Programsko budžetiranje Ciklus godine. Novi Sad, 15. oktobar godine

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Size: px
Start display at page:

Download "Programsko budžetiranje Ciklus godine. Novi Sad, 15. oktobar godine"

Transcription

1 Programsko budžetiranje Ciklus godine Novi Sad, 15. oktobar godine

2 Uloga SKGO u procesu programskog budžetiranja na lokalnom nivou i podrška SKGO lokalnoj samoupravi u pripremi programskog budžeta u budžetskom ciklusu za godinu. Aleksandar Marinković, SKGO/EU Exchange 4 tim

3 Programsko budžetiranje Unapređenje budžetskog procesa kao deo reforme upravljanja javnim finansijama Zakonska obaveza od godine za JLS (član 112. Zakona o budžetskom sistemu) Odredbe ovog zakona, koje se odnose na programski deo budžeta, primenjivaće se postupnim uvođenjem za pojedine korisnike sredstava budžeta Republike Srbije, a u celini od donošenja zakona o budžetu Republike Srbije i odluka o budžetima lokalne vlasti za godinu.

4 Programski vs. linijski budžet Prelazak na programski budžet ima značajne implikacije na pripremu i donošenje budžeta Linijski budžet je usredsređen na rashode na osnovu ekonomske klasifikacije, a nadležnosti se prepoznaju (naziru) preko funkcionalne Programski budžet prikazuje: svrhe rashoda povezanost potrošnje sa srednjoročnim ciljevima kakvi se rezultati ostvaruju

5 Uputstvo za izradu programskog budžeta - struktura programskog budžeta SEKTOR PROGRAM PROGRAMSKA AKTIVNOST PROJEKAT

6 Pristup programskom budžetiranju

7 Uputstvo za izradu programskog budžeta - struktura programskog budžeta - PROGRAM PROGRAMSKA AKTIVNOST PROJEKAT SVRHA/ CILJ SVRHA/ CILJ SVRHA/ CILJ INDIKATORI INDIKATORI INDIKATORI

8 Uputstvo za izradu programskog budžeta - struktura programskog budžeta - NADLEŽNOST CILJ INDIKATOR VREME KORISNIK PROGRAM ključna 1. srednjoročni (3-5 god) max 5 2. specifičan društveni ili ekonomski efekat ishod 3. na osnovu strategija maximalno 3 ključna indikatora ishoda nije vremenski ograničen jedan ili više

9 Uputstvo za izradu programskog budžeta - struktura programskog budžeta - NADLEŽN OST CILJ INDIKATOR VREME KORISNI K PROGRAMSKA AKTIVNOST PROJEKAT uže definisana nadležnost - ostale nadležnosti tekuće delatnosti srednjoročni (specifičan društveni ili ekonomski efekat ishod) 1-3 cilja kratkoročni izlazni rezultati 1-3 cilja 1-3 indikatora po cilju indikator ishoda/izlaznih rezultata kvalitet ažurnost i zadovoljstvo korisnika indikatora po cilju 2. Indikatori ishoda/izlaznih rezultata kvantitet obim usluga efikasnost jedinična cena nije vremenski ograničena vremenski ograničen jedan jedan

10 Uputstvo za izradu programskog budžeta - struktura programskog budžeta - Svrha je opis opštih društvenih i/ili ekonomskih efekata koji treba da se postignu na duži rok Osnov programa informacija o pravnom osnovu, planu ili strategiji na osnovu kojih je utrđen cilj Opis obrazloženje ključnih aktivnosti i usluga Cilj programa specifičan društveni ili ekonomski efekat kvantitativno izražen koji treba da se ostvari u roku od 3-5 godina Cilj programske aktivnosti ili projekta odnosi se na ishod ili rezultate u roku od 1-2 ali i 3-5 godina (proizvodi i usluge budžetskih korisnika)

11 Uputstvo za izradu programskog budžeta - struktura programskog budžeta - INDIKATOR UČINKA - Informacije o efektivnosti i efikasnosti programa, pr. aktivnosti i projekata - Meri se da li se cilj postiže INDIKATOR ISHODA - Informacije o ostvarenoj društvenoj ili ekonomskoj promeni - Značaj za strateško planiranje, usmeravanje budžetskih sredstava i upravljanje javnim politikama - Rezultati interesantni za javnost INDIKATOR IZLAZNOG REZULTATA - Informacije o neposrednim proizvodima i uslugama - Najčešće mere kvantitet ili efikasnost pružanja javne usluge JASNOĆA I DOSTUPNOST

12 Uputstvo za izradu programskog budžeta - struktura programskog budžeta - Monitoring praćenje napretka. Proces kojim se prikupljaju i pružaju informacije o sprovođenju programa, programskih aktivnosti i projekata u odnosu na očekivane rezultate (indikatore). Uključuje izveštavanje i obrazloženje odstupanja od cilja Evaluacija analiza izmerenih vrednosti izmerenih na osnovu indikatora kao i relevantnost mera koje se sprovode. Evaluaciju sprovodi sam korisnik, ali i spoljni nezavisni subjekt (sveobuhvatna cost-benefit analiza). Ocena efektivnosti i efikasnosti odnosno uspeha programa, programskih aktivnosti i projekata

13 PROGRAM 1 PROGRAM 2 PROGRAM 3 PROGRAM 4 PROGRAM 5 PROGRAM 6 PROGRAM 7 PROGRAM 8 PROGRAM 9 PROGRAM 10 PROGRAM 11 PROGRAM 12 PROGRAM 13 PROGRAM 14 PROGRAM 15 Uputstvo za izradu programskog budžeta - Aneks 5 - Lokalni razvoj i prostorno planiranje Komunalna delatnost Lokalni ekonomski razvoj Razvoj turizma Razvoj poljoprivrede Zaštita životne sredine Putna infrastruktura Predškolsko vaspitanje Osnovno obrazovanje Srednje obrazovanje Socijalna i dečja zaštita Primarna zdravstvena zaštita Razvoj kulture Razvoj sporta i omladine Lokalna samouprava

14 PRIMER: TURISTIČKA ORGANIZACIJA PRELAZ SA LINIJSKOG NA PROGRAMSKI BUDŽET KON- TO NAZIV IZNOS 411 Plate Soc. doprinosi Stalni troškovi Troškovi putovanja Usluge po ugovoru Spec. usluge Materijal UKUPNO PRVA FAZA PRELASKA KON- TO NAZIV PROGRAM 5: RAZVOJ TURIZMA PROG. AKTIVNOST 1: UPRAVLJANJE RAZVOJEM TURIZMA IZNOS 411 Plate Soc. doprinosi Stalni troškovi Troškovi putovanja Materijal Svega troškovi za Prog. Aktiv PROG. AKTIVNOST 2: PROMOCIJA TURIZMA 423 Usluge po ugovoru Materijal Ukupno za Prog. Aktiv PROJEKAT 1: MEMORIJAL BAKIJE BAKIĆA 423 Usluge po ugovoru Ukupno za projekat PROG. AKTIVNOST 2: PROMOCIJA TURIZMA UKUPNO ZA PROGRAM

15 KON- TO NAZIV PROGRAM 5: RAZVOJ TURIZMA PROG. AKTIVNOST 1: UPRAVLJANJE RAZVOJEM TURIZMA IZNOS Cilj programa Indik ator Odgovorno lice Gradski vecnik za turizam 411 Plate Soc. doprinosi Stalni troškovi Troškovi putovanja Materijal Ukupno za Prog. Aktiv PROG. AKTIVNOST 2: PROMOCIJA TURIZMA 423 Usluge po ugovoru Materijal Ukupno za Prog. Aktiv PROJEKAT 1: MEMORIJAL BAKIJE BAKIĆA 423 Usluge po ugovoru Ukupno za projekat UKUPNO ZA PROGRAM Cilj programske aktivnosti Cilj projekta Indik ator Indik ator Odgovorno lice : Direktor Turisticke organizacije Odgovorno lice: Koordinator projekta DRUGA FAZA PRELASKA : DEFINISANJE CILJEVA, INDIKATORA I ODGOVORNIH LICA ZA SPROVODJENJE PROGRAMA, PROG AKTIVNOSTI I PROJEKATA

16 Lista uniformnih ciljeva i indikatora SKGO je pripremila listu uniformnih ciljeva programa i programskih aktivnosti kao i indikatora učinka za sve JLS Često je potrebno utvrditi više od jednog indikatora da bi se na sveobuhvatan način izmerilo postizanje cilja. Da bi se sačuvao fokus, treba se usredsrediti na manji broj (1-3) ključnih indikatora

17 Pregled programskog budžetiranje u prvoj godine primene, rezultati i naučene lekcije

18 Programsko budžetiranje u prvoj godine primene - mapiranje odluka o budžetu JLS za godinu Skoro sve JLS (164 od 169) prikazalo budžetske rashode kroz programsku strukturu 77 JLS (preko 45%) je prikazalo u posebnom delu odluke o budžetu detaljnu rekapitulaciju PB Korišćeni ciljevi i indikatori u Odlukama u najvećoj meri preuzeti iz Objedinjene liste (SKGO)

19 Odluke o budžetu JLS za po regionima

20 Rekapitulacija sa ciljevima i indikatorima u odlukama o budžetima JLS za po regionima

21 Rekapitulacija sa ciljevima i indikatorima u odlukama o budžetu JLS za prema veličini JLS

22 Analiza (procena uticaja) strateškog planiranja i programskog budžetiranja na nivou lokalnih samouprava

23 Analiza (procena uticaja) strateškog planiranja i programskog budžetiranja na nivou lokalnih samouprava Metodologija izrade 10 JLS direktno podržane prilikom uvođenja PB u okviru EU Exchange 4 + dodatnih 10 JLS da obezbede: Regionalnu ravnomernost JLS sa kompletne teritorije Republike Srbije Ujednačenu zastupljenost velikih, srednjih i manjih JLS Ujednačenu zastupljenost JLS različitog stepena razvijenosti Dodatni kriterijum da su odabarane JLS u okviru svojih Odluka o budžetu za godinu prikazale i rekapitulaciju programskog bužeta sa definisanim ciljevima i indikatorima

24 Uzorak 20 gradova i opština Metodologija izrade R.B JLS Okug Statistički region Stepen razvijenosti Broj stanovnika 1 Grad Zrenjanin Srednje banatski Vojvodina II Grad Novi Pazar Raški 3 Grad Valjevo Kolubarski 4 Opština Trstenik Rasinski 5 Opština Gornji Milanovac Moravički Šumadija i Zapadna Srbija Šumadija i Zapadna Srbija Šumadija i Zapadna Srbija Šumadija i Zapadna Srbija III I III II Opština Bačka Topola Severno bački Vojvodina II Opština Kovin Južno banatski Vojvodina III Opština Lučani Moravički 9 Opština Knić Šumadijski Šumadija i Zapadna Srbija Šumadija i Zapadna Srbija III III Opština Trgovište Pčinjski Južna i Istočna Srbija IV 4806

25 10 dodatno odabranih JLS Metodologija izrade R.B JLS Okug Statistički region Stepen razvijenosti Broj stanovnika 1 Grad Novi Sad Južnobački Vojvodina I Grad Vranje Pčinjski Južna i Istočna Srbija II Grad Sremska Mitrovica Sremski Vojvodina II Opština Paraćin Pomoravski Šumadija i Zapadna Srbija III Opština Aleksinac Nišavski Južna i Istočna Srbija IV Opština Kula Zapadno bački Vojvodina II Opština Knjaževac Zaječarski Južna i Istočna Srbija IV Opština Ada Severno banatski Vojvodina II Opština Koceljeva Mačvanski Šumadija i Zapadna Srbija III Opština Golubac Braničevski Južna i Istočna Srbija IV 7940

26 Proces izrade analize 1) Analiza (mapiranje) uključenosti strateških prioriteta/projekata definisanih u okviru planskih dokumenata JLS, u programski budžet JLS za godinu 2) Analiza (mapiranje) usaglašenosti usvojenih PB JLS sa uputstvom Ministarstva za izradu programskog budžeta, kao i SKGO ciljevima i indikatorima 3) Sprovođenje intervjua sa predstavnicima odabranih JLS u cilju dodatne analize kapaciteta JLS za SP i PB

27 Proces izrade analize 4) Izrada prvog nacrta Analize na bazi prethodnih mapiranja i rezultata obavljenih intervjua 5) Organizacija 5 sektorskih radionica u cilju unapređenja ciljeva i liste uniformnih indikatora 6) Finalizacija Analize u skladu sa rezultatima sektorskih radionica

28 Analiza procesa programskog budžetiranja u godini U okviru ovog dela analizirani su: postojeći mehanizmi u procesu pripreme i sprovođenja programskog budžetiranja rezultati ostvareni kroz implementaciju programskog budžetiranja u prvoj godini programska stukture programskih budžeta JLS kao i veza programskog budžetiranja i strateškog planiranja

29 Analiza postojećih mehanizama u procesu pripreme i sprovođenja programskog budžetiranja Većina JLS je formirala poseban tim JLS osoba zadužena za koordinaciju izrade programskog budžeta je bila rukovodilac zadužen za finansije Formalno definisan način komunikacije

30 Analiza postojećih mehanizama u procesu pripreme i sprovođenja programskog budžetiranja Samo 10% JLS su odgovorile da su bili dovoljno obučeni za izradu programskog budžeta Za kvalitetnu pripremu PB, rezultati analize pokazuju da je potrebno još vremena, kako za direktne tako još više indirektne budžetske korisnike Većina JLS smatra da su raspoloživi kadrovi nedovoljni za efikasnu izradu PB zbog nedostatka ljudi u odeljenju za finansije i nedostatka znanja

31 Analiza postojećih mehanizama u procesu pripreme i sprovođenja programskog budžetiranja Većina budžetskih korisnika sa zakašnjem je dostavljala materijal Mali broj funkcionera i zaposlenih u JLS je prepoznao programski budžet kao alat za unapređenje kako budžetiranja tako i sveukupnih performansi LS U ključnoj fazi rada sve se svodilo na pojedince u odeljenjima finansija i LER kancelarijama

32 Analiza postojećih mehanizama u procesu pripreme i sprovođenja programskog budžetiranja Prepreke - nedostatak vremena za proces usled nepoštovanja budžetskog kalendara od strane Ministarstva finansija i kasno donete Fiskalne strategije Prepreke - nedostatak znanja/razumevanja procesa, kao i slaba zainteresovanost od strane većine/dela aktera uključenih u proces

33 Analiza postojećih mehanizama u procesu pripreme i sprovođenja programskog budžetiranja Kašnjenje na republičkom nivou posledično dovodi do kašnjenja budžetske procedure na nivou JLS - negativne posledice na kvalitet lokalnog budžetiranja Nedostavljanje Uputstva za pripremu budžeta lokalne vlasti budžetskim korisnicima do 1. avgusta podleže prekršajnoj odgovornosti

34 Analiza postojećih mehanizama u procesu pripreme i sprovođenja programskog budžetiranja Većina budžetskih korisnika u JLS ne razume u potpunosti poziciju kolega koje prave budžet a ne poznaju dovoljno ni principe projekt. menadžmenta Praktično iskustvo će omogućiti većem delu zaposlenih da steknu neophodna znanja za punu i smislenu primenu ovog vida budžetiranja Budžetski proces treba da ima karakteristiku participativnosti - da omogući učešće građana LS u cilju prepoznavanja osnovnih potreba lok. zajednice

35 Analiza ostvarenih rezultata i efekata ostvarenih kroz primenu programskog budžetiranja u prvoj godini Većina JLS je ocenilo proces izrade PB kao solidno uspešan Sve JLS su pozitivno ocenile uputstvo Ministarstva finansija Većina u potpunosti primenilo smernice SKGO prilikom pripreme odluke o budžetu za 2015

36 Analiza ostvarenih rezultata i efekata ostvarenih kroz primenu programskog budžetiranja u prvoj godini JLS nemaju idealne odluke o budžetima i da treba da ih unapređuju Svaki budžet mora sadržati i odredbe za izvršavanje Programsko budžetiranje omogućava izradu budžeta koji je transparentniji i razumljiviji za građane - građanski budžeti sa PB strukturom

37 Pregled unapređenih ciljeva i indikatora programa i programskih aktivnosti;

38 Analiza programske stukture programskih budžeta JLS SKGO u skladu sa Uputstvom za izradu PB pripremila predlog ciljeva i indikatora za programsku strukturu (programe i programske aktivnosti) LS utvrđenu Aneksom 5 Znatno olakšan početak uvođenja programskog budžetiranja na lokalnom nivou JLS birale ponuđene mogućnosti i shodno svojim lokalnim i situacionim specifičnostima utvrđivali ciljeve i indikatore

39 Analiza programske stukture programskih budžeta JLS Predlog ciljeva i indikatora programa i programskih aktivnosti ocenjen je veoma korisnim od strane JLS Većina JLS se izjasnilo da je potrebno bolje definisati indikatore koji bi bolje povezali procese strateškog planiranja i izrade programskog budžeta

40 Analiza programske stukture programskih budžeta JLS Znatno više ciljeva i indikatora nego što je predviđeno metodologijom Potrebno unaprediti je dokument Ciljevi i uniformni indikatori programa i programskih aktivnosti uključujući broj ciljeva i indikatora u skladu sa uputstvom

41 Konsultacije za unapređenje ciljeva i indikatora programa i programskih aktivnosti 5 sektorskih radionica u periodu jun 135 učesnika predstavnici velikog broja LS iz raznih sektora, predstavnici sa nacionalnog nivoa i SKGO sekretari odbora Postignut značajan konsenzus oko redefinisanja dela ciljeva i indikatora u skladu sa uputstvom za izradu programskog budžeta

42 Analiza programske stukture programskih budžeta JLS Principi SKGO za grupisanje nadležnosti JLS u programe i programske aktivnosti Budžetska sredstva treba da budu uravnoteženo opredeljena po programima - ne preporučuje se vrednost manja od 5% njegovog ukupnog budžeta; Usaglašenost sa sektorima na nacionalnom nivou - oni su ishodište i usmeravaju grupisanje lokalnih nadležnosti u odgovarajuće programe odnosno programske aktivnosti; Nadležnost JLS mora da ima dovoljnu relevantnost i značaj da bi zaslužila nivo programske aktivnosti;

43 Analiza programske stukture programskih budžeta JLS Principi SKGO za grupisanje nadležnosti JLS u programe i programske aktivnosti Programsku strukturu budžeta ne treba da čine poslovi i aktivnosti koji nisu nadležnost JLS. Nadležnosti za koje se izdvajaju minimalna sredstva iz budžeta JLS ne izdvajati kao posebnu programsku aktivnost; Nadležnost poverena javnom ili privatnom preduzeću i za koju se ne izdvajaju sredstva iz budžeta, ne mora i ne treba biti programska aktivnost.

44 Analiza programske stukture programskih budžeta JLS Značajan broj programa za koje LS u proseku planiraju da izdvoje i znatno manje od 5% svojih rashoda Aktuelni programi 3, 4, 6 i 12 u proseku manji i od 3% planiranih rashoda Program komunalne delatnosti se ne poklapa sa sektorom 6 na nacionalnom nivou - opšte javne usluge - PA ovog programa obuhvataju 3 razlicita sektora na nacionalnom nivou- Urbanizam i prostorno planiranje, Zaštita životne sredine i Saobraćaj i saobraćajna infrastruktura

45 Analiza programske stukture programskih budžeta JLS Program 15 (lokalna samouprava) u sebi sadrži programske aktivnosti koje po svojoj sadržini pokrivaju više nacionalnih sektora JLS se međusobno razlikuju - teško napraviti tako uravnoteženu strukturu da rashodi programa kod svih LS zadovoljavaju kriterijum da se ne utvrđuje program čija je vrednost manja od 5% ukupnog budžeta

46 Unapređenja programske strukture Smanjenje broja programa? Uputstvo ne preporučuje uspostavljanje programa čija je vrednost manja od 5 % budžeta Uputstvo preporučuje da u jednom programu ne bude više od 10 programskih aktivnosti Veza sa sektorima na nacionalnom nivou (Aneks 1 Uputstva za pripremu PB) i sa NAD sektorima tj. sektorima u planiranju razvojne pomoći (Aneks 2)

47 Moguća poboljšanja programske strukture? Spojiti lokalni ekonomski razvoj i razvoj turizma Spojiti osnovno i srednje obrazovanje Programske aktivnosti iz programa komunalne delatnosti raspodelti u skladu sa nacionalnim i NAD sektorima u programe urbanizam, zaštita životne sredine i saobraćaj Spojiti programe socijalna zaštita i zdravstvena zaštita Određene programske aktivnosti prebaciti u programe u skladu sa nacionalnim/nad sektorima ili ukinuti

48 Analiza programske stukture programskih budžeta JLS Simulacija uravnoteženja budžeta po programima u slučaju promene programske strukture

49 Veza između strateškog planiranja i pripreme programskog budžeta

50 Veza između strateškog planiranja i pripreme programskog budžeta

51 Strateški/akcioni planovi u gradovima i opštinama u Republici Srbiji godine identifikovano 874 strateških/akcionih planova koje su LS u Srbiji izradile ili trenutno izrađuju Mapiranje Plan nije usvojen Plan je usvojen od strane Skupštine grada/opštine Ukupno

52 Rezultati procesa mapiranja godine Prosečan grad/ opština ima 5.3 strateška / akciona plana, izrađena ili u izradi 2,1 planova je isteklo i od preostalih 3.2 plana, 2.9 su usvojeni od strane lokalnih skupština 0.3 planova su ili u procesu izrade ili izrađeni, ali čekaju proces usvajanja Veće JLS imaju u proseku više planova nego manje JLS

53 Procesi izrade strateških planova po tipu

54 Tipovi strateških/akcionih planova Overall Economic development Agriculture/Rural Development Tourism SMEs LEAP Energy Waste management Social policy LPA for children LAP for youth LAP for Roma LAP for refuguse and IDPs

55 Prosečan broj planova prema veličini JLS Prosečan broj Mala Srednja Velika Srbija

56 Prosečan broj planova prema regionima Prosečan broj Južna i Istočna Srbija Šumidija i Zapadna Srbija Vojvodina Beograd Srbija

57 Analiza postojećih mehanizama u procesu pripreme i sprovođenja strateškog planiranja Većina strategija je usvojena u periodu ili godine Svih 20 analizaranih JLS je primilo konsultantsku podršku za izradu krovne strategije Većina stategija je radjena u skladu sa SLOR metodologijom Period koji strateška dokumenta pokrivaju - od 5 do 10 godina

58 Analiza postojećih mehanizama u procesu pripreme i sprovođenja strateškog planiranja Formalno zadužen predsednik odnosno gradonačelnik ili KLER Skoro sve lokalne samouprave imale i formalno oformljene timove za izradu strateškog dokumenta Velika većina strategija je urađena na participativan način Prioritetne oblasti ( od tri pa čak do dvanaest) a najčešće četiri

59 Analiza postojećih mehanizama u procesu pripreme i sprovođenja strateškog planiranja Nedovoljno znanja za samostalno sprovođenje celokupnog procesa izrade strategije Raspoloživi kadrovi (broj osoba) bili dovoljni Poštovani zadati vremenski rokovi Prilikom izrade akcionog plana većina JLS izvršila prioritetizaciju projekata

60 Analiza postignutih rezultata i efekata ostvarenih kroz implementaciju strateških planova Kod većine JLS proces strateškog planiranja nije generisao nove institucionalne strukture Ne postoji odgovorna osoba ili telo za implementaciju akcionog plana na dnevnoj bazi Deo JLS nema ažuriranu listu do sada implementiranih projekata, projekata u fazi implementacije, kao i projekata predloženih za eksterno finansiranje

61 Analiza postignutih rezultata i efekata ostvarenih kroz implementaciju strateških planova Većina JLS je prilikom izrade strategije koristilo SLOR indikatore, ali stoji činjenica da oni najčešće nisu posle korišćeni Veliki broj planiranih programa i projekata koji najčešće nisu usklađeni sa mogućnostima njihovog finansiranja Većina JLS ima određeni oblik prioritizacije projekata

62 Analiza postignutih rezultata i efekata ostvarenih kroz implementaciju strateških planova Većina JLS smatra da je proces strateškog planiranja bio uspešan Značajan broj LS uključio i značajan broj predstavnika zajednice tokom pripreme strateških dokumenata Nepostojanje uvida u zrelost svih projekata na listi

63 Analiza postignutih rezultata i efekata ostvarenih kroz implementaciju strateških planova Nedostatak izveštaja o stepenu realizacije strateških/akcionih planova i planova kapitalnih investicija JLS još uvek dosta zavise od konsultantske asistencije u vođenju procesa i finalizaciji pripreme strateških dokumenata U pripremi opštinskog budžeta skromno se uzimaju u obzir postojeće strategije i akcioni planovi

64 Analiza postignutih rezultata i efekata ostvarenih kroz implementaciju strateških planova Iako su JLS u stanju da proizvedu dokument koji zadovoljava sve standarde i metodologiju ipak su razvijene strategije dobrim delom samo slovo na papiru i lista dokumenata koja zadovoljavaju formu dok je njihova značajnija upotrebna vrednost pod znakom pitanja

65 Veza programskog budžetiranja i strateškog planiranja Programsko budžetiranje nije celovito ukoliko nema polazište u strateškim dokumentima Programski budžet nudi alat kojim je moguće sagledati u kojoj meri su postavljeni ciljevi JLS ostvareni i koji obim sredstava je potreban za ostvarenje tih ciljeva u budućnosti Uvođenje programskog budžeta na lokalni nivo zatekao je skoro sve JLS u Srbiji sa određenim strateškim dokumentom/ima.

66 Veza programskog budžetiranja i strateškog planiranja Strateški planovi i relevanti akcioni planovi imaju veliki broj planiranih programa i projekata koji najčešće nisu usklađeni sa mogućnostima njihovog finansiranja Nerealni ciljevi u strateškim dokumentima stvaraju dodatnu konfuziju pri programskom budžetiranju Zaključak - JLS preambiciozno planirale u svojim strateškim dokumentima

67 Veza programskog budžetiranja i strateškog planiranja U proseku je svega 20% ukupnog budžeta JLS je usmereno na investiranje koje donesi boljitak lokalnoj zajednici izvan redovnih aktivnosti koje JLS obavljaju Precizno definisati pojmove kao - šta je to projekat, a šta je investicioni projekat, šta je investicija, a šta je kapitalna investicija Većina JLS nema dobro opisane projekte

68 Veza programskog budžetiranja i strateškog planiranja Procena je da je stepen uključenosti projekata iz akcionog plana strateškog dokumenta u programskim budžetima za 2015 u proseku 55% Izuzetno kompleksan proces i veliki izazov za postojeće kapacitete JLS Poseban izazov će biti definisanje indikatora koja bi bili povezani sa implementacijom na nacionalnom nivou

69 Preporuke - unapređenje strateškog planiranja Potrebno je uspostavljanje zvanične jedinstvene metodologije za izradu krovnih (sveobuhvatnih) strategija na lokalnom nivou Poseban značaj bi, pogotovo u smislu veze sa programskim budžetiranjem, trebalo da ima i uvođenje srednjoročnog planiranja U slučaju uspostavljanja ovakvog Sistema strateškog planiranja na nivou lokalnih samouprava, potrebno je uraditi reviziju strategija razvoja JLS

70 Preporuke - unapređenje strateškog planiranja Revizija dugoročnih strategija podrazumeva unapređenje ciljeva i indikatora koje teba unaprediti u skladu sa SMART principima Potrebno je izvršiti reviziju i planova kapitalnih investicija radi usaglašavanja sa metodologijom programskog budžetiranja Definisati minimum pripremljene projektne dokumentacije kao uslov da se projekat može naći u akcionom planu, PKI i programskom budžetu

71 Preporuke i instrukcije za pripremu programskog budžeta za godinu (koordinacija procesa, izrada Odluke o budžetu, tehnička uputstva, analiza najčešće postavljenih pitanja, itd.)

72 Preporuke za unapređenje procesa pripreme i sprovođenja programskog budžetiranja za Bolje priprema Odluka o budžetu za godinu Unapređenje procesa programskog budžetiranja Unapređenja (definisanja) monitoringa i evaluacije Jačanje administrativnih i ljudskih kapaciteta

73 Preporuke za centralni nivo Programska klasifikacija treba postupno da dobije primarnu ulogu u odnosu na ostale budžetske klasifikacije Objava Uputstva u Službenom glasniku Dopuna Pravilnika o standardnom klasifikacionom okviru Dopuna Pravilnika o načinu i postupku obavljanja platnog prometa u okviru konsolidovanog računa trezora

74 Preporuke za pripremu budžeta za godinu Neophodno je dosledno poštovati Zakon o budžetskom sistemu i ostale propise Precizno određivati mesto nastanka svakog rashoda i izdatka i njegovo lociranje na odgovarajuće programe, programske aktivnosti i projekte JLS da formiraju radnu grupu za izradu PB koja će, uz podršku odeljenja za budžet i KLER-a utvrđivati ciljeve programa, programskih aktivnosti i projekata, kao i njima pripadajuće indikatore

75 Preporuke za pripremu budžeta za godinu Rukovodioca i članove radne grupe treba da imenuje predsednik /gradonačelnik, a u njoj da budu zastupljeni predstavnici svih najvažnijih organizacionih jedinica, kao i zaposleni iz finansijske službe koji su zaduženi za pripremu budžeta U cilju unapređenja kvaliteta i transparentnosti procesa budžetiranja organizovati javne rasprave i druge vidove uključenja javnosti Nastaviti primenu svih budžetskih klasifikacija

76 Preporuke za pripremu budžeta za godinu Primenu programskog budžetiranja treba iskoristiti za preispitivanje načina obavljanja opštinskih nadležnosti i načina organizovanja JLS bi trebalo da pripreme Pravilnik o lokalnom budžetskom procesu Programska metodologija obuhvata ciljeve i indikatore i bez njihovog obuhvatanja budžetom nema potpunog i sveobuhvatnog programskog budžetiranja

77 Preporuke za pripremu budžeta za godinu Određivanje ciljeva i indikatora nije dužnost službe finansija odnosno budžeta u JLS već je nadležnost budžetskih korisnika Formulari za programske aktivnosti i projekte koje je izradila SKGO su alat i treba da se popune u potpunosti, a ne samo lista indikatora Za budžetske korisnike veoma je važno da ciljeve odrede realno, a ciljane vrednosti indikatora prikazati za period od tri godine, kao i navesti i odgovorno lice Prilikom prikaza ciljeva i indikatora voditi računa da ciljane vrednosti predstavljaju kvalitativne i kvantitativne vrednosti, a ne iznose planirane potrošnje

78 Preporuke za pripremu budžeta za godinu Programska struktura JLS obuhvata projekte kao relevantnu programsku kategoriju koja uz programsku aktivnost čini program JLS su imale relativno malo projekata svojim PB Indikatori ciljeva projekata treba da su u skladu sa SMART kriterijumima Subvencije za javna preduzeća stavljati kao projekte ako su jednokratni a ako nisu uključiti u PA

79 Preporuke za pripremu Odluke o budžetu za 2016 Odluke o budžetima raznih JLS za godinu treba da liče jedna na drugu jer se rade na osnovu istog sistemskog zakona U odluci o budžetu, u opštem delu, iskazati zbirni pregled programske klasfikacije: programa, programskih aktivnosti i projekata Odluke o budžetu JLS u posebnom delu treba da sadrže rekapitulaciju programa, programskih aktivnosti i projekata sa navedenim ciljevima i indikatorima Prikazati ciljane vrednosti indikatora za period od tri godine kada su u pitanju programi i programske aktivnosti, a korisno je navesti i odgovorno lice

80 Preporuke za pripremu Odluke o budžetu za U opštem delu budžeta navesti procenu ukupnog iznosa novog zaduženja, odnosno razduženja i stalnu i tekuću budžetsku rezervu U Odluci o budžetu treba prikazati trogodišnje kapitalne investicije Pripremiti detaljnije obrazloženje za odluku o budžetu za godinu po ugledu na Zakon o budžetu Građanski budžet ažurirati i dopuniti pojednostavljenim programskim prikazom budžeta;

81 Praćenje i ocenjivanje Progrаmski budžet prvi put uvodi M&E kаo bitаn elemenаt budžetskog procesа (većina JLS nema definisan ovakav sistem) Uprave za finansije obavezne da redovno prate izvršenje budžeta i najmanje dva puta godišnje informiše nadležni i organ lokalne vlasti Indikatori za merenje ostvarenja ciljeva javnim sredstvima i njihovo praćenje i korišćenje u odlučivanju da li će se nastaviti sa određenim programom su od krucijalne važnosti za primenu PB Odluka o završnom računu za godinu pored finansijskih pokazatelja mora uključivati informacije o ostvarenju ciljeva programa, PA i projekata

82 Praćenje i ocenjivanje izazovi i preporuke Potreban priručnik koji bi jasnije pomogao JLS da sprovedu M&E proces pri izradi odluke o završnom računu Razvoj softverske aplikacije bi omogućio automatsko preuzimanje izveštaja o ostvarenju ciljeva programa, programskih aktivnosti i projekata Evaluaciju uspešnosti realizacije programskih budžeta i ocenu njihove relevantnosti treba raditi uporedo sa evaluacijom strateških planova Izgradnja funkcionalnog sistema za monitoring i evaluaciju nije moguće bez unapređenja eksterne evaluacije koju sprovode revizorske kuće

83 Preporuke za jačanje administrativnih i ljudskih kapaciteta Potebna je funkcionalna reorganizacija JLS u cilju implementacije projekata, saradnje izmedju svih delova uprave, i jačanja odgovornost u sprovodjenju velikih investicija i adekvatno upravljanje Obezbediti obuku za zaposlene i za rukovodstvo Sistematska podrška daljem unapređenju kapaciteta (razumevanja procesa planiranja, prikupljanja podataka, izgradnje indikatora i socioekonomske analize, metoda i alata implementacije, praćenja i ocene,itd)

84 Preporuke za jačanje administrativnih i ljudskih kapaciteta Obezbediti aktivno učešće u procesima strateškog planiranja i programskog budžetiranja onih predstavnika budžetskih korisnika koji imaju veći kapacitet Povećanje znanja je važno kako bi se zaposleni osposobili da samostalno utvrđuju ciljeve i indikatore projekata Sticanje neophodna znanja i veštine će ojačati kapacitete JLS za sprovođenje javnih politika i time ih učiniti konkurentijim za aplicirinje i dobijanje projekata

85 Dodatna podrška SKGO za JLS Programski budžet smernice za izradu i prateći modeli Pitanja i odgovori

AMRES eduroam update, CAT alat za kreiranje instalera za korisničke uređaje. Marko Eremija Sastanak administratora, Beograd,

AMRES eduroam update, CAT alat za kreiranje instalera za korisničke uređaje. Marko Eremija Sastanak administratora, Beograd, AMRES eduroam update, CAT alat za kreiranje instalera za korisničke uređaje Marko Eremija Sastanak administratora, Beograd, 12.12.2013. Sadržaj eduroam - uvod AMRES eduroam statistika Novine u okviru eduroam

More information

PLAN OBUKE CIVILNIH SLUŽBENIKA

PLAN OBUKE CIVILNIH SLUŽBENIKA Republika e Kosovës Republika Kosova - Republic of Kosovo Qeveria - Vlada - Government Ministria e Administratës Publike / Ministarstvo Javne Administracije / Ministry of Public Administration INSTITUTI

More information

DEFINISANJE TURISTIČKE TRAŽNJE

DEFINISANJE TURISTIČKE TRAŽNJE DEFINISANJE TURISTIČKE TRAŽNJE Tražnja se može definisati kao spremnost kupaca da pri različitom nivou cena kupuju različite količine jedne robe na određenom tržištu i u određenom vremenu (Veselinović

More information

Stručni konsultant: Vesna Kopanja SA Pergament Zrenjanin, Pupinova 21. U saradnji sa: SADRŽAJ 1. LISTA SKRAĆENICA STRATEŠKO PLANIRANJE 4.

Stručni konsultant: Vesna Kopanja SA Pergament Zrenjanin, Pupinova 21. U saradnji sa: SADRŽAJ 1. LISTA SKRAĆENICA STRATEŠKO PLANIRANJE 4. Stručni konsultant: Vesna Kopanja SA Pergament Zrenjanin, Pupinova 21 U saradnji sa: SADRŽAJ SADRŽAJ 1. LISTA SKRAĆENICA 2. 1. UVOD 3. 2. STRATEŠKO PLANIRANJE 4. 3. SPROVOĐENJE STRATEGIJE 7. 4. MONITORING

More information

Uvod u relacione baze podataka

Uvod u relacione baze podataka Uvod u relacione baze podataka 25. novembar 2011. godine 7. čas SQL skalarne funkcije, operatori ANY (SOME) i ALL 1. Za svakog studenta izdvojiti ime i prezime i broj različitih ispita koje je pao (ako

More information

Port Community System

Port Community System Port Community System Konferencija o jedinstvenom pomorskom sučelju i digitalizaciji u pomorskom prometu 17. Siječanj 2018. godine, Zagreb Darko Plećaš Voditelj Odsjeka IS-a 1 Sadržaj Razvoj lokalnog PCS

More information

Podešavanje za eduroam ios

Podešavanje za eduroam ios Copyright by AMRES Ovo uputstvo se odnosi na Apple mobilne uređaje: ipad, iphone, ipod Touch. Konfiguracija podrazumeva podešavanja koja se vrše na računaru i podešavanja na mobilnom uređaju. Podešavanja

More information

BENCHMARKING HOSTELA

BENCHMARKING HOSTELA BENCHMARKING HOSTELA IZVJEŠTAJ ZA SVIBANJ. BENCHMARKING HOSTELA 1. DEFINIRANJE UZORKA Tablica 1. Struktura uzorka 1 BROJ HOSTELA BROJ KREVETA Ukupno 1016 643 1971 Regije Istra 2 227 Kvarner 4 5 245 991

More information

UNIVERZITET U BEOGRADU RUDARSKO GEOLOŠKI FAKULTET DEPARTMAN ZA HIDROGEOLOGIJU ZBORNIK RADOVA. ZLATIBOR maj godine

UNIVERZITET U BEOGRADU RUDARSKO GEOLOŠKI FAKULTET DEPARTMAN ZA HIDROGEOLOGIJU ZBORNIK RADOVA. ZLATIBOR maj godine UNIVERZITETUBEOGRADU RUDARSKOGEOLOŠKIFAKULTET DEPARTMANZAHIDROGEOLOGIJU ZBORNIKRADOVA ZLATIBOR 1720.maj2012.godine XIVSRPSKISIMPOZIJUMOHIDROGEOLOGIJI ZBORNIKRADOVA IZDAVA: ZAIZDAVAA: TEHNIKIUREDNICI: TIRAŽ:

More information

Mogudnosti za prilagođavanje

Mogudnosti za prilagođavanje Mogudnosti za prilagođavanje Shaun Martin World Wildlife Fund, Inc. 2012 All rights reserved. Mogudnosti za prilagođavanje Za koje ste primere aktivnosti prilagođavanja čuli, pročitali, ili iskusili? Mogudnosti

More information

GUI Layout Manager-i. Bojan Tomić Branislav Vidojević

GUI Layout Manager-i. Bojan Tomić Branislav Vidojević GUI Layout Manager-i Bojan Tomić Branislav Vidojević Layout Manager-i ContentPane Centralni deo prozora Na njega se dodaju ostale komponente (dugmići, polja za unos...) To je objekat klase javax.swing.jpanel

More information

СТРУКТУРА СТАНДАРДА СИСТЕМАМЕНАЏМЕНТАКВАЛИТЕТОМ

СТРУКТУРА СТАНДАРДА СИСТЕМАМЕНАЏМЕНТАКВАЛИТЕТОМ 1 СТРУКТУРА СТАНДАРДА СИСТЕМАМЕНАЏМЕНТАКВАЛИТЕТОМ 2 ПРИНЦИПИ МЕНАЏМЕНТА КВАЛИТЕТОМ 3 ПРИНЦИПИ МЕНАЏМЕНТА КВАЛИТЕТОМ 4 ПРИНЦИПИ МЕНАЏМЕНТА КВАЛИТЕТОМ Edwards Deming Не морате то чинити, преживљавање фирми

More information

VOJVOĐANSKI STANDARD Novi Sad, oktobar 2013

VOJVOĐANSKI STANDARD Novi Sad, oktobar 2013 VOJVOĐANSKI STANDARD Novi Sad, oktobar 2013 2 UVOD Proces približavanja Evropskoj uniji polako prelazi u novu fazu. Od kada je Srbija dobila status zemlje kandidata i počela sa pripremnim aktivnostima

More information

FINANSIJSKE PREPREKE I PODSTICAJI (DRŽAVNI I KOMERCIJALNI) RAZVOJU AGROPRIVREDE SRBIJE U PREDPRISTUPNOM PERIODU

FINANSIJSKE PREPREKE I PODSTICAJI (DRŽAVNI I KOMERCIJALNI) RAZVOJU AGROPRIVREDE SRBIJE U PREDPRISTUPNOM PERIODU FINANSIJSKE PREPREKE I PODSTICAJI (DRŽAVNI I KOMERCIJALNI) RAZVOJU AGROPRIVREDE SRBIJE U PREDPRISTUPNOM PERIODU Tema izlaganja: MLEKO Ljubiša Jovanovid, generalni direktor BD Agro predsednik Udruženja

More information

Kako razumjeti i uticati na proces lokalnog budžetiranja

Kako razumjeti i uticati na proces lokalnog budžetiranja Kako razumjeti i uticati na proces lokalnog budžetiranja Podgorica, januar 2010. godine IMPRESSUM NAZIV PUBLIKACIJE Kako razumjeti i uticati na proces lokalnog budžetiranja IZDAVAČ Centar za razvoj nevladinih

More information

IZDAVANJE SERTIFIKATA NA WINDOWS 10 PLATFORMI

IZDAVANJE SERTIFIKATA NA WINDOWS 10 PLATFORMI IZDAVANJE SERTIFIKATA NA WINDOWS 10 PLATFORMI Za pomoć oko izdavanja sertifikata na Windows 10 operativnom sistemu možete se obratiti na e-mejl adresu esupport@eurobank.rs ili pozivom na telefonski broj

More information

STRATEGIJA RAZVOJA INTERNE FINANSIJSKE KONTROLE U JAVNOM SEKTORU U REPUBLICI SRBIJI. ("Sl. glasnik RS", br. 61/2009 i 23/2013) 1.

STRATEGIJA RAZVOJA INTERNE FINANSIJSKE KONTROLE U JAVNOM SEKTORU U REPUBLICI SRBIJI. (Sl. glasnik RS, br. 61/2009 i 23/2013) 1. STRATEGIJA RAZVOJA INTERNE FINANSIJSKE KONTROLE U JAVNOM SEKTORU U REPUBLICI SRBIJI ("Sl. glasnik RS", br. 61/2009 i 23/2013) 1. REZIME Ovaj dokument predstavlja plan za uspostavljanje i razvoj sveobuhvatnog

More information

Ulazne promenljive se nazivaju argumenti ili fiktivni parametri. Potprogram se poziva u okviru programa, kada se pri pozivu navode stvarni parametri.

Ulazne promenljive se nazivaju argumenti ili fiktivni parametri. Potprogram se poziva u okviru programa, kada se pri pozivu navode stvarni parametri. Potprogrami su delovi programa. Često se delovi koda ponavljaju u okviru nekog programa. Logično je da se ta grupa komandi izdvoji u potprogram, i da se po želji poziva u okviru programa tamo gde je potrebno.

More information

Uspostavljanje PIFC a u Federaciji Bosne i Hercegovine

Uspostavljanje PIFC a u Federaciji Bosne i Hercegovine Uspostavljanje PIFC a u Federaciji Bosne i Hercegovine Fatima Obhođaš Pomoćnik ministra za Centralnu harmonizacijsku jedinicu Federalno ministarstvo finansija / financija Sadržaj Koncept Javne interne

More information

Brojevi računa za pomoć ugroženim područjima. i instrukcije za plaćanje

Brojevi računa za pomoć ugroženim područjima. i instrukcije za plaćanje Institucija Dinarski račun 1. Aranđelovac 840-3060741-22 Uputstva za uplatu na dinarski račun 2. Bajina Bašta 840-744151843-84 Svrha: pomoć ugroženom području Tekući transferi u korist opštine Poziv na

More information

Eduroam O Eduroam servisu edu roam Uputstvo za podešavanje Eduroam konekcije NAPOMENA: Microsoft Windows XP Change advanced settings

Eduroam O Eduroam servisu edu roam Uputstvo za podešavanje Eduroam konekcije NAPOMENA: Microsoft Windows XP Change advanced settings Eduroam O Eduroam servisu Eduroam - educational roaming je besplatan servis za pristup Internetu. Svojim korisnicima omogućava bezbedan, brz i jednostavan pristup Internetu širom sveta, bez potrebe za

More information

HORIZONTALNA I VERTIKALNA KOORDINACIJA U POSTUPKU DONOŠENJA ODLUKA OD ZNAČAJA ZA LOKALNU SAMOUPRAVU U SRBIJI ANALIZA

HORIZONTALNA I VERTIKALNA KOORDINACIJA U POSTUPKU DONOŠENJA ODLUKA OD ZNAČAJA ZA LOKALNU SAMOUPRAVU U SRBIJI ANALIZA HORIZONTALNA I VERTIKALNA KOORDINACIJA U POSTUPKU DONOŠENJA ODLUKA OD ZNAČAJA ZA LOKALNU SAMOUPRAVU U SRBIJI 1 HORIZONTALNA I VERTIKALNA KOORDINACIJA U POSTUPKU DONOŠENJA ODLUKA OD ZNAČAJA ZA LOKALNU SAMOUPRAVU

More information

Izvještaj o stanju javnih finansija u Bosni i Hercegovini

Izvještaj o stanju javnih finansija u Bosni i Hercegovini Izvještaj o stanju javnih finansija u Bosni i Hercegovini Septembar 2014. 1. Uvod Cilj ovog izvještaja/analize jeste da se utvrdi stanje u javnim finansijama u Bosni i Hercegovini (BiH) kroz analizu ključnih

More information

Projekat Transparentno do posla. DTI, februar godine. Projekat finansira Evropska unija u okviru programa Podrška civilnom društvu

Projekat Transparentno do posla. DTI, februar godine. Projekat finansira Evropska unija u okviru programa Podrška civilnom društvu Projekat Transparentno do posla EKONOMSKI EFEKTI KADROVSKE POLITIKE U JAVNOM SEKTORU RACIONALIZACIJA I DEPARTIZACIJA DTI, februar 2016. godine Projekat finansira Evropska unija u okviru programa Podrška

More information

1. Instalacija programske podrške

1. Instalacija programske podrške U ovom dokumentu opisana je instalacija PBZ USB PKI uređaja na računala korisnika PBZCOM@NET internetskog bankarstva. Uputa je podijeljena na sljedeće cjeline: 1. Instalacija programske podrške 2. Promjena

More information

MODEL PRIZMA ZA MERENJE PERFORMANSI ORGANIZACIJE - PREDLOG PRIMENE

MODEL PRIZMA ZA MERENJE PERFORMANSI ORGANIZACIJE - PREDLOG PRIMENE XXX Simpozijum o novim tehnologijama u poštanskom i telekomunikacionom saobraćaju PosTel 2012, Beograd, 04. i 05. decembar 2012. MODEL PRIZMA ZA MERENJE PERFORMANSI ORGANIZACIJE - PREDLOG PRIMENE Vladeta

More information

IPA II planiranje i programiranje

IPA II planiranje i programiranje IPA II planiranje i programiranje Gordana Lazarević Mart 2015 Sadržaj EVROPA 2020 -osnovni planski dokument EU SEE2020 Evropa 2020 i lokalne zajednice preproruke Komiteta regiona IPA II Planski okvir Nacionalna

More information

Direkcija za razvoj MSP - Enterprise Europe Network - Montenegro

Direkcija za razvoj MSP - Enterprise Europe Network - Montenegro Direkcija za razvoj MSP - Enterprise Europe Network - Montenegro Crna Gora Direkcija za razvoj MSP Ljiljana Belada Podgorica, 17/11/2014. Politika MSP odgovor na izazove MAKRO BDP po glavi stanovnika,

More information

Grad Milano Barcelona, Gdanjsk, Bari, Riga, Strasbourg, Porto i ALDA

Grad Milano Barcelona, Gdanjsk, Bari, Riga, Strasbourg, Porto i ALDA Grad Zagreb sudjelovat će kao partner u projektu MEANING - Metropolitan Europeans Active Network, Inducing Novelties in Governance, u okviru: Programa: Europa za građane Potprogram 2: Demokratski angažman

More information

RANI BOOKING TURSKA LJETO 2017

RANI BOOKING TURSKA LJETO 2017 PUTNIČKA AGENCIJA FIBULA AIR TRAVEL AGENCY D.O.O. UL. FERHADIJA 24; 71000 SARAJEVO; BIH TEL:033/232523; 033/570700; E-MAIL: INFO@FIBULA.BA; FIBULA@BIH.NET.BA; WEB: WWW.FIBULA.BA SUDSKI REGISTAR: UF/I-1769/02,

More information

Autori: Jasna Draganić Inka Šehović Enisa Pulić. Štamparija: Kaligraf, Sarajevo Sarajevo, juni/lipanj 2005 Naklada 150 primjeraka

Autori: Jasna Draganić Inka Šehović Enisa Pulić. Štamparija: Kaligraf, Sarajevo Sarajevo, juni/lipanj 2005 Naklada 150 primjeraka PRIRUČNIK ZA NEVLADINE ORGANIZACIJE PRIPREMA I PISANJE PROJEKTNIH PRIJEDLOGA PRIPREMA BUDŽETA ZA PROJEKTE UPRAVLJANJE PROJEKTOM Priručnik za nevladine organizacije Izdavač: Regionalni centar za okoliš/životnu

More information

radna grupa analiza i preporuke

radna grupa analiza i preporuke radna grupa analiza i preporuke radna grupa analiza i preporuke Beograd, jun 2014. sadržaj 1. Finansiranje zaštite životne sredine na nacionalnom i lokalnom nivou...9 2. Budućnost energetske politike

More information

CILJ UEFA PRO EDUKACIJE

CILJ UEFA PRO EDUKACIJE CILJ UEFA PRO EDUKACIJE Ciljevi programa UEFA PRO M s - Omogućiti trenerima potrebnu edukaciju, kako bi mogli uspešno raditi na PRO nivou. - Utvrdjenim programskim sadržajem, omogućiti im kredibilitet.

More information

NEPROFITNE ORGANIZACIJE I PROCESI UPRAVLJANJA

NEPROFITNE ORGANIZACIJE I PROCESI UPRAVLJANJA Univerzitet u Beogradu Filološki fakultet Katedra za bibliotekarstvo i informatiku Seminarski rad iz Menadžmenta u bibliotekama NEPROFITNE ORGANIZACIJE I PROCESI UPRAVLJANJA Student: Anka Stanojlović Beograd,

More information

ANALIZA PRIKUPLJENIH PODATAKA O KVALITETU ZRAKA NA PODRUČJU OPĆINE LUKAVAC ( ZA PERIOD OD DO GOD.)

ANALIZA PRIKUPLJENIH PODATAKA O KVALITETU ZRAKA NA PODRUČJU OPĆINE LUKAVAC ( ZA PERIOD OD DO GOD.) Bosna i Hercegovina Federacija Bosne i Hercegovine Tuzlanski kanton Ministarstvo prostornog uređenja i zaštite okolice ANALIZA PRIKUPLJENIH PODATAKA O KVALITETU ZRAKA NA PODRUČJU OPĆINE LUKAVAC ( ZA PERIOD

More information

Nejednakosti s faktorijelima

Nejednakosti s faktorijelima Osječki matematički list 7007, 8 87 8 Nejedakosti s faktorijelima Ilija Ilišević Sažetak Opisae su tehike kako se mogu dokazati ejedakosti koje sadrže faktorijele Spomeute tehike su ilustrirae a izu zaimljivih

More information

RAZVOJ MODELA ZA MERENJE PERFORMANSI PROCESA

RAZVOJ MODELA ZA MERENJE PERFORMANSI PROCESA UNIVERZITET U BEOGRADU FAKULTET ORGANIZACIONIH NAUKA Barbara P. Simeunović RAZVOJ MODELA ZA MERENJE PERFORMANSI PROCESA doktorska disertacija Beograd, 2015 UNIVERSITY OF BELGRADE FACULTY OF ORGANIZATIONAL

More information

PRIRUČNIK ZA METODE SCENARIJA ZA ENERGETSKO PLANIRANJE U LOKALNIM ZAJEDNICAMA

PRIRUČNIK ZA METODE SCENARIJA ZA ENERGETSKO PLANIRANJE U LOKALNIM ZAJEDNICAMA Đorđe Vojinović Petar Gvero Milovan Kotur PRIRUČNIK ZA METODE SCENARIJA ZA ENERGETSKO PLANIRANJE U LOKALNIM ZAJEDNICAMA Banja Luka 2015. Autori: mr Đorđe Vojinović dr Petar Gvero, van. prof mr Milovan

More information

ULOGA PROCESA REVIZIJE U JAVNOM SEKTORU I BUDŽETU LOKALNIH ZAJEDNICA

ULOGA PROCESA REVIZIJE U JAVNOM SEKTORU I BUDŽETU LOKALNIH ZAJEDNICA UNIVERZITET SINGIDUNUM POSLOVNI FAKULTET Departman za poslediplomske studije ULOGA PROCESA REVIZIJE U JAVNOM SEKTORU I BUDŽETU LOKALNIH ZAJEDNICA MASTER RAD MENTOR: Prof. dr Milovan Stanišić STUDENT: Br.Ind.

More information

SVRSISHODNOST JAVNIH NABAVKI ZNAČAJ I DEFINISANJE

SVRSISHODNOST JAVNIH NABAVKI ZNAČAJ I DEFINISANJE SVRSISHODNOST JAVNIH NABAVKI ZNAČAJ I DEFINISANJE Vladimir Erceg Program Evropske Unije Podrška civilnom društvu 2013 za Srbiju IZDAVAČ Beogradski centar za bezbednosnu politiku Đure Jakšića 6/5, Beograd

More information

MENADŽMENT LJUDSKIH RESURSA

MENADŽMENT LJUDSKIH RESURSA 166 Visoka poslovno-tehnička škola strukovnih studija Užice Prof. dr Milan Martinović mr. Zorica Tanasković MENADŽMENT LJUDSKIH RESURSA Užice, 2014. godine Prof. dr Milan Martinović mr Zorica Tanasković

More information

Metodologija za procenu sistema javnih nabavki (MAPS) Verzija (Nacrt za javnu raspravu, jul 2016)

Metodologija za procenu sistema javnih nabavki (MAPS) Verzija (Nacrt za javnu raspravu, jul 2016) Metodologija za procenu sistema javnih nabavki (MAPS) Verzija 2016 (Nacrt za javnu raspravu, jul 2016) 0 PREDGOVOR Javne nabavke su ključna komponenta pružanja javnih usluga, dobrog upravljanja i održive

More information

PRIRUČNIK IZ PROSTORNOG PLANIRANJA P R O J E K A T UPRAVNE ODGOVORNOSTI

PRIRUČNIK IZ PROSTORNOG PLANIRANJA P R O J E K A T UPRAVNE ODGOVORNOSTI 1 2 Mišljenja koja su izražena u ovoj publikaciji predstavljaju isključivo mišljenje autora, i ne moraju nužno odražavati stavove Američke agencije za međunarodni razvoj, Vlade Sjedinjenih Američkih Država,

More information

Obrazovanje za šest sigma u Srbiji jedan pristup

Obrazovanje za šest sigma u Srbiji jedan pristup Obrazovanje za šest sigma u Srbiji jedan pristup M. Sc. TATJANA ŠIBALIJA 1, prof.dr. MIRKO SOKOVIĆ 2, Pregledni rad prof.dr. VIDOSAV MAJSTOROVIĆ UDC:658.336:303.732.2(497.11)=861 U radu je predstavljen

More information

Curriculum Vitae. Radno iskustvo: Od - do Od 2010.

Curriculum Vitae. Radno iskustvo: Od - do Od 2010. Curriculum Vitae Prezime: Gardašević Ime: Ana Datum rođenja: 21.05.1980.g. Adresa: Đoka Miraševića 45, 81000 Podgorica E-mail: gardasevicana@yahoo.com Nacionalnost: crnogorska Radno iskustvo: Od - do Od

More information

Vodič kroz IPAII INSTRUMENT ZA PRETPRISTUPNU POMOĆ

Vodič kroz IPAII INSTRUMENT ZA PRETPRISTUPNU POMOĆ Vodič kroz IPAII INSTRUMENT ZA PRETPRISTUPNU POMOĆ 2014-2020. Vodič kroz IPAII INSTRUMENT ZA PRETPRISTUPNU POMOĆ 2014-2020. Andrija Pejović, Mirjana Lazović, Ognjen Mirić, Ivan Knežević Beograd, 2014.

More information

GRUPA Prepoznatljivost Iskljuciti Ukljuciti 11. Razlicit kapacitet organizacija clanica mreze Dodati. 12. Dodati. 13. Dodati. 14.

GRUPA Prepoznatljivost Iskljuciti Ukljuciti 11. Razlicit kapacitet organizacija clanica mreze Dodati. 12. Dodati. 13. Dodati. 14. GRUPA 1 III ANALIZE 3.2. Snage, slabosti, mogućnosti i prijetnje (SWOT analiza) SWOT analiza podrazumijeva analizu okruzenja kako bi se tacno definisale odredjene unutrasnje snage mreze, unutrasnje slabosti

More information

11 Analiza i dizajn informacionih sistema

11 Analiza i dizajn informacionih sistema 11 Analiza i dizajn informacionih sistema Informatika V.Prof.dr Kemal Hajdarević dipl.ing.el 25.4.2014 11:58:28 1 1. Kompjuter, Internet, i mrežne osnove 2. Kompjuterska industrija Informatika u stomatologiji

More information

SERBIA FLOODS 2014 Worst flooding in over a century

SERBIA FLOODS 2014 Worst flooding in over a century Three months' worth of rain fell on the region in just a few days, causing Sava and Kolubara rivers to burst their banks and sweep into people's homes. SERBIA FLOODS 2014 Worst flooding in over a century

More information

Lekcija 1: Klasifikacija i ponašanje troškova

Lekcija 1: Klasifikacija i ponašanje troškova Podrška Ministarstvu Rada i Socijalne Zaštite Evropska pomoć/133845/c/ser/xk Regionalni Profesionalni Nivo Obuke/ Modul 2 Obračun Troškova, Budžetiranje i Finansijski Menadžment Februar, 2016 Irina Grigoryan

More information

Automatske Maske za zavarivanje. Stella, black carbon. chain and skull. clown. blue carbon

Automatske Maske za zavarivanje. Stella, black carbon. chain and skull. clown. blue carbon Automatske Maske za zavarivanje Stella Podešavanje DIN: 9-13 Brzina senzora: 1/30.000s Vidno polje : 98x55mm Četiri optička senzora Napajanje : Solarne ćelije + dve litijumske neizmenjive baterije. Vek

More information

Struktura studijskog programa Finansije lokalne samouprave +1. I Javne finansije I Ekonomika javnog sektora u JLS 30 5

Struktura studijskog programa Finansije lokalne samouprave +1. I Javne finansije I Ekonomika javnog sektora u JLS 30 5 Sem ECTS CODE Struktura studijskog programa Finansije lokalne samouprave +1 Predmet Sati ECTS I Javne finansije 30 5 I Ekonomika javnog sektora u JLS 30 5 I Strateški ekonomski razvoj JLS 30 5 I Upravljanje

More information

za lokalnu samoupravu

za lokalnu samoupravu 182 Dušan Dušan Vasiljević novi zakonski okvir za lokalnu samoupravu u Srbiji Lokalna samouprava u Srbiji VASILJEVIĆ Novi zakonski okvir za lokalnu samoupravu u Srbiji Lokalna samouprava u Srbiji 183 Uvod

More information

Otpremanje video snimka na YouTube

Otpremanje video snimka na YouTube Otpremanje video snimka na YouTube Korak br. 1 priprema snimka za otpremanje Da biste mogli da otpremite video snimak na YouTube, potrebno je da imate kreiran nalog na gmailu i da video snimak bude u nekom

More information

Sustav potpore za program OBZOR 2020.

Sustav potpore za program OBZOR 2020. Sustav potpore za program OBZOR 2020. INFORMATIVNI DAN Obzor 2020. Prioritet:Industrijsko vodstvo Područje: Nanotehnologije, napredni materijali, biotehnologija, napredna proizvodnja i prerada (NMP+B)

More information

THE ROLE OF THE AUTONOMOUS PROVINCE OF VOJVODINA DEVELOPMENT FUND Maja Štrbac 1, Danilo Tomić 1, Branislav Vlahović 3

THE ROLE OF THE AUTONOMOUS PROVINCE OF VOJVODINA DEVELOPMENT FUND Maja Štrbac 1, Danilo Tomić 1, Branislav Vlahović 3 THE ROLE OF THE AUTONOMOUS PROVINCE OF VOJVODINA DEVELOPMENT FUND Maja Štrbac 1, Danilo Tomić 1, Branislav Vlahović 3 1. INTRODUCTION Providing sufficient quantity of food in the world is big problem today.

More information

POSEBNA POGLAVLJA INDUSTRIJSKOG TRANSPORTA I SKLADIŠNIH SISTEMA

POSEBNA POGLAVLJA INDUSTRIJSKOG TRANSPORTA I SKLADIŠNIH SISTEMA Master akademske studije Modul za logistiku 1 (MLO1) POSEBNA POGLAVLJA INDUSTRIJSKOG TRANSPORTA I SKLADIŠNIH SISTEMA angažovani su: 1. Prof. dr Momčilo Miljuš, dipl.inž., kab 303, mmiljus@sf.bg.ac.rs,

More information

OPŠTINA BAČ. Strategija društveno-ekonomskog razvoja opštine Bač Opština Bač,decembar godine

OPŠTINA BAČ. Strategija društveno-ekonomskog razvoja opštine Bač Opština Bač,decembar godine OPŠTINA BAČ Strategija društveno-ekonomskog razvoja opštine Bač 2009-204. Opština Bač,decembar 2009. godine Strategija društveno-ekonomskog razvoja opštine Bač Izradu Strategije društveno-ekonomskog razvoja

More information

M.Heleta - Definicije...

M.Heleta - Definicije... Upravljanje kvalitetom 3. Definicije iz menadžmenta kvaliteta 1 Definicije principa odozgo nadole odozdo - nagore Obrazovni sistem Srbije Sistem visokog obrazovanja Univerzitet Singidunum Fakultet za menadžment

More information

SPECIFIČNOSTI PLANIRANJA ODRŽIVOG TURIZMA SPECIFICITIES OF SUSTAINABLE TOURISM PLANNING

SPECIFIČNOSTI PLANIRANJA ODRŽIVOG TURIZMA SPECIFICITIES OF SUSTAINABLE TOURISM PLANNING PREGLEDNI ČLANAK UDC: 338.48:502.131.1 DOI: 10.5937/timsact7-4561 SPECIFIČNOSTI PLANIRANJA ODRŽIVOG TURIZMA Doc. dr Vaso Jegdić, Fakultet za sport i turizam, Novi Sad Msc Iva Škrbić, Fakultet za sport

More information

1. Poslovni IS 2. Definicija kupca i odnosa sa kupcem

1. Poslovni IS 2. Definicija kupca i odnosa sa kupcem CRM 1 I. Razvoj ka CRM 1. Poslovni IS 2. Definicija kupca i odnosa sa kupcem CRM 2 II. CRM 3. Definicija CRM 4. Razlozi uvođenja CRM 5. Faze razvoja CRM 6. Vrste CRM 7. CRM arhitektura CRM 3 III. Implementacija

More information

KARAKTERISTIKE MENADŽMENTA PROCESA EVALUACIJE STRATEGIJE LOKALNOG RAZVOJA JEDINICA LOKALNE SAMOUPRAVE

KARAKTERISTIKE MENADŽMENTA PROCESA EVALUACIJE STRATEGIJE LOKALNOG RAZVOJA JEDINICA LOKALNE SAMOUPRAVE Medunarodna naucna konferencija MENADŽMENT 2012 International Scientific Conference MANAGEMENT 2012 Mladenovac, Srbija, 20-21. april 2012 Mladenovac, Serbia, 20-21 April, 2012 KARAKTERISTIKE MENADŽMENTA

More information

PRIMENA RFID TEHNOLOGIJE ZA PRAĆENJE I ARHIVIRANJE DOKUMENATA

PRIMENA RFID TEHNOLOGIJE ZA PRAĆENJE I ARHIVIRANJE DOKUMENATA PRIMENA RFID TEHNOLOGIJE ZA PRAĆENJE I ARHIVIRANJE DOKUMENATA ARHIV INFO 2011 Uvod U ovoj prezentaciji je opisana primena RFID tehnologije za praćenje i arhiviranje dokumenata u papirnom obliku Projekat

More information

DEVELOPMENT OF SMEs SECTOR IN THE WESTERN BALKAN COUNTRIES

DEVELOPMENT OF SMEs SECTOR IN THE WESTERN BALKAN COUNTRIES Zijad Džafić UDK 334.71.02(497-15) Adnan Rovčanin Preliminary paper Muamer Halilbašić Prethodno priopćenje DEVELOPMENT OF SMEs SECTOR IN THE WESTERN BALKAN COUNTRIES ABSTRACT The shortage of large markets

More information

S&OP Sales and Operations Planning. Dejan Đorđević, Dmitar Zaklan, Vladimir Jovanović

S&OP Sales and Operations Planning. Dejan Đorđević, Dmitar Zaklan, Vladimir Jovanović S&OP Sales and Operations Planning Dejan Đorđević, Dmitar Zaklan, Vladimir Jovanović Supply Chain direktor Knjaz Miloš a.d. Dmitar Zaklan Vladimir Jovanović COO Imlek a.d. Vladimir Popadić Olja Lapčević

More information

JAVNO ZASTUPANJE U LOKALNOJ ZAJEDNICI ZA POBOLJŠANJE POLOŽAJA NEVLADINIH ORGANIZACIJA

JAVNO ZASTUPANJE U LOKALNOJ ZAJEDNICI ZA POBOLJŠANJE POLOŽAJA NEVLADINIH ORGANIZACIJA Brita nska ambasada Beograd Priručnik JAVNO ZASTUPANJE U LOKALNOJ ZAJEDNICI ZA POBOLJŠANJE POLOŽAJA NEVLADINIH ORGANIZACIJA Ovu publikacija su podržali: Freedom House, kancelarija Beograd, u okviru Projekta

More information

Prisustvo javnih biblioteka na internetu

Prisustvo javnih biblioteka na internetu INFOTEH-JAHORINA Vol. 16, March 2017. Prisustvo javnih biblioteka na internetu Stanje u javnim bibliotekama u Srbiji 2012-2016 Aleksandar Stokić Narodna biblioteka Doboj Doboj, Republika Srpska stokic@gmail.com

More information

Općina Stari Grad Sarajevo STRATEGIJ LOKALNOG RAZVOJA OPĆINE STARI GRAD SARAJEVO godine

Općina Stari Grad Sarajevo STRATEGIJ LOKALNOG RAZVOJA OPĆINE STARI GRAD SARAJEVO godine Općina Stari Grad Sarajevo STRATEGIJ LOKALNOG RAZVOJA OPĆINE STARI GRAD SARAJEVO 2014. 2018. godine Razvoj općine nije pitanje naslijeđa niti poklona drugih, već saradnja, kreacija i inovativnost ljudi

More information

Instrument za pretpristupnu pomoć EU

Instrument za pretpristupnu pomoć EU 2 1. Evropske politike u oblasti prekogranične saradnje Instrument za pretpristupnu pomoć EU 2007 2013. Treće izmenjeno i dopunjeno izdanje Autori: Andrija Pejović, Bojan Živadinović, Gordana Lazarević,

More information

SAS On Demand. Video: Upute za registraciju:

SAS On Demand. Video:  Upute za registraciju: SAS On Demand Video: http://www.sas.com/apps/webnet/video-sharing.html?bcid=3794695462001 Upute za registraciju: 1. Registracija na stranici: https://odamid.oda.sas.com/sasodaregistration/index.html U

More information

INTEGRISANI KONCEPT ANALIZE USPEŠNOSTI PROJEKATA U FUNKCIJI UNAPREĐENJA UPRAVLJANJA ZNANJEM U PROJEKTNOM OKRUŽENJU

INTEGRISANI KONCEPT ANALIZE USPEŠNOSTI PROJEKATA U FUNKCIJI UNAPREĐENJA UPRAVLJANJA ZNANJEM U PROJEKTNOM OKRUŽENJU UNIVERZITET U BEOGRADU FAKULTET ORGANIZACIONIH NAUKA Marija Lj. Todorović INTEGRISANI KONCEPT ANALIZE USPEŠNOSTI PROJEKATA U FUNKCIJI UNAPREĐENJA UPRAVLJANJA ZNANJEM U PROJEKTNOM OKRUŽENJU Doktorska disertacija

More information

Iskustva video konferencija u školskim projektima

Iskustva video konferencija u školskim projektima Medicinska škola Ante Kuzmanića Zadar www.medskolazd.hr Iskustva video konferencija u školskim projektima Edin Kadić, profesor mentor Ante-Kuzmanic@medskolazd.hr Kreiranje ideje 2003. Administracija Učionice

More information

Miroslav Prokopijević PERSPEKTIVA TRANSFORMACIJE GRADSKIH KOMUNALNIH SISTEMA U SRBIJI: TRENUTNO STANJE, MOGUĆE PROMENE

Miroslav Prokopijević PERSPEKTIVA TRANSFORMACIJE GRADSKIH KOMUNALNIH SISTEMA U SRBIJI: TRENUTNO STANJE, MOGUĆE PROMENE JKP ce biti objavljen u aprilu/maju 2007 u publikaciji Palgo centra iz Beograda Miroslav Prokopijević PERSPEKTIVA TRANSFORMACIJE GRADSKIH KOMUNALNIH SISTEMA U SRBIJI: TRENUTNO STANJE, MOGUĆE PROMENE POSTOJEĆE

More information

JU OŠ Prva sanska škola Sanski Most Tel: 037/ Fax:037/ ID br

JU OŠ Prva sanska škola Sanski Most Tel: 037/ Fax:037/ ID br Općina Sedmica obilježavanja ljudskih prava ( 05.12. 10.12.2016.godine ) Analiza aktivnosti Sedmica ljudskih prava u našoj školi obilježena je kroz nekoliko aktivnosti a u organizaciji i realizaciji članova

More information

Paketi Usluga, Zdravstvenih Usluga Umerenih ka Ljudima, i Integrisane Zaštite

Paketi Usluga, Zdravstvenih Usluga Umerenih ka Ljudima, i Integrisane Zaštite Paketi Usluga, Zdravstvenih Usluga Umerenih ka Ljudima, i Integrisane Zaštite Projekat Kvalitetna i Dostupna Zdravstvena Zaštita Projekat Kvalitetna i dostupna zdravstvena zaštita (AQH) je dizajniran

More information

IPA Instrument za pretpristupnu podršku. EU Na putu ka EU. Let s grow together! On the road to the

IPA Instrument za pretpristupnu podršku. EU Na putu ka EU. Let s grow together! On the road to the IPA Instrument za pretpristupnu podršku EU Na putu ka EU On the road to the Let s grow together! 1 Ova brošura je izrađena u okviru projekta Let s grow together with IPA 2 koji ima za cilj jačanje kapaciteta

More information

1. KAIZEN KONGRES SRBIJA

1. KAIZEN KONGRES SRBIJA MAGAZIN O CONTROLLINGU I FINANSIJAMA IZLAZI ČETIRI PUTA GODIŠNJE BROJ 13 NOVEMBAR 2017. 1. KAIZEN KONGRES SRBIJA intervju DRAŠKO MARKOVIĆ TELEKOM SRBIJA tema broja PERFORMANCE MANAGEMENT paralelni intervju

More information

Operativni priručnik o partnerstvu policije i zajednice

Operativni priručnik o partnerstvu policije i zajednice Operativni priručnik o partnerstvu policije i zajednice Radni tim Vijeća ministara Bosne i Hercegovine za implementaciju Strategije rada policije u zajednici Podrška za izradu priručnika: Saferworld, Velika

More information

Tema 2: Uvod u sisteme za podršku odlučivanju (VEŽBE)

Tema 2: Uvod u sisteme za podršku odlučivanju (VEŽBE) Tema 2: Uvod u sisteme za podršku odlučivanju (VEŽBE) SISTEMI ZA PODRŠKU ODLUČIVANJU dr Vladislav Miškovic vmiskovic@singidunum.ac.rs Fakultet za računarstvo i informatiku 2013/2014 Tema 2: Uvod u sisteme

More information

UTICAJ KREDITNIH LINIJA SVJETSKE BANKE ZA MALA I SREDNJA PREDUZEĆA U REPUBLICI SRPSKOJ NA PERFORMANSE KORISNIKA KREDITA

UTICAJ KREDITNIH LINIJA SVJETSKE BANKE ZA MALA I SREDNJA PREDUZEĆA U REPUBLICI SRPSKOJ NA PERFORMANSE KORISNIKA KREDITA DOI: 10.7251/EMC1301087P Datum prijema rada: 19. april 2013. Datum prihvatanja rada: 15. juni 2013. PREGLEDNI RAD UDK: 336.71+334.71(497.6 RS) Časopis za ekonomiju i tržišne komunikacije Godina III broj

More information

Kursevi i otvoreni treninzi

Kursevi i otvoreni treninzi Kursevi i otvoreni treninzi 2013. / 2014. www.qa-center.net Quality Austria Center, Dravska 11, Beograd Sadržaj PREDAVAČI I ISPITIVAČI 2 PREGLED KURSEVA I CENA 3 KURSEVI I OTVORENI TRENINZI 4 Mesto realizacije

More information

MENADŽMENT KONCEPTI PREDUZEĆA U NOVOJ SVETSKOJ EKONOMIJI MANAGEMENT CONCEPTS OF ENTERPRISES IN THE NEW WORLD ECONOMY

MENADŽMENT KONCEPTI PREDUZEĆA U NOVOJ SVETSKOJ EKONOMIJI MANAGEMENT CONCEPTS OF ENTERPRISES IN THE NEW WORLD ECONOMY Godina I Broj 2 Sveska 2/2013 TRENDOVI U POSLOVANJU MENADŽMENT KONCEPTI PREDUZEĆA U NOVOJ SVETSKOJ EKONOMIJI MANAGEMENT CONCEPTS OF ENTERPRISES IN THE NEW WORLD ECONOMY Predrag Pravdić Fakultet inženjerskih

More information

MENADŽMENT LJUDSKIH RESURSA

MENADŽMENT LJUDSKIH RESURSA MENADŽMENT LJUDSKIH RESURSA VEŽBE 1 JELENA ANĐELKOVIĆ LABROVIĆ Metod rada Literatura Konsultacije Način polaganja ispita: 1) kolokvijumi 2) usmeni ispit Kolokvijumi: I kolokvijum: 1-5, 16 i 17 (1-124 strane

More information

3D GRAFIKA I ANIMACIJA

3D GRAFIKA I ANIMACIJA 1 3D GRAFIKA I ANIMACIJA Uvod u Flash CS3 Šta će se raditi? 2 Upoznavanje interfejsa Osnovne osobine Definisanje osnovnih entiteta Rad sa bojama Rad sa linijama Definisanje i podešavanje ispuna Pregled

More information

PLANIRANJE I PRAĆENJE IZVRŠENJA PRORAČUNA JEDINICA LOKALNE SAMOUPRAVE

PLANIRANJE I PRAĆENJE IZVRŠENJA PRORAČUNA JEDINICA LOKALNE SAMOUPRAVE SVEUCILIŠTE U RIJECI EKONOMSKI FAKULTET ŽELJKO PLAVČIĆ PLANIRANJE I PRAĆENJE IZVRŠENJA PRORAČUNA JEDINICA LOKALNE SAMOUPRAVE DIPLOMSKI RAD Rijeka, 2014. godine SVEUCILIŠTE U RIJECI EKONOMSKI FAKULTET PLANIRANJE

More information

STRUKTURA SAVREMENE PROCESNO ORIJENTISANE ORGANIZACIJE STRUCTURE OF MODERN ORIENTED PROCESS ORGANIZATION

STRUKTURA SAVREMENE PROCESNO ORIJENTISANE ORGANIZACIJE STRUCTURE OF MODERN ORIENTED PROCESS ORGANIZATION Medunarodna naucna konferencija MENADŽMENT 2012 International Scientific Conference MANAGEMENT 2012 Mladenovac, Srbija, 20-21. april 2012 Mladenovac, Serbia, 20-21 April, 2012 STRUKTURA SAVREMENE PROCESNO

More information

Windows Easy Transfer

Windows Easy Transfer čet, 2014-04-17 12:21 - Goran Šljivić U članku o skorom isteku Windows XP podrške [1] koja prestaje 8. travnja 2014. spomenuli smo PCmover Express i PCmover Professional kao rješenja za preseljenje korisničkih

More information

2.1 Pojam i definisanje investicija

2.1 Pojam i definisanje investicija 2.1 Pojam i definisanje investicija Investicije predstavljaju neophodan uslov za ostvarenje progresa i realizaciju stalnog nastojanja čoveka da ovlada prirodnim silama i iskoristi ih za što efikasnije

More information

Stanovište Instituta internih revizora (IIA): Uloga interne revizije u upravljanju rizicima preduzeća

Stanovište Instituta internih revizora (IIA): Uloga interne revizije u upravljanju rizicima preduzeća Stanovište Instituta internih revizora (IIA): Uloga interne revizije u upravljanju rizicima preduzeća 1 Uvod Sve se više priznaje značaj koji ima snažno korporativno upravljanje rizikom. Organizacije su

More information

POLITIKE SEKTORA ELEKTRONSKIH KOMUNIKACIJA DIGITALNA AGENDA ZA KOSOVO

POLITIKE SEKTORA ELEKTRONSKIH KOMUNIKACIJA DIGITALNA AGENDA ZA KOSOVO Republika Kosova Vlada Kosova Ekonomskog Razvoja POLITIKE SEKTORA ELEKTRONSKIH KOMUNIKACIJA DIGITALNA AGENDA ZA KOSOVO 2013 2020 Mart, 2013 Sadržina Akronimi... 2 1. Izvršni Rezime:... 3 2. Uvod:... 4

More information

OD DOBRIH SMERNICA DO DOBRE PRAKSE: NOVI MODEL KORPORATIVNOG UPRAVLJANJA U JAVNIM PREDUZEĆIMA U SRBIJI

OD DOBRIH SMERNICA DO DOBRE PRAKSE: NOVI MODEL KORPORATIVNOG UPRAVLJANJA U JAVNIM PREDUZEĆIMA U SRBIJI EKONOMSKE IDEJE I PRAKSA BROJ 25 JUN 2017. 51 ČELIKOVIĆ ZORICA 1 E-mail: zorica@ekof.bg.ac.rs OD DOBRIH SMERNICA DO DOBRE PRAKSE: NOVI MODEL KORPORATIVNOG UPRAVLJANJA U JAVNIM PREDUZEĆIMA U SRBIJI FROM

More information

Konkursno finansiranje medija

Konkursno finansiranje medija Konkursno finansiranje medija Istraživanje i izveštaj su nastali uz podršku ambasade Kraljevine Holandije u Beogradu Izneti stavovi u ovom Izveštaju pripadaju isključivo autorima i ne moraju predstavljati

More information

UNIVERZITET U LJUBLJANI EKONOMSKI FAKULTET MAGISTARSKI RAD PETAR MARTINOVIĆ

UNIVERZITET U LJUBLJANI EKONOMSKI FAKULTET MAGISTARSKI RAD PETAR MARTINOVIĆ UNIVERZITET U LJUBLJANI EKONOMSKI FAKULTET MAGISTARSKI RAD PETAR MARTINOVIĆ UNIVERZITET U LJUBLJANI EKONOMSKI FAKULTET MAGISTARSKI RAD TURISTIČKI PROIZVOD CRNE GORE I STRATEŠKI PRAVCI NJEGOVOG RAZVOJA

More information

Bear management in Croatia

Bear management in Croatia Bear management in Croatia Djuro Huber Josip Kusak Aleksandra Majić-Skrbinšek Improving coexistence of large carnivores and agriculture in S. Europe Gorski kotar Slavonija Lika Dalmatia Land & islands

More information

Mindomo online aplikacija za izradu umnih mapa

Mindomo online aplikacija za izradu umnih mapa Mindomo online aplikacija za izradu umnih mapa Mindomo je online aplikacija za izradu umnih mapa (vrsta dijagrama specifične forme koji prikazuje ideje ili razmišljanja na svojevrstan način) koja omogućuje

More information

IF4TM. Plan for additional dissemination activities in 2016

IF4TM. Plan for additional dissemination activities in 2016 IF4TM Plan for additional dissemination activities in 2016 Project Acronym: IF4TM Project full title: Institutional framework for development of the third mission of universities in Serbia Project No:

More information

Open Government Partnership. Independent Reporting Mechanism. Serbia Comments received in the second end-of-term report

Open Government Partnership. Independent Reporting Mechanism. Serbia Comments received in the second end-of-term report Open Government Partnership Independent Reporting Mechanism Serbia Comments received in the second end-of-term report Regarding the Serbia End-of-Term Report, please note comments on the overall review

More information

STRATEGIJA RAZVOJA MALIH I SREDNJIH PREDUZEĆA

STRATEGIJA RAZVOJA MALIH I SREDNJIH PREDUZEĆA Crna Gora malih i srednjih preduzeća STRATEGIJA RAZVOJA MALIH I SREDNJIH PREDUZEĆA Federal Ministry for Economic Cooperation and Development Projekat finansira Evropska unija Crna Gora malih i srednjih

More information

ENERGETSKA EFIKASNOST U ISO STANDARDIMA ENERGY EFFICIENCY IN ISO STANDARDS

ENERGETSKA EFIKASNOST U ISO STANDARDIMA ENERGY EFFICIENCY IN ISO STANDARDS 7. Naučno-stručni skup sa međunarodnim učešćem KVALITET 2011, Neum, B&H, 01. - 04 juni 2011. ENERGETSKA EFIKASNOST U ISO STANDARDIMA ENERGY EFFICIENCY IN ISO STANDARDS Prof. dr Miodrga Bulatović, Mašinski

More information

SPECIJALISTIČKI RAD. Tema: TQM Potpuno upravljanje kvalitetom i uloga zaposlenih u postizanju potpunog kvaliteta. Br. ind.

SPECIJALISTIČKI RAD. Tema: TQM Potpuno upravljanje kvalitetom i uloga zaposlenih u postizanju potpunog kvaliteta. Br. ind. SPECIJALISTIČKI RAD Tema: TQM Potpuno upravljanje kvalitetom i uloga zaposlenih u postizanju potpunog kvaliteta Mentor: Prof. dr Željko Baroš Student: Kljajić Živana Br. ind. 0018-07/RMUS Banja Luka, 2009

More information