvo: Od - do Od 2010. Curriculum Vitae Prezime: Gardašević Ime: Ana Datum rođenja: 21.05.1980.g. Adresa: Đoka Miraševića 45, 81000 Podgorica E-mail: gardasevicana@yahoo.com Nacionalnost: crnogorska Radno iskustvo: Od - do Od

More information

Age-gender structure of. on Yugoslav population in Vojvodina Province. The number of Yugoslav population

Age-gender structure of. on Yugoslav population in Vojvodina Province. The number of Yugoslav population Tamara Kovačević, Milka Bubalo Živković, Anđelija Ivkov Age-gender structure of Yugoslav population Tamara Kovačević, Milka Bubalo Živković, Anđelija Ivkov1 Abstract Analysis and comparison of the overall

More information

INTERNATIONAL BOXING TOURNAMENT

INTERNATIONAL BOXING TOURNAMENT СПОРТ И ОМЛАДИНА ВОЈВОДИНЕ SPORT I OMLADINA VOJVODINE SPORT AND YOUTH OF VOJVODINA БОКСЕРСКИ САВЕЗ СРБИЈЕ BOKSERSKI SAVEZ SRBIJE SERBIA BOXING FEDERATION ВОЈВОЂАНСКИ БОКСЕРСКИ САВЕЗ VOJVOĐANSKI BOKSERSKI

More information

Automatske Maske za zavarivanje. Stella, black carbon. chain and skull. clown. blue carbon

Automatske Maske za zavarivanje. Stella, black carbon. chain and skull. clown. blue carbon Automatske Maske za zavarivanje Stella Podešavanje DIN: 9-13 Brzina senzora: 1/30.000s Vidno polje : 98x55mm Četiri optička senzora Napajanje : Solarne ćelije + dve litijumske neizmenjive baterije. Vek

More information

SISTEM LOKALNE SAMOUPRAVE U SRBIJI

SISTEM LOKALNE SAMOUPRAVE U SRBIJI Bogoqub Milosavqevi} SISTEM LOKALNE SAMOUPRAVE U SRBIJI Beograd, 2005. SISTEM LOKALNE SAMOUPRAVE U SRBIJI Autor prof. dr Bogoqub Milosavqevi} Recenzent prof. dr Mijat Damjanovi} Za izdava~a \or e Stani~i}

More information

24th International FIG Congress

24th International FIG Congress Conferences and Exhibitions KiG 2010, 13 24th International FIG Congress Sydney, April 11 16, 2010 116 The largest congress of the International Federation of Surveyors (FIG) was held in Sydney, Australia,

More information

Chapter 9 Enroute Flight

Chapter 9 Enroute Flight Page 1 of 19 Chapter 9 Enroute Flight Table of Contents Pilotage Time Topography Dead Reckoning Plotting Courses Magnetic Variation Magnetic Deviation Wind and Its Effects The Flight Computer (E6-B) Finding

More information

IZRADA TEHNIČKE DOKUMENTACIJE

IZRADA TEHNIČKE DOKUMENTACIJE 1 Zaglavlje (JUS M.A0.040) Šta je zaglavlje? - Posebno uokvireni deo koji služi za upisivanje podataka potrebnih za označavanje, razvrstavanje i upotrebu crteža Mesto zaglavlja: donji desni ugao raspoložive

More information

THE BELGRADE FORTRESS

THE BELGRADE FORTRESS Places to visit in Belgrade: Option 1: Visit of Kalemegdan fortrest and its lagoons. After a visit, walk to The residence of Princess Ljubica to drink coffee and listen to the historic story of living

More information

Windows Easy Transfer

Windows Easy Transfer čet, 2014-04-17 12:21 - Goran Šljivić U članku o skorom isteku Windows XP podrške [1] koja prestaje 8. travnja 2014. spomenuli smo PCmover Express i PCmover Professional kao rješenja za preseljenje korisničkih

More information

SPATIAL-FUNCTIONAL ORGANIZATION OF SETTLEMENTS IN VOJVODINA

SPATIAL-FUNCTIONAL ORGANIZATION OF SETTLEMENTS IN VOJVODINA SPATIUM International Review UDC 911.37:314.116/.117(497.113) ; No. 28, December 2012, pp.23-29 711.4/.7(497.113) Original scientific paper DOI: 10.2298/SPAT1228023K SPATIAL-FUNCTIONAL ORGANIZATION OF

More information

REPUBLIC OF SERBIA CASE PRESENTATION ON ERW

REPUBLIC OF SERBIA CASE PRESENTATION ON ERW Request for assistance of the Republic of Serbia for clearing the ERW in the framework of Protocol V of CCW REPUBLIC OF SERBIA CASE PRESENTATION ON ERW INTRODUCTION CCW PROTOCOL V ON EXPLOSIVE REMNANTS

More information

Vojvodina in Europe Location

Vojvodina in Europe Location Vojvodina in Europe Location The Autonomous Province of Vojvodina covers a surface of 21,506 km 2 (24.4% of the total surface of the country) - the largest counties being South Banat (4,245 km 2 ) and

More information

Brojevi računa za pomoć ugroženim područjima. i instrukcije za plaćanje

Brojevi računa za pomoć ugroženim područjima. i instrukcije za plaćanje Institucija Dinarski račun 1. Aranđelovac 840-3060741-22 Uputstva za uplatu na dinarski račun 2. Bajina Bašta 840-744151843-84 Svrha: pomoć ugroženom području Tekući transferi u korist opštine Poziv na

More information

Mogudnosti za prilagođavanje

Mogudnosti za prilagođavanje Mogudnosti za prilagođavanje Shaun Martin World Wildlife Fund, Inc. 2012 All rights reserved. Mogudnosti za prilagođavanje Za koje ste primere aktivnosti prilagođavanja čuli, pročitali, ili iskusili? Mogudnosti

More information

Slovenia Map (Europa)

Slovenia Map (Europa) Slovenia Map (Europa) If you are searched for the book Slovenia Map (Europa) in pdf format, then you've come to right website. We presented the full edition of this book in DjVu, PDF, doc, epub, txt forms.

More information

Deir Hajla Locality Profile

Deir Hajla Locality Profile Deir Hajla Locality Profile Prepared by The Applied Research Institute Jerusalem Funded by Spanish Cooperation 2012 Acknowledgments ARIJ hereby expresses its deep gratitude to the Spanish agency for International

More information

Slovenia Map (Europa)

Slovenia Map (Europa) Slovenia Map (Europa) Map of Slovenia, Republic of Slovenia Maps - - Detailed, interactive and static maps of Slovenia and satellite images for Slovenia. Republic of Slovenia maps. Slovenia Travel Places

More information

C O R M E U M E S T T E M P L U M S A C R U M P A T R I C I A V A N N E S S

C O R M E U M E S T T E M P L U M S A C R U M P A T R I C I A V A N N E S S C O R M E U M E S T T E M P L U M S A C R U M (MY HEART IS A HOLY PLACE) text and music by P A T R I C I A V A N N E S S text transated into Latin by E D W A R D J. V O D O K L Y S, S. J. Cor meum est

More information

Published Counts TrafficMetrix

Published Counts TrafficMetrix Published Counts TrafficMetrix Contents Introduction... 1 TrafficMetrix Features... 1 TrafficMetrix Benefits... 1 TrafficMetrix Data... 1 File Descriptions... 2 State Abbreviations... 3 Count Type Glossary...

More information

FISKALNA DECENTRALIZACIJA U NEKIM OD ZEMAQA SUKCESORA SFR JUGOSLAVIJE

FISKALNA DECENTRALIZACIJA U NEKIM OD ZEMAQA SUKCESORA SFR JUGOSLAVIJE UDK 342.25(497.1) 342.25(4 664) PREGLEDNI NAU^NI RAD Qiqana Jovi} FISKALNA DECENTRALIZACIJA U NEKIM OD ZEMAQA SUKCESORA SFR JUGOSLAVIJE SA@ETAK: Fiskalna decentralizacija u razvijenim zemqama javqa se

More information

POSEBNA POGLAVLJA INDUSTRIJSKOG TRANSPORTA I SKLADIŠNIH SISTEMA

POSEBNA POGLAVLJA INDUSTRIJSKOG TRANSPORTA I SKLADIŠNIH SISTEMA Master akademske studije Modul za logistiku 1 (MLO1) POSEBNA POGLAVLJA INDUSTRIJSKOG TRANSPORTA I SKLADIŠNIH SISTEMA angažovani su: 1. Prof. dr Momčilo Miljuš, dipl.inž., kab 303, mmiljus@sf.bg.ac.rs,

More information

ATTRACTIVE POTENTIAL OF SOKOBANJA WITH THE FUNCTION OF TOURIST DEVELOPMENT UDC ( Sokobanja) Aleksandar Radivojević, Ninoslav Golubović

ATTRACTIVE POTENTIAL OF SOKOBANJA WITH THE FUNCTION OF TOURIST DEVELOPMENT UDC ( Sokobanja) Aleksandar Radivojević, Ninoslav Golubović FACTA UNIVERSITATIS Series: Economics and Organization Vol. 3, N o 2, 2006, pp. 203-211 ATTRACTIVE POTENTIAL OF SOKOBANJA WITH THE FUNCTION OF TOURIST DEVELOPMENT UDC 338.48(497.11 Sokobanja) Aleksandar

More information

Cross-border cooperation along the Serbian Bosnian border. Drina Euroregion

Cross-border cooperation along the Serbian Bosnian border. Drina Euroregion Cross-border cooperation along the Serbian Bosnian border Drina Euroregion Anna Csiszár Molnár economist Regional Science Association Subotica, Serbia Cross-border cooperation along the Serbian Bosnian

More information

D. INTERNATIONAL COOPERATION ACTIVITIES

D. INTERNATIONAL COOPERATION ACTIVITIES D. INTERNATIONAL COOPERATION ACTIVITIES D. INTERNATIONAL COOPERATION ACTIVITIES 1 1. Introduction 3 2. Project in Bosnia and Herzegovina for promotion of the Ombudsman: protection of abused minors 3 2.1.

More information

Tradition of Excellence - The Power of 5

Tradition of Excellence - The Power of 5 Republika Srbija MINISTARSTVO EKONOMIJE I REGIONLNOG RAZVOJA PROGRAM AT GLANCE Tradition of Excellence - The Power of 5 21 23 SEPTEMBER, 2012 BELGRADE AND NOVI SAD WHERE? Novi Sad and Belgrade, Republic

More information

Sarajevo, Novembar 2015 g. Organizator/Organisator. Drustvo za Osteoporozu u Federaciji BiH. Predsjednik: Prof dr Šekib Sokolović

Sarajevo, Novembar 2015 g. Organizator/Organisator. Drustvo za Osteoporozu u Federaciji BiH. Predsjednik: Prof dr Šekib Sokolović PRVI KONGRES UDRUŽENJA ZA OSTEOPOROZU U BIH/ THE FIRST CONGRESS OF OSTEOPOROSIS IN online medications cialis cialis online buy cialis price rise viagara cialis levitra comparison cial is drug prices buy

More information

DNEVNIK JVC Novi Sad

DNEVNIK JVC Novi Sad DNEVNIK JVC Novi Sad General Information Full legal name DNEVNIK HOLDING JSC Novi Sad Address Bulevar Oslobodjenja 81, Novi Sad Identification Number 08049815 Core activity 5814 - Publishing of journals

More information

nd Scientific Meeting of the EuropeanLondon / Engleska ICC LONDON

nd Scientific Meeting of the EuropeanLondon / Engleska ICC LONDON SPONZORISANI STRUČNI SKUPOVI 2012 Berlin Chemie Predstavništvo Beograd Milutina Milankovića 19a 11070 Novi Beograd, Srbija TEL : 011/655-6090; 011/2672-237; FAX: 011/ 2672-476 E-MAIL: office@berlin-chemie.rs

More information

SMATSA llc AIRAC AMDT 6/16

SMATSA llc AIRAC AMDT 6/16 VFR AIP Srbija / Crna Gora LYSD AD 2.1 LOKACIJSKI INDIKATOR I NAZIV AERODROMA AERODROME LOCATION INDICATOR AND NAME AD 2 LYSD 1.1 1 5 JAN 17 LYSD SMEDEREVO/Radinac LYSD AD 2.2 GEOGRAFSKI I ADMINISTRATIVNI

More information

SMATSA llc AIRAC AMDT 1/17

SMATSA llc AIRAC AMDT 1/17 LYPO AD 2.1 LOKACIJSKI INDIKATOR I NAZIV AERODROMA AERODROME LOCATION INDICATOR AND NAME AD 2 LYPO 1.1 1 25 MAY 17 LYPO PODGORICA/ Ćemovsko Polje LYPO AD 2.2 GEOGRAFSKI I ADMINISTRATIVNI PODACI O AERODROMU

More information

Ecomuseums and sustainable tourism: experiences of the Piedmont Region (I)

Ecomuseums and sustainable tourism: experiences of the Piedmont Region (I) 1 Ecomuseums and sustainable tourism: experiences of the Piedmont Region (I) A participatory process of local communities for socio-economic development in rural and mountain areas Gino Baral: President

More information

Slovak Paradise - Slovensky Raj (Slovakia) 1:50,000 Hiking Map, GPScompatible. By ShoCart

Slovak Paradise - Slovensky Raj (Slovakia) 1:50,000 Hiking Map, GPScompatible. By ShoCart Slovak Paradise - Slovensky Raj (Slovakia) 1:50,000 Hiking Map, GPScompatible By ShoCart If you are searched for the book Slovak Paradise - Slovensky Raj (Slovakia) 1:50,000 Hiking Map, GPScompatible by

More information

MONITORING GENETSKI MODIFIKOVANIH ORGANIZAMA

MONITORING GENETSKI MODIFIKOVANIH ORGANIZAMA NAU^NI INSTITUT ZA RATARSTVO I POVRTARSTVO NOVI SAD "Zbornik radova", Sveska 42, 2006. Pregledni rad - Review MONITORING GENETSKI MODIFIKOVANIH ORGANIZAMA Nikoli}, Zorica, Milo{evi}, Mirjana, Ta{ki-Ajdukovi},

More information

16 th Workshop Software Engineering Education and Reverse Engineering. Introduction

16 th Workshop Software Engineering Education and Reverse Engineering. Introduction 16 th Workshop Software Engineering Education and Reverse Engineering Jahorina, BiH 22 nd 26 th August 2016 Introduction Klaus Bothe Institute of Informatics, Humboldt University Berlin, Germany, bothe@informatik.hu-berlin.de

More information

PREDSTAVLJANJE INFORMACIJA

PREDSTAVLJANJE INFORMACIJA PREDSTAVLJANJE INFORMACIJA U raunarima se informacija predstavlja na nain koji je omogu'ila savremena tehnologija a to je veliina elektrinog signala (napona ili struje), broj elektrinih signala itd. PREDSTAVLJANJE

More information

Best of Belgrade 7N/8D

Best of Belgrade 7N/8D Best of Belgrade 7N/8D Visit: Belgrade 7N Sightseeing: City Tour, Heart Of Serbia Tour, Viminacium And Pozarevac Tour, Treasures Of Beauty And Spiritual Presence Tour, Wine Road Tour, Nikola Tesla Grand

More information

Europass curriculum vitae

Europass curriculum vitae Europass curriculum vitae I Personal information Surname(s) / First name(s) Address(es) Babić Budimir 23, Igmanska, 26300 Vršac, Serbia Telephone(s) +381 (0)13 832 718 Mobile: +381 (0)60 73 47 095 Fax(es)

More information

POTENTIALS AND LIMITATIONS FOR THE DEVELOPMENT OF RURAL TOURISM IN VOJVODINA

POTENTIALS AND LIMITATIONS FOR THE DEVELOPMENT OF RURAL TOURISM IN VOJVODINA POTENTIALS AND LIMITATIONS FOR THE DEVELOPMENT OF RURAL TOURISM IN VOJVODINA Review Article Economics of Agriculture 1/2013 UDC: 338.48-44(1-22)(497.13) POTENTIALS AND LIMITATIONS FOR THE DEVELOPMENT OF

More information

Development of a MIKE11 Model of the Danube, Tisa and Sava Rivers in Serbia

Development of a MIKE11 Model of the Danube, Tisa and Sava Rivers in Serbia Development of a MIKE11 Model of the Danube, Tisa and Sava Rivers in Serbia Vasiljka KOLAROV*, Marina BABIĆ MLADENOVIĆ*, Zoran KNEŽEVIĆ*, Martin MIŠIK** * Jaroslav Černi Institute, Department for River

More information

INFORSE-Europe Sustainable Energy NGO Seminar

INFORSE-Europe Sustainable Energy NGO Seminar INFORSE-Europe Sustainable Energy NGO Seminar European Green Capital, Hamburg, Germany August 22-26, 2011 http://www.inforse.org/europe/seminar_2011_hamburg.htm Centar za ekologiju i održivi razvoj About

More information

FAKULTET TEHNIČKIH NAUKA

FAKULTET TEHNIČKIH NAUKA UNIVERZITET U NOVOM SADU FAKULTET TEHNIČKIH NAUKA Nastavni predmet: Vežba br 6: Automatizacija projektovanja tehnoloških procesa izrade alata za brizganje plastike primenom ekspertnih sistema Doc. dr Dejan

More information

Integrating GIS and Input-Output systems for assessing the impacts of floods in São Paulo

Integrating GIS and Input-Output systems for assessing the impacts of floods in São Paulo Integrating GIS and Input-Output systems for assessing the impacts of floods in São Paulo International Workshop on Urban Modeling São Paulo, Brazil, July 10, 2012 Eliane Teixeira dos Santos Department

More information

1.7 Predstavljanje negativnih brojeva u binarnom sistemu

1.7 Predstavljanje negativnih brojeva u binarnom sistemu .7 Predstavljanje negativnih brojeva u binarnom sistemu U decimalnom brojnom sistemu pozitivni brojevi se predstavljaju znakom + napisanim ispred cifara koje definišu apsolutnu vrednost broja, odnosno

More information

POSSIBILITIES FOR THE DEVELOPMENT OF CONGRESS TOURISM ON ZLATIBOR MOUNTAIN

POSSIBILITIES FOR THE DEVELOPMENT OF CONGRESS TOURISM ON ZLATIBOR MOUNTAIN Researches Reviews of the Department of Geography, Tourism and Hotel Management 44-1/2015 Review article UDC 338.48-6:65(497.1) POSSIBILITIES FOR THE DEVELOPMENT OF CONGRESS TOURISM ON ZLATIBOR MOUNTAIN

More information

~ x;::';;"~;.~~;;.;,..u, ""''''''''r

~ x;::';;~;.~~;;.;,..u, ''''''''r ~ x;::';;"~;.~~;;.;,..u, ""''''''''r I'ci H-:T,I[1II[1HIl[1C)lII11X cyfijek,na ~'-t',f. ~OD 6. r;'-11. ".?~. A{7/~ t3 1.< O-f Ij} l I 17726/2'-'06 )laml. 0C).05.2)OG I)COI pa)( row'illc,\, CIII1I1j:.l

More information

INFOPACK NVO SVETIONIK

INFOPACK NVO SVETIONIK INFOPACK YAE How to be a Agro Entrepreneur PLACE AND DATE: Uri, February 13th- 22th 2017 PARTICIPANTS: 28 COUNTRIES: LANGUAGE: Albania, Serbia, Montenegro, Macedonia, Spain and Italy. The official language

More information

Malta 23, Sarajevo 71000, Bosna i Hercegovine

Malta 23, Sarajevo 71000, Bosna i Hercegovine PERSONAL INFORMATION Izet Laličić Malta 23, Sarajevo 71000, Bosna i Hercegovine +387 33 20 46 11 061 150 553 izet.lalicic@gmail.com Sex M Date of birth 01/08/1957 Nationality Bosnia and Herzegovina POSITION

More information

ALTERNATIVNA NACIONALNA STRATEGIJA DECENTRALIZACIJE

ALTERNATIVNA NACIONALNA STRATEGIJA DECENTRALIZACIJE ALTERNATIVNA NACIONALNA STRATEGIJA DECENTRALIZACIJE Prilozi Centar za regionalizam, Novi Sad 2012. godina 1 Prof. dr Marijana Pajvančić Prof. dr Jovan Komšić Prof. dr Snežana Đorđević Prof. dr Irena Pejić

More information

AD 2 AERODROMI AERODROMES

AD 2 AERODROMI AERODROMES VFR AIP Srbija / Crna Gora AD 2 LYBJ 1.1 1 5 MAR 15 AD 2 AERODROMI AERODROMES LYBJ AD 2.1 LOKACIJSKI INDIKATOR I NAZIV AERODROMA AERODROME LOCATION INDICATOR AND NAME LYBJ BEOGRAD/ Lisičji Jarak LYBJ AD

More information

Soft mobility tourism Regional Action Plan Belgrade

Soft mobility tourism Regional Action Plan Belgrade Sustainable Transport and Tourism along the Danube www.transdanube.eu Soft mobility tourism Regional Action Plan Belgrade Document Revision/Approval Version Date Status Date Status 1.0 28/02/2013 draft

More information

Angele Dei. Music by Christopher J. Hoh. Traditional text attributed to Reginald of Canterbury. ~ prayer to the guardian angel

Angele Dei. Music by Christopher J. Hoh. Traditional text attributed to Reginald of Canterbury. ~ prayer to the guardian angel Angele Dei ~ prayer to the guardian angel for SSATBB choir a cappella ~ Music by Christopher Hoh Traditional text attributed to Reginald of Canterbury HMM M00A HohMade Music 19 Seventh Street South Arlington

More information

Official Gazette of the French Republic No of 1 November Text No. 6

Official Gazette of the French Republic No of 1 November Text No. 6 1 Translated from French 20 December 2017 Official Gazette of the French Republic No. 0256 of 1 November 2017 Text No. 6 Decree No. 2017-1511 of 30 October 2017 defining the baselines from which the breadth

More information

Eastern Serbia - competitive tourism destination

Eastern Serbia - competitive tourism destination Part - financed by the European Union Eastern Serbia - competitive tourism destination Vidin Presented by RARIS March 1 st 2016 Zoran Milovanović Dimensions of tourism development There were 1.087 million

More information

Geothermal Energy in Argentina Investment Projects 2010

Geothermal Energy in Argentina Investment Projects 2010 Geothermal Energy in Argentina Investment Projects 2010 Valle del Cura (San Juan) Project Location The geothermal fields (29 35 'latitude south and 69 45' west longitude) are located in the Northwest high

More information

SEZONA 2017/18 SUPERLIGA I 1. LIGA SENIORI SUPERLIGA I 1. LIGA SENIORKE OSTALA DOMAĆA NATJECANJA EUROPSKA KUP NATJECANJA REPREZENTACIJA HRVATSKE

SEZONA 2017/18 SUPERLIGA I 1. LIGA SENIORI SUPERLIGA I 1. LIGA SENIORKE OSTALA DOMAĆA NATJECANJA EUROPSKA KUP NATJECANJA REPREZENTACIJA HRVATSKE R U J A N 2 0 1 7 2017 European Championship Women I. KOLO MEVZA - MUŠKI L I S T O P A D 2 0 1 7 I. kolo 31. U - 17 - I KOLO I. KOLO MEVZA - ŽENE II. KOLO MEVZA - ŽENE I MUŠKI S U P E R I - KOLO II - KOLO

More information

Belgrade lies at the point where the Sava River meets the Danube. It is surrounded on three sides by riverways. Hence its appellation as the Gateway

Belgrade lies at the point where the Sava River meets the Danube. It is surrounded on three sides by riverways. Hence its appellation as the Gateway B Belgrade lies at the point where the Sava River meets the Danube. It is surrounded on three sides by riverways. Hence its appellation as the Gateway of the Balkans, and the Doorway to the Central Europe.

More information

THE NORTH ATLANTIC OSCILLATION (NAO) AND THE WATER TEMPERATURE OF THE SAVA RIVER IN SERBIA

THE NORTH ATLANTIC OSCILLATION (NAO) AND THE WATER TEMPERATURE OF THE SAVA RIVER IN SERBIA www.ebscohost.com www.gi.sanu.ac.rs, www.doiserbia.nb.rs, J. Geogr. Inst. Cvijic. 67(2) (135 144) Original scientific paper UDC:911.2:551.482(497.11) DOI: https://doi.org/10.2298/ijgi1702135m THE NORTH

More information

Croatia Road Map With City Maps / 1: / Kroatien Autokarte / Hrvatska Autokarta / Horvatorszag Autosterkep

Croatia Road Map With City Maps / 1: / Kroatien Autokarte / Hrvatska Autokarta / Horvatorszag Autosterkep Croatia Road Map With City Maps / 1:500000 / Kroatien Autokarte / Hrvatska Autokarta / Horvatorszag Autosterkep If you are searching for a ebook Croatia Road Map with City Maps / 1:500000 / Kroatien Autokarte

More information

Structured UNiversity mobility between the Balkans and Europe for the Adriatic-ionian Macroregion

Structured UNiversity mobility between the Balkans and Europe for the Adriatic-ionian Macroregion Structured UNiversity mobility between the Balkans and Europe for the Adriatic-ionian Macroregion Silvia Mangialardo Università Politecnica delle Marche st Joint Forum of the Adriatic-Ionian Macro-region

More information

More than a century of existence. More than 4 million of satisfied guests. A modern gloss of a symbol of welcomeness!

More than a century of existence. More than 4 million of satisfied guests. A modern gloss of a symbol of welcomeness! More than a century of existence More than 4 million of satisfied guests A modern gloss of a symbol of welcomeness! ABOUT US Hotel Moskva is located on Terazije Street plateau, at the heart of Belgrade.

More information

JHSF Participações S.A. November 2016

JHSF Participações S.A. November 2016 JHSF Participações S.A. November 2016 DISCLAIMER Management makes forward-looking statements concerning future events that are subject to risks and uncertainties. These statements are based on its beliefs

More information

LIST GRADA BEOGRADA ODLUKU ODLUKU. Godina XLIX Broj jul godine Cena 150 dinara

LIST GRADA BEOGRADA ODLUKU ODLUKU. Godina XLIX Broj jul godine Cena 150 dinara ISSN 0350-4727 SLU@BENI LIST GRADA BEOGRADA Godina XLIX Broj 15 4. jul 2005. godine Cena 150 dinara Skup{tina grada Beograda na sednici odr`anoj 1. jula 2005. godine, na osnovu odredbe Zakona o prekr{ajima

More information

NON OFFICIAL TRADUCTION

NON OFFICIAL TRADUCTION Note No. MREMH-DRVS- CENDESMI- 2017-0111 The National Center for Demining in Ecuador, CENDESMI, presents its compliments to Committee for Implementation Article 5 Convention on Prohibition Use, Stockpiling,

More information

1 of 19 7/28/10 6:20 PM

1 of 19 7/28/10 6:20 PM + View the NASA Portal + Near-Earth Object (NEO) Project Search JPL HORIZONS Web-Interface This tool provides a web-based limited interface to JPL's HORIZONS system which can be used to generate ephemerides

More information

Actions to Narrow the Gap Between Transport Efficiency of the Danube Region Countries

Actions to Narrow the Gap Between Transport Efficiency of the Danube Region Countries Actions to Narrow the Gap Between Transport Efficiency of the Danube Region Countries Miodrag Poledica, State Secretary and PAC Serbia Ministry of Construction, Transport and Infrastructure THE DANUBE

More information

JHSF Participações S.A. November 2016

JHSF Participações S.A. November 2016 JHSF Participações S.A. November 2016 DISCLAIMER Management makes forward-looking statements concerning future events that are subject to risks and uncertainties. These statements are based on its beliefs

More information