PRIMANJE I ODAVANJE VODE. Difuzija, osmoza i imbibicija

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Size: px
Start display at page:

Download "PRIMANJE I ODAVANJE VODE. Difuzija, osmoza i imbibicija"

Transcription

1 PRIMANJE I ODAVANJE VODE Difuzija, osmoza i imbibicija

2 Difuzija To je neto kretanje čestica sa mesta sa visokom koncentracijom ka mestu sa niskom koncentracijom. U ravnotežnom stanju koncentracija čestica (gustina) u određenom prostoru je izjednačena. Da bi došlo do difuzije mora da postoji gradijent koncentracije.

3 "Blausen 0315 Diffusion" by BruceBlaus - Own work. Licensed under CC BY 3.0 via Commons -

4 FICK-OVI ZAKONI DIFUZIJE I Fick-ov zakon kaže: količina supstance koja, pri konstantnoj temperaturi i pritisku, difunduje u jedinici vremena kroz jedinicu površine (brzina difuzije ili gustina fluksa), zavisi od gradijenta koncentracije i od vrste supstance; II Fick-ov zakon kaže: put koji pređe supstanca pri difuziji srazmeran je kvadratnom korenu iz vremena difuzije. S const t

5 J s D s cs x J s = brzina difuzije ili gustina fluksa supstance s (mol m -2 s -1 ) D s = koeficijent difuzije supstance s (m 2 s -1 ) x cs = gradijent koncentracije supstance s Znak ( ) ispred jednačine označava da se transport supstance s obavlja niz gradijent koncentracije. S const t S = rastojanje koje su prešle čestice supstance s prilikom difuzije t = vreme difundovanja

6 Slobodna energija kojom raspolaže 1 mol neke supstance zove se hemijski potencijal te supstance; To je mera za energiju koju supstanca može da iskoristi za neki rad - kretanje ili hemijsku rekaciju; Hemijski potencijal vode naziva se vodni potencijal ( v ); Meri se i izražava u jedinicama za pritisak paskalima, barima ili atmosferama; Hemijski potencijal čiste vode, pri standardnim uslovima (sobna temperatura i atmosferski pritisak), po konvenciji je jednak 0;

7 Rastvaranje supstance u vodi smanjuje hemijski potencijal vode (vodni potencijal); Vodni potencijal u određenoj zapremini rastvora je uvek manji od vodnog potencijala iste zapremine čiste vode, što znači da vodni potencijal rastvora ima negativne vrednosti; Između rastvora i vode uspostavlja se razlika u vodnom potencijalu ( v ), pa voda difunduje u prostor u kome se nalazi rastvor; Voda UVEK difunduje sa mesta višeg na mesto nižeg vodnog potencijala Ovo važi samo na istom atmosferskom pritisku i temperaturi;

8 Kada postoji razlika u vodnom potencijalu na dvema stranama membrane, voda difunduje kroz membranu i ta pojava se naziva osmoza

9 OSMOZA JE DIFUZIJA VODE KROZ MEMBRANU (polupropustljivu, diferencijalno propustljivu ili selektivno propustljivu)

10

11

12 Pfeffer-ov osmometar Rastvor osmotski aktivnih supstanci ima izvestan hemijski potencijal koji zavisi od koncentracije rastvora i usled koga dolazi do osmoze. On se naziva osmotski potencijal ( ) i ima negativan predznak; Pritisak živinog stuba koji zaustavlja dalje povećanje volumena tj. sprečava osmozu naziva se osmotski pritisak (OP); U ćeliji je to pritisak ćelijskog zida (koji je jednak turgorovom pritisku, a suprotnog znaka).

13 Pritisak živinog stuba, osmotski pritisak, odnosno pritisak ćelijskog zida u živoj biljnoj ćeliji, ustvari istiskuje višak vode napolje i, pošto je taj pritisak veći od atmosferskog, on povećava vodni potencijal rastvora - voda difunduje niz gradijent napolje; Rastvor stiče potencijal pritiska ( p ) U osmotskom sistemu NIKAD se ne izjednačavaju koncentracije sa strana membrane, već se uspostavlja dinamička ravnoteža.

14 Ne utiču sve supstance rastvorljive u vodi na osmotski, odnosno vodni potencijal. Osmotski aktivne supstance (osmoliti) su one supstance koje imaju efekat na osmotski potencijal. One mogu da budu nedisosovane (na primer, šećeri) ili disosovane ( na primer, soli) u vodenom rastvoru. Osmoliti su: šećeri, soli, aminokiseline, alkoholi. Osmotski neaktivni su: proteini, skrob i drugi polisaharidi.

15 Jednačinu za izračunavanje osmotskog pritiska definisao je holandski fiziko-hemičar Jakob Van t Hof (Jacobus Henricus van t Hoff): π (pi) = osmotski pritisak [Pa] π = crt R = gasna konstanta (8,32 J mol -1 K -1 ) T = apsolutna temperatura [stepeni Kelvina, K] c = koncentracija rastvora (moli potpuno rastvorene osmotski aktivne supstance po jedinici mase vode, mol Kg -1 ili mol dm -3 ako je temperatura 25 C, jer je tada masa jednog litra vode jednaka 1Kg; molalitet) Jednačna važi samo za razblažene vodene rastvore (koncentracije manje od 0,1 mol dm -3 pri 25 o C) osmotski aktivnih supstanci koje ne disosuju, pri čemu su molekuli rastvorene supstance međusobno udaljeni toliko da ne djeluju jedan na drugog. U slučaju rastvora osmotski aktivnih supstanci koje disosuju (soli) jednačina osmotskog pritiska postaje:

16 π = osmotski pritisak [Pa] π V = nrt R = gasna konstanta (8,32 J mol -1 K -1 ) T = apsolutna temperatura [stepeni Kelvina, K] n = količina osmotski aktivne supstance [Osmol] V = zapremina [dm 3 ] Osmol je mol osmotski aktivne supstance. Osmotska koncentracija je broj mola rastvorene supstance koji utiču na osmotski pritisak rastvora, tj. broj osmola, po jedinici zapremine ili mase. U slučaju osmotski aktivnih supstanci koje ne disosuju broj mola supstance je jednak broju osmola, a u van t Hofovoj jednačini je n/v=c. Međutim, kod osmotski aktivnih supstanci koje u vodi disosuju to nije slučaj, odnosno broj mola supstance nije jednak broju osmola te iste supstance, jer jedan molekul supstance disosuje, pa to onda povećava broj n, te n/v c. Drugim rečima, vodeni rastvori osmotski aktivnih supstanci iste koncentracije mogu imati različit osmotski pritisak, zavisno od toga da li obe disosuju u vodi ili ne i na koliko čestica disosuju.

17 Jednačina osmotskog potencijala rastvora Ψ π = - RTc R = gasna konstanta (8,32Jmol -1 K -1 ) T = apsolutna temperatura (stepeni Kelvina, K) c = koncentracija rastvora (izražena kao osmolalitet, broj osmola rastvorene supstance po jedinici mase (Kg) vode) Jednačna važi za razblažene vodene rastvore osmotski aktivnih supstanci koje ne disosuju. Znak minus ukazuje na to da rastvaranje supstanci u vodi snižava vodni potencijal rastvora.

18 Vodni potencijal ćelije JEDNAČINA VODNOG POTENCIJALA ZA OSMOTSKI SISTEM v = + p (1.1) (-) (-) (+)

19 Imbibicija Suva semena i meristemske ćelije nemaju vakuolu; Vodu primaju putem imbibicije; Imbibicija se zasniva na sposobnosti koloida da na svojoj površini adsorbuju veće količine neke tečnosti prema kojoj imaju afinitet; Hidrofilni - vodu, hidrofobni - druge tečnosti; Hidratacija bioloških makromolekula

20 Imbibicija je poseban slučaj difuzije gde se pravac kretanja vode podudara sa padom gradijenta vodnog potencijala; Vodni potencijal suvih koloida vrlo nizak, naziva se potencijal matriksa ( M ).

21 Prema tome, prethodna jednačina (1.1) se može proširiti pa se vodni potencijal ćelije opisuje kao v = + p + M (1.2) (-) (-) (+) (-) JEDNAČINA VODNOG POTENCIJALA ZA SISTEM KOJI PRIMA VODU I OSMOZOM I IMBIBICIJOM

22 ĆELIJA KAO OSMOTSKI SISTEM Rasvor sa spoljašnje strane ćelija može, u odnosu na rastvor unutar ćelija (ćelijski sok), biti: Izotoničan Hipotoničan Hipertoničan

23 Šta određuje koliko će vode neka biljna ćelija da primi?

24 To je vodni potencijal ćelije, a NE njen osmotski potencijal; Naime, među ćelijama mogu da postoje male razlike u osmotskom potencijalu, ali kada je ćelija zasićena vodom onda je njen jednak njenom p pa je na osnovu jednačine 1.1 jasno da je v = 0, tj. da ćelija ne prima vodu. To NE znači da voda ne ulazi u ćeliju niti izlazi iz ćelije, već da u jedinici vremena kroz jedinicu površine u ćeliju uđe ista količina vode koja iz nje i izađe (dinamička ravnoteža, neto rezultat je 0)

25 Zbog rigidnosti biljnih ćelijskih zidova, do promena zapremine protoplasta i v usled osmoze dolazi uglavnom usled promena u p uz male promene u. Što je ćelijski zid rigidniji (manje elastičan), manje je protoka vode potrebno da bi se postigla promena v, odnosno manje je vremena potrebno za postizanje ravnotežnog stanja. To znači da je pojedinačna biljna ćelija u stanju da postigne ravnotežu svog v sa v okolne sredine za manje od jednog minuta (u proseku). Za osmozu važe slična pravila kao i za difuziju: Neophodno je postojanje gradijenta v Smer kretanja vode određuje usmerenost gradijenta v Brzina protoka vode (tj. osmoze) jednaka je proizvodu pokretačke sile (gradijent v ) i hidrauličke provodljivosti ćelijske membrane (permeabilitet membrane za vodu)

26 Plazmoliza

27 Sposobnost biljnih ćelija da plazmoliziraju jeste test vijabilnosti, jer mrtve ćelije, čak i kad izgledaju živo, ne plazmoliziraju u hipertoničnom rastvoru. Brzina deplazmolize je mera za propustljivost ćelijske membrane za različite supstance. Plazmoliza se u prirodnim uslovima retko dešava (napr. kod biljaka koje žive na obalama mora) jer biljke imaju sposobnost osmoregulacije

28 Značaj proučavanja vodnog potencijala biljaka Vodni potencijal se koristi kao mera vodnog statusa biljke, odnosno za merenje hidriranosti biljke, kako bi se procenio stepen vodnog stresa kojem je biljka izložena. Vodni stres može, zavisno od stepena izraženosti, da prouzrokuje niz poremećaja kod biljaka (prestanak rastenja, inhibicija ćelijskih deoba, inhibicija sinteze ćelijskog zida i proteina, akumulacija različitih supstanci u biljci, zatvaranje stoma, inhibicija fotosinteze) koji vode smanjenju biljne biomase i utiču na prinose gajenih biljaka.

29 Merenje vodnog i osmotskog potencijala ćelije Merenje promena težine ili zapremine odsečaka tkiva u seriji rastvora osmotski aktivnih supstanci različitih koncentracija Plazmolitički metod Krioskopski metod

30 Plazmolitički metod merenja osmotskog potencijala Rastvor koji izaziva plazmolizu 50% ćelija u tkivu smatra se izotoničnim za ćelije ispitivanog biljnog tkiva (donji epidermis listova). U tim ćelijama kada je citoplazma samo malo odvojena od zida, zid ne vrši pritisak na ćelijski sadržaj, pa je p = 0, odnosno v =, tj. osmotski potencijal ćelijskog soka je jednak istom spoljašnjeg rastvora; Nedostatak ovog metoda: početno skupljanje celog tkiva zajedno sa zidovima, pa se plazmoliza opaža kasnije tj. u rastvoru jače koncentracije; Dobijene vrednosti niže od realnih

31 Krioskopski metod merenja osmotskog potencijala Vodeni rastvori imaju sniženu tačku mržnjenja u odnosu na čistu vodu. Molalni rastvor nedisosovane osmotski aktivne supstance snižava tačku mržnjenja za 1,8 0 C; Metod se sastoji u merenju (u krioskopu) tačke mržnjenja ćelijskog soka koji je isceđen pod presom; Dobijene vrednosti su obično nešto više od realnih, jer se tom prilikom iscedi i tečnost iz sudova, intercelulara i apoplasta.

32 OSMOREGULACIJA (OSMOTSKA ADAPTACIJA) Osmotski stres Halofite i glikofite Osmoprotektanti (prolin i betain i njihovi derivati) Tolerancija na osmotski stres (salinitet) proteini osmotini

33 OSMOREGULACIJA (OSMOTSKA ADAPTACIJA) Limonium sp.

SIMPLE PAST TENSE (prosto prošlo vreme) Građenje prostog prošlog vremena zavisi od toga da li je glagol koji ga gradi pravilan ili nepravilan.

SIMPLE PAST TENSE (prosto prošlo vreme) Građenje prostog prošlog vremena zavisi od toga da li je glagol koji ga gradi pravilan ili nepravilan. SIMPLE PAST TENSE (prosto prošlo vreme) Građenje prostog prošlog vremena zavisi od toga da li je glagol koji ga gradi pravilan ili nepravilan. 1) Kod pravilnih glagola, prosto prošlo vreme se gradi tako

More information

GUI Layout Manager-i. Bojan Tomić Branislav Vidojević

GUI Layout Manager-i. Bojan Tomić Branislav Vidojević GUI Layout Manager-i Bojan Tomić Branislav Vidojević Layout Manager-i ContentPane Centralni deo prozora Na njega se dodaju ostale komponente (dugmići, polja za unos...) To je objekat klase javax.swing.jpanel

More information

IZDAVANJE SERTIFIKATA NA WINDOWS 10 PLATFORMI

IZDAVANJE SERTIFIKATA NA WINDOWS 10 PLATFORMI IZDAVANJE SERTIFIKATA NA WINDOWS 10 PLATFORMI Za pomoć oko izdavanja sertifikata na Windows 10 operativnom sistemu možete se obratiti na e-mejl adresu esupport@eurobank.rs ili pozivom na telefonski broj

More information

Biznis scenario: sekcije pk * id_sekcije * naziv. projekti pk * id_projekta * naziv ꓳ profesor fk * id_sekcije

Biznis scenario: sekcije pk * id_sekcije * naziv. projekti pk * id_projekta * naziv ꓳ profesor fk * id_sekcije Biznis scenario: U školi postoje četiri sekcije sportska, dramska, likovna i novinarska. Svaka sekcija ima nekoliko aktuelnih projekata. Likovna ima četiri projekta. Za projekte Pikaso, Rubens i Rembrant

More information

Podešavanje za eduroam ios

Podešavanje za eduroam ios Copyright by AMRES Ovo uputstvo se odnosi na Apple mobilne uređaje: ipad, iphone, ipod Touch. Konfiguracija podrazumeva podešavanja koja se vrše na računaru i podešavanja na mobilnom uređaju. Podešavanja

More information

CJENIK APLIKACIJE CERAMIC PRO PROIZVODA STAKLO PLASTIKA AUTO LAK KOŽA I TEKSTIL ALU FELGE SVJETLA

CJENIK APLIKACIJE CERAMIC PRO PROIZVODA STAKLO PLASTIKA AUTO LAK KOŽA I TEKSTIL ALU FELGE SVJETLA KOŽA I TEKSTIL ALU FELGE CJENIK APLIKACIJE CERAMIC PRO PROIZVODA Radovi prije aplikacije: Prije nanošenja Ceramic Pro premaza površina vozila na koju se nanosi mora bi dovedena u korektno stanje. Proces

More information

AMRES eduroam update, CAT alat za kreiranje instalera za korisničke uređaje. Marko Eremija Sastanak administratora, Beograd,

AMRES eduroam update, CAT alat za kreiranje instalera za korisničke uređaje. Marko Eremija Sastanak administratora, Beograd, AMRES eduroam update, CAT alat za kreiranje instalera za korisničke uređaje Marko Eremija Sastanak administratora, Beograd, 12.12.2013. Sadržaj eduroam - uvod AMRES eduroam statistika Novine u okviru eduroam

More information

TRAJANJE AKCIJE ILI PRETHODNOG ISTEKA ZALIHA ZELENI ALAT

TRAJANJE AKCIJE ILI PRETHODNOG ISTEKA ZALIHA ZELENI ALAT TRAJANJE AKCIJE 16.01.2019-28.02.2019 ILI PRETHODNOG ISTEKA ZALIHA ZELENI ALAT Akcija sa poklonima Digitally signed by pki, pki, BOSCH, EMEA, BOSCH, EMEA, R, A, radivoje.stevanovic R, A, 2019.01.15 11:41:02

More information

Nejednakosti s faktorijelima

Nejednakosti s faktorijelima Osječki matematički list 7007, 8 87 8 Nejedakosti s faktorijelima Ilija Ilišević Sažetak Opisae su tehike kako se mogu dokazati ejedakosti koje sadrže faktorijele Spomeute tehike su ilustrirae a izu zaimljivih

More information

Ulazne promenljive se nazivaju argumenti ili fiktivni parametri. Potprogram se poziva u okviru programa, kada se pri pozivu navode stvarni parametri.

Ulazne promenljive se nazivaju argumenti ili fiktivni parametri. Potprogram se poziva u okviru programa, kada se pri pozivu navode stvarni parametri. Potprogrami su delovi programa. Često se delovi koda ponavljaju u okviru nekog programa. Logično je da se ta grupa komandi izdvoji u potprogram, i da se po želji poziva u okviru programa tamo gde je potrebno.

More information

Bušilice nove generacije. ImpactDrill

Bušilice nove generacije. ImpactDrill NOVITET Bušilice nove generacije ImpactDrill Nove udarne bušilice od Bosch-a EasyImpact 550 EasyImpact 570 UniversalImpact 700 UniversalImpact 800 AdvancedImpact 900 Dostupna od 01.05.2017 2 Logika iza

More information

1.7 Predstavljanje negativnih brojeva u binarnom sistemu

1.7 Predstavljanje negativnih brojeva u binarnom sistemu .7 Predstavljanje negativnih brojeva u binarnom sistemu U decimalnom brojnom sistemu pozitivni brojevi se predstavljaju znakom + napisanim ispred cifara koje definišu apsolutnu vrednost broja, odnosno

More information

SAS On Demand. Video: Upute za registraciju:

SAS On Demand. Video:  Upute za registraciju: SAS On Demand Video: http://www.sas.com/apps/webnet/video-sharing.html?bcid=3794695462001 Upute za registraciju: 1. Registracija na stranici: https://odamid.oda.sas.com/sasodaregistration/index.html U

More information

Uvod u relacione baze podataka

Uvod u relacione baze podataka Uvod u relacione baze podataka 25. novembar 2011. godine 7. čas SQL skalarne funkcije, operatori ANY (SOME) i ALL 1. Za svakog studenta izdvojiti ime i prezime i broj različitih ispita koje je pao (ako

More information

RANI BOOKING TURSKA LJETO 2017

RANI BOOKING TURSKA LJETO 2017 PUTNIČKA AGENCIJA FIBULA AIR TRAVEL AGENCY D.O.O. UL. FERHADIJA 24; 71000 SARAJEVO; BIH TEL:033/232523; 033/570700; E-MAIL: INFO@FIBULA.BA; FIBULA@BIH.NET.BA; WEB: WWW.FIBULA.BA SUDSKI REGISTAR: UF/I-1769/02,

More information

Idejno rješenje: Dubrovnik Vizualni identitet kandidature Dubrovnika za Europsku prijestolnicu kulture 2020.

Idejno rješenje: Dubrovnik Vizualni identitet kandidature Dubrovnika za Europsku prijestolnicu kulture 2020. Idejno rješenje: Dubrovnik 2020. Vizualni identitet kandidature Dubrovnika za Europsku prijestolnicu kulture 2020. vizualni identitet kandidature dubrovnika za europsku prijestolnicu kulture 2020. visual

More information

Otpremanje video snimka na YouTube

Otpremanje video snimka na YouTube Otpremanje video snimka na YouTube Korak br. 1 priprema snimka za otpremanje Da biste mogli da otpremite video snimak na YouTube, potrebno je da imate kreiran nalog na gmailu i da video snimak bude u nekom

More information

DEFINISANJE TURISTIČKE TRAŽNJE

DEFINISANJE TURISTIČKE TRAŽNJE DEFINISANJE TURISTIČKE TRAŽNJE Tražnja se može definisati kao spremnost kupaca da pri različitom nivou cena kupuju različite količine jedne robe na određenom tržištu i u određenom vremenu (Veselinović

More information

KAPACITET USB GB. Laserska gravura. po jednoj strani. Digitalna štampa, pun kolor, po jednoj strani USB GB 8 GB 16 GB.

KAPACITET USB GB. Laserska gravura. po jednoj strani. Digitalna štampa, pun kolor, po jednoj strani USB GB 8 GB 16 GB. 9.72 8.24 6.75 6.55 6.13 po 9.30 7.89 5.86 10.48 8.89 7.30 7.06 6.61 11.51 9.75 8.00 7.75 7.25 po 0.38 10.21 8.66 7.11 6.89 6.44 11.40 9.66 9.73 7.69 7.19 12.43 1 8.38 7.83 po 0.55 0.48 0.37 11.76 9.98

More information

CJENOVNIK KABLOVSKA TV DIGITALNA TV INTERNET USLUGE

CJENOVNIK KABLOVSKA TV DIGITALNA TV INTERNET USLUGE CJENOVNIK KABLOVSKA TV Za zasnivanje pretplatničkog odnosa za korištenje usluga kablovske televizije potrebno je da je tehnički izvodljivo (mogude) priključenje na mrežu Kablovskih televizija HS i HKBnet

More information

WELLNESS & SPA YOUR SERENITY IS OUR PRIORITY. VAŠ MIR JE NAŠ PRIORITET!

WELLNESS & SPA YOUR SERENITY IS OUR PRIORITY. VAŠ MIR JE NAŠ PRIORITET! WELLNESS & SPA YOUR SERENITY IS OUR PRIORITY. VAŠ MIR JE NAŠ PRIORITET! WELLNESS & SPA DNEVNA KARTA DAILY TICKET 35 BAM / 3h / person RADNO VRIJEME OPENING HOURS 08:00-21:00 Besplatno za djecu do 6 godina

More information

MINISTRY OF THE SEA, TRANSPORT AND INFRASTRUCTURE

MINISTRY OF THE SEA, TRANSPORT AND INFRASTRUCTURE MINISTRY OF THE SEA, TRANSPORT AND INFRASTRUCTURE 3309 Pursuant to Article 1021 paragraph 3 subparagraph 5 of the Maritime Code ("Official Gazette" No. 181/04 and 76/07) the Minister of the Sea, Transport

More information

BENCHMARKING HOSTELA

BENCHMARKING HOSTELA BENCHMARKING HOSTELA IZVJEŠTAJ ZA SVIBANJ. BENCHMARKING HOSTELA 1. DEFINIRANJE UZORKA Tablica 1. Struktura uzorka 1 BROJ HOSTELA BROJ KREVETA Ukupno 1016 643 1971 Regije Istra 2 227 Kvarner 4 5 245 991

More information

Struktura indeksa: B-stablo. ls/swd/btree/btree.html

Struktura indeksa: B-stablo.   ls/swd/btree/btree.html Struktura indeksa: B-stablo http://cis.stvincent.edu/html/tutoria ls/swd/btree/btree.html Uvod ISAM (Index-Sequential Access Method, IBM sredina 60-tih godina 20. veka) Nedostaci: sekvencijalno pretraživanje

More information

Eduroam O Eduroam servisu edu roam Uputstvo za podešavanje Eduroam konekcije NAPOMENA: Microsoft Windows XP Change advanced settings

Eduroam O Eduroam servisu edu roam Uputstvo za podešavanje Eduroam konekcije NAPOMENA: Microsoft Windows XP Change advanced settings Eduroam O Eduroam servisu Eduroam - educational roaming je besplatan servis za pristup Internetu. Svojim korisnicima omogućava bezbedan, brz i jednostavan pristup Internetu širom sveta, bez potrebe za

More information

ENR 1.4 OPIS I KLASIFIKACIJA VAZDUŠNOG PROSTORA U KOME SE PRUŽAJU ATS USLUGE ENR 1.4 ATS AIRSPACE CLASSIFICATION AND DESCRIPTION

ENR 1.4 OPIS I KLASIFIKACIJA VAZDUŠNOG PROSTORA U KOME SE PRUŽAJU ATS USLUGE ENR 1.4 ATS AIRSPACE CLASSIFICATION AND DESCRIPTION VFR AIP Srbija / Crna Gora ENR 1.4 1 ENR 1.4 OPIS I KLASIFIKACIJA VAZDUŠNOG PROSTORA U KOME SE PRUŽAJU ATS USLUGE ENR 1.4 ATS AIRSPACE CLASSIFICATION AND DESCRIPTION 1. KLASIFIKACIJA VAZDUŠNOG PROSTORA

More information

TRENING I RAZVOJ VEŽBE 4 JELENA ANĐELKOVIĆ LABROVIĆ

TRENING I RAZVOJ VEŽBE 4 JELENA ANĐELKOVIĆ LABROVIĆ TRENING I RAZVOJ VEŽBE 4 JELENA ANĐELKOVIĆ LABROVIĆ DIZAJN TRENINGA Model trening procesa FAZA DIZAJNA CILJEVI TRENINGA Vrste ciljeva treninga 1. Ciljevi učesnika u treningu 2. Ciljevi učenja Opisuju željene

More information

KAKO GA TVORIMO? Tvorimo ga tako, da glagol postavimo v preteklik (past simple): 1. GLAGOL BITI - WAS / WERE TRDILNA OBLIKA:

KAKO GA TVORIMO? Tvorimo ga tako, da glagol postavimo v preteklik (past simple): 1. GLAGOL BITI - WAS / WERE TRDILNA OBLIKA: Past simple uporabljamo, ko želimo opisati dogodke, ki so se zgodili v preteklosti. Dogodki so se zaključili v preteklosti in nič več ne trajajo. Dogodki so se zgodili enkrat in se ne ponavljajo, čas dogodkov

More information

Automatske Maske za zavarivanje. Stella, black carbon. chain and skull. clown. blue carbon

Automatske Maske za zavarivanje. Stella, black carbon. chain and skull. clown. blue carbon Automatske Maske za zavarivanje Stella Podešavanje DIN: 9-13 Brzina senzora: 1/30.000s Vidno polje : 98x55mm Četiri optička senzora Napajanje : Solarne ćelije + dve litijumske neizmenjive baterije. Vek

More information

FIZIOLOGIJA ŠUMSKOGA DRVEĆA

FIZIOLOGIJA ŠUMSKOGA DRVEĆA SVEUČILIŠTE U ZAGREBU - ŠUMARSKI FAKULTET Željko Škvorc Krunoslav Sever Jozo Franjić FIZIOLOGIJA ŠUMSKOGA DRVEĆA Interna skripta Zagreb, 2013. godine SADRŽAJ 1. UVOD U METABOLIZAM... 4 1.1. Energija...

More information

PROJEKTNI PRORAČUN 1

PROJEKTNI PRORAČUN 1 PROJEKTNI PRORAČUN 1 Programski period 2014. 2020. Kategorije troškova Pojednostavlj ene opcije troškova (flat rate, lump sum) Radni paketi Pripremni troškovi, troškovi zatvaranja projekta Stope financiranja

More information

Halina, Hesus. (Advent) œ N œ œ œ. œ œ œ œ œ. œ. œ œ œ œ. œ œ. C F G7sus4. œ. # œ œ J œ œ œ J. œ œ. J œ. # œ. # œ œ œ

Halina, Hesus. (Advent) œ N œ œ œ. œ œ œ œ œ. œ. œ œ œ œ. œ œ. C F G7sus4. œ. # œ œ J œ œ œ J. œ œ. J œ. # œ. # œ œ œ 2 Rene B avellana, S Keyboard INTRO/INAL (e = 144 152) Œ % RERAIN Slower (e = ca 92) Soprano % Alto Tenor Bass Ha - /E Slower (e = ca 92) li - na, He-sus, Ha - (Advent) 7 7sus4 # E/ # # # 7 7 Eduardo P

More information

S j e v e r o v c i

S j e v e r o v c i VINSKE SUZE S j e v e r o v c i 2 0 0 5 Strana 2 SUZE Zbog isparavanja, a istovremeno manjeg dotura alkohola ka površini tečnosti, uz zid čaše vino postaje siromašnije u alkoholu tj postaje razvodnjenije.

More information

IZRADA TEHNIČKE DOKUMENTACIJE

IZRADA TEHNIČKE DOKUMENTACIJE 1 Zaglavlje (JUS M.A0.040) Šta je zaglavlje? - Posebno uokvireni deo koji služi za upisivanje podataka potrebnih za označavanje, razvrstavanje i upotrebu crteža Mesto zaglavlja: donji desni ugao raspoložive

More information

Upute za korištenje makronaredbi gml2dwg i gml2dgn

Upute za korištenje makronaredbi gml2dwg i gml2dgn SVEUČILIŠTE U ZAGREBU - GEODETSKI FAKULTET UNIVERSITY OF ZAGREB - FACULTY OF GEODESY Zavod za primijenjenu geodeziju; Katedra za upravljanje prostornim informacijama Institute of Applied Geodesy; Chair

More information

UNIVERZITET U BEOGRADU RUDARSKO GEOLOŠKI FAKULTET DEPARTMAN ZA HIDROGEOLOGIJU ZBORNIK RADOVA. ZLATIBOR maj godine

UNIVERZITET U BEOGRADU RUDARSKO GEOLOŠKI FAKULTET DEPARTMAN ZA HIDROGEOLOGIJU ZBORNIK RADOVA. ZLATIBOR maj godine UNIVERZITETUBEOGRADU RUDARSKOGEOLOŠKIFAKULTET DEPARTMANZAHIDROGEOLOGIJU ZBORNIKRADOVA ZLATIBOR 1720.maj2012.godine XIVSRPSKISIMPOZIJUMOHIDROGEOLOGIJI ZBORNIKRADOVA IZDAVA: ZAIZDAVAA: TEHNIKIUREDNICI: TIRAŽ:

More information

Port Community System

Port Community System Port Community System Konferencija o jedinstvenom pomorskom sučelju i digitalizaciji u pomorskom prometu 17. Siječanj 2018. godine, Zagreb Darko Plećaš Voditelj Odsjeka IS-a 1 Sadržaj Razvoj lokalnog PCS

More information

DC MILIAMPERSKA MERNA KLJESTA,Procesna merna kljesta KEW KYORITSU ELECTRICAL INSTRUMENTS WORKS, LTD. All rights reserved.

DC MILIAMPERSKA MERNA KLJESTA,Procesna merna kljesta KEW KYORITSU ELECTRICAL INSTRUMENTS WORKS, LTD. All rights reserved. DC MILIAMPERSKA MERNA KLJESTA,Procesna merna kljesta KEW 2500 KYORITSU ELECTRICAL INSTRUMENTS WORKS,LTD Funkcije DC Miliamperska Procesna merna kljesta Kew2500 Za merenja nivoa signala (od 4 do 20mA) bez

More information

Mogudnosti za prilagođavanje

Mogudnosti za prilagođavanje Mogudnosti za prilagođavanje Shaun Martin World Wildlife Fund, Inc. 2012 All rights reserved. Mogudnosti za prilagođavanje Za koje ste primere aktivnosti prilagođavanja čuli, pročitali, ili iskusili? Mogudnosti

More information

Tutorijal za Štefice za upload slika na forum.

Tutorijal za Štefice za upload slika na forum. Tutorijal za Štefice za upload slika na forum. Postoje dvije jednostavne metode za upload slika na forum. Prva metoda: Otvoriti nova tema ili odgovori ili citiraj već prema želji. U donjem dijelu obrasca

More information

ZBIRKA ZADATAKA IZ TEHNIČKIH MATERIJALA POGONSKE MATERIJE

ZBIRKA ZADATAKA IZ TEHNIČKIH MATERIJALA POGONSKE MATERIJE Univerzitet u Nišu, Mašinski fakultet u Nišu ZBIRKA ZADATAKA IZ TEHNIČKIH MATERIJALA POGONSKE MATERIJE Ljubica R. Ćojbašić Gordana M. Stefanović Mirko M. Stojiljković ZBIRKA ZADATAKA IZ TEHNIČKIH MATERIJALA

More information

Upotreba selektora. June 04

Upotreba selektora. June 04 Upotreba selektora programa KRONOS 1 Kronos sistem - razina 1 Podešavanje vremena LAMPEGGIANTI 1. Kada je pećnica uključena prvi put, ili u slučaju kvara ili prekida u napajanju, simbol SATA i odgovarajuća

More information

CRNA GORA

CRNA GORA HOTEL PARK 4* POLOŽAJ: uz more u Boki kotorskoj, 12 km od Herceg-Novog. SADRŽAJI: 252 sobe, recepcija, bar, restoran, besplatno parkiralište, unutarnji i vanjski bazen s terasom za sunčanje, fitnes i SPA

More information

MERENJE PROTICAJA VODE VODOMEROM

MERENJE PROTICAJA VODE VODOMEROM MERENJE PROTICAJA VODE VODOMEROM Lajoš Hovanj 1 UDK: 681.121:303.436.4 Rezime: U sistemima vodovoda potrošena zapremina vode se meri najčešće vodomerom. Propisi utvrďuju tačnost rada baždarenih vodomera.

More information

СТРУКТУРА СТАНДАРДА СИСТЕМАМЕНАЏМЕНТАКВАЛИТЕТОМ

СТРУКТУРА СТАНДАРДА СИСТЕМАМЕНАЏМЕНТАКВАЛИТЕТОМ 1 СТРУКТУРА СТАНДАРДА СИСТЕМАМЕНАЏМЕНТАКВАЛИТЕТОМ 2 ПРИНЦИПИ МЕНАЏМЕНТА КВАЛИТЕТОМ 3 ПРИНЦИПИ МЕНАЏМЕНТА КВАЛИТЕТОМ 4 ПРИНЦИПИ МЕНАЏМЕНТА КВАЛИТЕТОМ Edwards Deming Не морате то чинити, преживљавање фирми

More information

TEHNO SISTEM d.o.o. PRODUCT CATALOGUE KATALOG PROIZVODA TOPLOSKUPLJAJUĆI KABLOVSKI PRIBOR HEAT-SHRINKABLE CABLE ACCESSORIES

TEHNO SISTEM d.o.o. PRODUCT CATALOGUE KATALOG PROIZVODA TOPLOSKUPLJAJUĆI KABLOVSKI PRIBOR HEAT-SHRINKABLE CABLE ACCESSORIES TOPOSKUPJAJUĆI KABOVSKI PRIBOR HEAT-SHRINKABE CABE ACCESSORIES KATAOG PROIZVODA PRODUCT CATAOGUE 8 TEHNO SISTEM d.o.o. NISKONAPONSKI TOPOSKUPJAJUĆI KABOVSKI PRIBOR TOPOSKUPJAJUĆE KABOVSKE SPOJNICE kv OW

More information

KABUPLAST, AGROPLAST, AGROSIL 2500

KABUPLAST, AGROPLAST, AGROSIL 2500 KABUPLAST, AGROPLAST, AGROSIL 2500 kabuplast - dvoslojne rebraste cijevi iz polietilena visoke gustoće (PEHD) za kabelsku zaštitu - proizvedene u skladu sa ÖVE/ÖNORM EN 61386-24:2011 - stijenka izvana

More information

SVEUČILIŠTE U ZAGREBU FAKULTET KEMIJSKOG INŽENJERSTVA I TEHNOLOGIJE SVEUČILIŠNI PREDDIPLOMSKI STUDIJ

SVEUČILIŠTE U ZAGREBU FAKULTET KEMIJSKOG INŽENJERSTVA I TEHNOLOGIJE SVEUČILIŠNI PREDDIPLOMSKI STUDIJ SVEUČILIŠTE U ZAGREBU FAKULTET KEMIJSKOG INŽENJERSTVA I TEHNOLOGIJE SVEUČILIŠNI PREDDIPLOMSKI STUDIJ Gabrijela Biloš OBRADA VODA NAPREDNOM OSMOZOM ZAVRŠNI RAD Voditelj rada: prof. dr. sc. Krešimir Košutić

More information

STABLA ODLUČIVANJA. Jelena Jovanovic. Web:

STABLA ODLUČIVANJA. Jelena Jovanovic.   Web: STABLA ODLUČIVANJA Jelena Jovanovic Email: jeljov@gmail.com Web: http://jelenajovanovic.net 2 Zahvalnica: Ovi slajdovi su bazirani na materijalima pripremljenim za kurs Applied Modern Statistical Learning

More information

PROMENA SNAGE KONVENCIONALNE TERMOELEKTRANE U ZAVISNOSTI OD LOKALNIH KLIMATSKIH FAKTORA

PROMENA SNAGE KONVENCIONALNE TERMOELEKTRANE U ZAVISNOSTI OD LOKALNIH KLIMATSKIH FAKTORA PROMENA SNAGE KONVENCIONALNE TERMOELEKTRANE U ZAVISNOSTI OD LOKALNIH KLIMATSKIH FAKTORA COAL-FIRED POWER PLANT POWER OUTPUT VARIATION DUE TO LOCAL WEATHER CONDITIONS dr Slobodan V. Laković, mr Mirjana

More information

SKINUTO SA SAJTA Besplatan download radova

SKINUTO SA SAJTA  Besplatan download radova SKINUTO SA SAJTA www.maturskiradovi.net Besplatan download radova Prirucnik za gramatiku engleskog jezika Uvod Sama suština i jedna od najbitnijih stavki u engleskoj gramatici su pomoćni glagoli! Bez njih

More information

SPECIJALNO IZDANJE ČASOPISA RUDARSKI RADOVI 2008/1-1 SA TEMOM

SPECIJALNO IZDANJE ČASOPISA RUDARSKI RADOVI 2008/1-1 SA TEMOM SPECIJALNO IZDANJE ČASOPISA RUDARSKI RADOVI 2008/1-1 SA TEMOM ODVODNJAVANJE U RUDARSTVU Autor: Dr Mirko Ivković, dipl.inž.rud. Recenzenti: Dr Miroslav Ignjatović Dr Milenko Ljubojev 1 ČITAOCIMA ČASOPISA

More information

OTAL Pumpa za pretakanje tečnosti

OTAL Pumpa za pretakanje tečnosti OTAL Pumpa za pretakanje tečnosti Pretače tečnost bezbedno, brzo i čisto, na ručni i nožni pogon, različiti modeli Program OTAL pumpi je prisutan na tržištu već 50 godina. Pumpe su poznate i cenjene zbog

More information

Postupci desalinizacije vode korišćenjem solarne energije i f-chart metoda proračuna

Postupci desalinizacije vode korišćenjem solarne energije i f-chart metoda proračuna Postupci desalinizacije vode korišćenjem solarne energije i f-chart metoda proračuna ANDRIJA A. PETROVIĆ, Univerzitet u Beogradu, Mašinski fakultet, Beograd MILAN D. GOJAK, Univerzitet u Beogradu, Mašinski

More information

24th International FIG Congress

24th International FIG Congress Conferences and Exhibitions KiG 2010, 13 24th International FIG Congress Sydney, April 11 16, 2010 116 The largest congress of the International Federation of Surveyors (FIG) was held in Sydney, Australia,

More information

2/3 ljudskog tela 90% krvi 80-90% mišića Gubitak od 20% = smrt. Voda. Minimalna potreba 2-5 litara/čoveku/danu Maksimalno 7 do 10 dana bez vode

2/3 ljudskog tela 90% krvi 80-90% mišića Gubitak od 20% = smrt. Voda. Minimalna potreba 2-5 litara/čoveku/danu Maksimalno 7 do 10 dana bez vode Osobine vode Šesto predavanje Ključni termini predavanja Značaj vode. Raspodela vode na Zemlji. Hidrološki ciklus. Osobine vode. Voda ima vitalnu ulogu u biosferi jer učestvuje u izgradnji biološkog materijala.

More information

Ekonomija. teorija i praksa. Economics. Theory and Practice. FAKULTET ZA EKONOMIJU I INŽENJERSKI MENADŽMENT u novom sadu UDK: 33 ISSN

Ekonomija. teorija i praksa. Economics. Theory and Practice. FAKULTET ZA EKONOMIJU I INŽENJERSKI MENADŽMENT u novom sadu UDK: 33 ISSN UDK: 33 ISSN 2217 5458 FAKULTET ZA EKONOMIJU I INŽENJERSKI MENADŽMENT u novom sadu Ekonomija teorija i praksa Economics Theory and Practice GODINA VI BROJ IV NOVI SAD, 2013. Economics Theory and Practice

More information

ANALIZA PRIMJENE KOGENERACIJE SA ORGANSKIM RANKINOVIM CIKLUSOM NA BIOMASU U BOLNICAMA

ANALIZA PRIMJENE KOGENERACIJE SA ORGANSKIM RANKINOVIM CIKLUSOM NA BIOMASU U BOLNICAMA ANALIZA PRIMJENE KOGENERACIJE SA ORGANSKIM RANKINOVIM CIKLUSOM NA BIOMASU U BOLNICAMA Nihad HARBAŠ Samra PRAŠOVIĆ Azrudin HUSIKA Sadržaj ENERGIJSKI BILANSI DIMENZIONISANJE POSTROJENJA (ORC + VRŠNI KOTLOVI)

More information

OPTIMIZACIJA POSTUPKA SINTEZE KALCIJUM- I NATRIJUM-CITRATA U LABORATORIJSKIM I POLUINDUSTRIJSKIM USLOVIMA

OPTIMIZACIJA POSTUPKA SINTEZE KALCIJUM- I NATRIJUM-CITRATA U LABORATORIJSKIM I POLUINDUSTRIJSKIM USLOVIMA GORDANA S. UŠĆUMLIĆ 1 NEMANJA P. TRIŠOVIĆ 1 MILAN Z. PETROVIĆ 1 NATAŠA V. VALENTIĆ 1 SLOBODAN D. PETROVIĆ 1,2 1 Katedra za organsku hemiju, Tehnološko-metalurški fakultet, Univerzitet u Beogradu, Beograd

More information

ECONOMIC EVALUATION OF TOBACCO VARIETIES OF TOBACCO TYPE PRILEP EKONOMSKO OCJENIVANJE SORTE DUHANA TIPA PRILEP

ECONOMIC EVALUATION OF TOBACCO VARIETIES OF TOBACCO TYPE PRILEP EKONOMSKO OCJENIVANJE SORTE DUHANA TIPA PRILEP ECONOMIC EVALUATION OF TOBACCO VARIETIES OF TOBACCO TYPE PRILEP EKONOMSKO OCJENIVANJE SORTE DUHANA TIPA PRILEP M. Mitreski, A. Korubin-Aleksoska, J. Trajkoski, R. Mavroski ABSTRACT In general every agricultural

More information

WWF. Jahorina

WWF. Jahorina WWF For an introduction Jahorina 23.2.2009 What WWF is World Wide Fund for Nature (formerly World Wildlife Fund) In the US still World Wildlife Fund The World s leading independent conservation organisation

More information

Dr Dejan Bogićević, dipl. inž. saob., VTŠSS Niš Dušan Radosavljević, dipl. inž. saob., VTŠSS Niš; Nebojša Čergić, dipl. inž. saob.

Dr Dejan Bogićević, dipl. inž. saob., VTŠSS Niš Dušan Radosavljević, dipl. inž. saob., VTŠSS Niš; Nebojša Čergić, dipl. inž. saob. Dr Dejan Bogićević, dipl. inž. saob., VTŠSS Niš Dušan Radosavljević, dipl. inž. saob., VTŠSS Niš; Nebojša Čergić, dipl. inž. saob., Policijska uprava, Sremska Mitrovica PRAKTIČNA PRIMENA REZULTATA CRASH

More information

Tema 2: Uvod u sisteme za podršku odlučivanju (VEŽBE)

Tema 2: Uvod u sisteme za podršku odlučivanju (VEŽBE) Tema 2: Uvod u sisteme za podršku odlučivanju (VEŽBE) SISTEMI ZA PODRŠKU ODLUČIVANJU dr Vladislav Miškovic vmiskovic@singidunum.ac.rs Fakultet za računarstvo i informatiku 2013/2014 Tema 2: Uvod u sisteme

More information

NAUČ NI Č LANCI POREĐENJE SNAGE ZA JEDNU I DVE KONTRAROTIRAJUĆE HIDRO TURBINE U VENTURIJEVOJ CEVI DRUGI DEO

NAUČ NI Č LANCI POREĐENJE SNAGE ZA JEDNU I DVE KONTRAROTIRAJUĆE HIDRO TURBINE U VENTURIJEVOJ CEVI DRUGI DEO NAUČ NI Č LANCI POREĐENJE SNAGE ZA JEDNU I DVE KONTRAROTIRAJUĆE HIDRO TURBINE U VENTURIJEVOJ CEVI DRUGI DEO Kozić S. Mirko, Vojnotehnički institut Sektor za vazduhoplove, Beograd Sažetak: U prvom delu

More information

NIS PETROL. Uputstvo za deaktiviranje/aktiviranje stranice Veleprodajnog cenovnika na sajtu NIS Petrol-a

NIS PETROL. Uputstvo za deaktiviranje/aktiviranje stranice Veleprodajnog cenovnika na sajtu NIS Petrol-a NIS PETROL Uputstvo za deaktiviranje/aktiviranje stranice Veleprodajnog cenovnika na sajtu NIS Petrol-a Beograd, 2018. Copyright Belit Sadržaj Disable... 2 Komentar na PHP kod... 4 Prava pristupa... 6

More information

This work was created for a charity, and you may freely make printed copies from this PDF data for your performance until Dec 31, 2022.

This work was created for a charity, and you may freely make printed copies from this PDF data for your performance until Dec 31, 2022. This ork as created or a charity, and you may reely make rinted coies rom this D data or your erormance until Dec 31, 2022 lease inorm isemanroectcom or erormances and recordins This ork as created or

More information

NUMERIČKO REŠAVANJE TRANSPORTNE JEDNAČINE SA PRIMENOM NA PODZEMNE VODE

NUMERIČKO REŠAVANJE TRANSPORTNE JEDNAČINE SA PRIMENOM NA PODZEMNE VODE NUMERIČKO REŠAVANJE TRANSPORTNE JEDNAČINE SA PRIMENOM NA PODZEMNE VODE Zoltan Horvat 1, Miodrag Spasojević UDK: 519.6:50.51(6) Rezime: U ovom radu je predstavljen linijski numerički model za transport

More information

Klasterizacija. NIKOLA MILIKIĆ URL:

Klasterizacija. NIKOLA MILIKIĆ   URL: Klasterizacija NIKOLA MILIKIĆ EMAIL: nikola.milikic@fon.bg.ac.rs URL: http://nikola.milikic.info Klasterizacija Klasterizacija (eng. Clustering) spada u grupu tehnika nenadgledanog učenja i omogućava grupisanje

More information

Summi triumphum. & bc. w w w Ó w w & b 2. Qui. w w w Ó. w w. w w. Ó œ. Let us recount with praise the triumph of the highest King, 1.

Summi triumphum. & bc. w w w Ó w w & b 2. Qui. w w w Ó. w w. w w. Ó œ. Let us recount with praise the triumph of the highest King, 1. Sequence hymn for Ascension ( y Nottker Balulus) Graduale Patavienese 1511 1. Sum Summi triumphum Let us recount ith praise the triumph of the highest King, Henricus Isaac Choralis Constantinus 1555 3

More information

A TI,DIOS (You Are God) œ œ. œ œ œ œ. œ. œ. œ. Dios, Dios, God, we ac -

A TI,DIOS (You Are God) œ œ. œ œ œ œ. œ. œ. œ. Dios, Dios, God, we ac - Keyboard ITRO South erican Dance (q = ca. 80) TI,DIOS ( re God)....... the Se - the.. m Bilingual Spanish nglish.. % % Text: Spanish: Rosa María Icaza, VI, 1999, Mexican erican ultural enter. rights reserved.

More information

Drvenasta biljka Vrba u funkciji zaštite rečnih voda

Drvenasta biljka Vrba u funkciji zaštite rečnih voda Drvenasta biljka Vrba u funkciji zaštite rečnih voda Ljiljana M. Babincev 1, Ljubinka V. Rajaković 2, Milana V. Budimir 3, Aleksandra A. Perić-Grujić 2, Dragana M. Sejmanović 3 1 Fakultet tehničkih nauka,

More information

A TI,DIOS (You Are God) INTRO South American Dance (q = ca. 80) Dm. œ œ. œ # œ œ œ œ. œ. œ. œ œ. j J œ. œ œ œ œ œ œ œ. ba - mos; you; All

A TI,DIOS (You Are God) INTRO South American Dance (q = ca. 80) Dm. œ œ. œ # œ œ œ œ. œ. œ. œ œ. j J œ. œ œ œ œ œ œ œ. ba - mos; you; All TI,DIOS ( re God) INTRO South erican Dance (q = ca 80) # %? Bilingual Spanish nglish? RFRIN: 1st time: ; reafter: Soprano/Melody F lto Tenor m claim ce - claim you; mos; you; Dios, Dios, God, J J Text:

More information

ISPITIVANJE KVALITETA VODE

ISPITIVANJE KVALITETA VODE ISPITIVANJE KVALITETA VODE 1 Gde se sve koristi voda u farmaceutskoj industriji? 1. Ekscipijens (za izradu farmaceutskih preparata) 3. Tokom procesa sinteze 4. Tokom procesa proizvodnje finalnog proizvoda

More information

1. Instalacija programske podrške

1. Instalacija programske podrške U ovom dokumentu opisana je instalacija PBZ USB PKI uređaja na računala korisnika PBZCOM@NET internetskog bankarstva. Uputa je podijeljena na sljedeće cjeline: 1. Instalacija programske podrške 2. Promjena

More information

Croatian Automobile Club: Contribution to road safety in the Republic of Croatia

Croatian Automobile Club: Contribution to road safety in the Republic of Croatia Croatian Automobile Club: Contribution to road safety in the Republic of Croatia DRTD 2018, Ljubljana, 5th December 2018 Mr.sc.Krešimir Viduka, Head of Road Traffic Safety Office Republic of Croatia Roads

More information

Bear management in Croatia

Bear management in Croatia Bear management in Croatia Djuro Huber Josip Kusak Aleksandra Majić-Skrbinšek Improving coexistence of large carnivores and agriculture in S. Europe Gorski kotar Slavonija Lika Dalmatia Land & islands

More information

Specification Details: Coded Dash Number M28803/1 -MC PART LISTINGS MANUFACTURER'S DESIGNATION OR TYPE NUMBER TEST OR QUALIFICATION REFERENCE

Specification Details: Coded Dash Number M28803/1 -MC PART LISTINGS MANUFACTURER'S DESIGNATION OR TYPE NUMBER TEST OR QUALIFICATION REFERENCE Specification Details: DLA Land and Maritime - VQ Date: 2/4/2015 Specification: MIL-DTL-28803 Title: Display, Optoelectronic, Readouts, Backlighted Segmented Federal Supply Class (FSC): 5980 Conventional:

More information

Commissioned by Paul and Joyce Riedesel in honor of their 45th wedding anniversary. Lux. œ œ œ - œ - œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ. œ œ œ œ œ œ œ œ œ.

Commissioned by Paul and Joyce Riedesel in honor of their 45th wedding anniversary. Lux. œ œ œ - œ - œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ. œ œ œ œ œ œ œ œ œ. LK0-0 Lux/ a caella $2.00 Commissioned by aul and Joyce Riedesel in honor of their 5th edding anniversary. Offertorium and Communio from the Requiem Mass f declamatory - solo - - - - U Ex - au - di o -

More information

ANALIZA PRIKUPLJENIH PODATAKA O KVALITETU ZRAKA NA PODRUČJU OPĆINE LUKAVAC ( ZA PERIOD OD DO GOD.)

ANALIZA PRIKUPLJENIH PODATAKA O KVALITETU ZRAKA NA PODRUČJU OPĆINE LUKAVAC ( ZA PERIOD OD DO GOD.) Bosna i Hercegovina Federacija Bosne i Hercegovine Tuzlanski kanton Ministarstvo prostornog uređenja i zaštite okolice ANALIZA PRIKUPLJENIH PODATAKA O KVALITETU ZRAKA NA PODRUČJU OPĆINE LUKAVAC ( ZA PERIOD

More information

Korozija visokohromnog belog gvožđa u kiseloj sredini

Korozija visokohromnog belog gvožđa u kiseloj sredini JOVAN P.POPIĆ 1, BORE JEGDIĆ 2 Originalni naučni rad UDC:620.193.4:669.131.2=861 Korozija visokohromnog belog gvožđa u kiseloj sredini U ovom radu proučavano je elektrohemijsko ponašanje visokohromnog

More information

3.2. Prikazati podatke o svim proizvodima, koji se proizvode u Zrenjaninu.

3.2. Prikazati podatke o svim proizvodima, koji se proizvode u Zrenjaninu. Primer 3. Data je sledeća šema baze podataka S = (S, I ), pri čemu je skup šema relacija: S = { Dobavljač({ID_DOBAVLJAČA, NAZIV, STATUS, GRAD}, {ID_DOBAVLJAČA}), Deo({ID_DETALJA, NAZIV, BOJA, TEŽINA, GRAD},

More information

Generisanje elektricnih signala u Ijudskom organizmu. Elektricni signali srca

Generisanje elektricnih signala u Ijudskom organizmu. Elektricni signali srca UNIVERZITET U NOVOM SADU PRIRODNO-MATEMATICKI FAKULTET DEPARTMAN ZA FIZIKU yhmbbp3h!e] V notiowl CAJ4V npmpoflho-iwatemath* Kt'/l OAKYDTE1 nphmfbeho: 1 2 AflP 2005 i OPrAHM3.JEfl! & P O J Generisanje elektricnih

More information

Fiziologija stresa

Fiziologija stresa Fiziologija stresa prof. dr. sc. Irena Jug Fiziologija stresa reakcije ekosustava na signifikantne otklone od optimalnih uvjeta okoliša Biološki stres posljedica drastične promjene u okolišu koja se manifestira

More information

3D GRAFIKA I ANIMACIJA

3D GRAFIKA I ANIMACIJA 1 3D GRAFIKA I ANIMACIJA Uvod u Flash CS3 Šta će se raditi? 2 Upoznavanje interfejsa Osnovne osobine Definisanje osnovnih entiteta Rad sa bojama Rad sa linijama Definisanje i podešavanje ispuna Pregled

More information

Sistemi diferencijalnih jednačina i primene u farmaciji i ekologiji

Sistemi diferencijalnih jednačina i primene u farmaciji i ekologiji UNIVERZITET U NOVOM SADU PRIRODNO-MATEMATIČKI FAKULTET DEPARTMAN ZA MATEMATIKU I INFORMATIKU Vladimir Francisti Sistemi diferencijalnih jednačina i primene u farmaciji i ekologiji master rad Novi Sad,

More information

FAKTORI KOJI UTIČU NA MIKROORGANIZME

FAKTORI KOJI UTIČU NA MIKROORGANIZME FAKTORI KOJI UTIČU NA MIKROORGANIZME INTRINZIČ FAKTORI EKSTRINZIČ FAKTORI IMPLICIT FAKTORI INTRINZIČ FAKTORI: nutrijenti katabolizam laktoze i proteolitička aktivnost ph i puferski kapacitet redoks potencijal

More information

Priprema podataka. NIKOLA MILIKIĆ URL:

Priprema podataka. NIKOLA MILIKIĆ   URL: Priprema podataka NIKOLA MILIKIĆ EMAIL: nikola.milikic@fon.bg.ac.rs URL: http://nikola.milikic.info Normalizacija Normalizacija je svođenje vrednosti na neki opseg (obično 0-1) FishersIrisDataset.arff

More information

SVEUČILIŠTE U ZAGREBU FAKULTET KEMIJSKOG INŽENJERSTVA I TEHNOLOGIJE SVEUČILIŠNI PREDDIPLOMSKI STUDIJ. Silvia Morović ZAVRŠNI RAD. Zagreb, rujan 2016.

SVEUČILIŠTE U ZAGREBU FAKULTET KEMIJSKOG INŽENJERSTVA I TEHNOLOGIJE SVEUČILIŠNI PREDDIPLOMSKI STUDIJ. Silvia Morović ZAVRŠNI RAD. Zagreb, rujan 2016. SVEUČILIŠTE U ZAGREBU FAKULTET KEMIJSKOG INŽENJERSTVA I TEHNOLOGIJE SVEUČILIŠNI PREDDIPLOMSKI STUDIJ Silvia Morović ZAVRŠNI RAD Zagreb, rujan 2016. SVEUČILIŠTE U ZAGREBU FAKULTET KEMIJSKOG INŽENJERSTVA

More information

UTICAJ REŽIMA NAVODNJAVANJA NA PRINOS I KOMPONENTE PRINOSA SOJE

UTICAJ REŽIMA NAVODNJAVANJA NA PRINOS I KOMPONENTE PRINOSA SOJE Journal of Agricultural Sciences Vol. 61, No. 4, 2016 Pages 305-321 DOI: 10.2298/JAS1604305K UDC: 633.853.52-167:633.853.52-155.9 Original scientific paper UTICAJ REŽIMA NAVODNJAVANJA NA PRINOS I KOMPONENTE

More information

PROFOMETER 5+ lokator armature

PROFOMETER 5+ lokator armature PROFOMETER 5+ lokator armature Instrument za testiranje betona 5. generacije Melco Buda d.o.o. - kancelarija u Beogradu: Hadži Nikole Živkovića br.2 Poslovna zgrada Iskra komerc, kancelarija 15/ II sprat

More information

STRUKTURNO KABLIRANJE

STRUKTURNO KABLIRANJE STRUKTURNO KABLIRANJE Sistematski pristup kabliranju Kreiranje hijerarhijski organizirane kabelske infrastrukture Za strukturno kabliranje potrebno je ispuniti: Generalnost ožičenja Zasidenost radnog područja

More information

RELATIVIZOVANO OCENJIVANJE MOTORIČKIH SPOSOBNOSTI UČENIKA 7. RAZREDA NA ČASU FIZIČKOG VASPITANJA

RELATIVIZOVANO OCENJIVANJE MOTORIČKIH SPOSOBNOSTI UČENIKA 7. RAZREDA NA ČASU FIZIČKOG VASPITANJA Vladimir Milošević Fakultet sporta i fizičkog vaspitanja, Beograd, Srbija UDK: 796.012.1-053.5(047.31) RELATIVIZOVANO OCENJIVANJE MOTORIČKIH SPOSOBNOSTI UČENIKA 7. RAZREDA NA ČASU FIZIČKOG VASPITANJA 1.

More information

prese presses proizvedene u kija-inoxu made by kija-inox

prese presses proizvedene u kija-inoxu made by kija-inox prese proizvedene u kija-inoxu presses made by kija-inox NAŠE PRESE SU PATENTIRANE. BR. PATENTNE PRIJAVE: 2017/0571 OUR PRESSES IS PATENTED. Nr. PATENT APPLICATIONS: 2017/0571 Dobrodošli u Kija-Inox, mi

More information

IZVEŠTAJ AVGUST GRAD ZRENJANIN. Trg Slobode 10 Zrenjanin. o kvalitetu vazduha u gradu ZRENJANINU i naseljenom mestu ELEMIR za

IZVEŠTAJ AVGUST GRAD ZRENJANIN. Trg Slobode 10 Zrenjanin. o kvalitetu vazduha u gradu ZRENJANINU i naseljenom mestu ELEMIR za ZRENJANIN Dr Emila Gavrila Matični broj Registarski broj Šifra delatnosti PIB Žiro račun -- Telefon /- Fax /- E-mail kabinet_direktora@zastitazdravlja.rs Web www.zastitazdravlja.rs GRAD ZRENJANIN ODELJENJE

More information

DEUS CARITAS EST SATB Choir, Soloist, Organ. œ œ. œœœœœ. œ œœœ œ œ œ

DEUS CARITAS EST SATB Choir, Soloist, Organ. œ œ. œœœœœ. œ œœœ œ œ œ INTRODUCTION 4? 4? 4 4? q = c 72? 7? SAMPLE From the repertoire of the International Federation of Little Sgers (Foederatio Internationalis Pueri Cantores, FIPC) Bibliorum Sacrorum nova vulga editio Eng

More information

Tlak Tlak (p) definira se kao omjer sile (F) i površine (A) na koju ta sila djeluje pod pravim kutem.

Tlak Tlak (p) definira se kao omjer sile (F) i površine (A) na koju ta sila djeluje pod pravim kutem. TLAK Tlak Tlak (p) definira se kao omjer sile (F) i površine (A) na koju ta sila djeluje pod pravim kutem. p = F/A gdje je: p - tlak izražena u Pa, F - sila izražena u N, A - površina izražena u m 2. Mjerna

More information

OPTIMIZACIJA POSTUPKA SINTEZE KALCIJUM-LAKTAT PENTAHIDRATA U LABORATORIJSKIM I POLUIN- DUSTRIJSKIM USLOVIMA

OPTIMIZACIJA POSTUPKA SINTEZE KALCIJUM-LAKTAT PENTAHIDRATA U LABORATORIJSKIM I POLUIN- DUSTRIJSKIM USLOVIMA GORDANA S. UŠĆUMLIĆ 1 NEMANJA P. TRIŠOVIĆ 1 IRENA N. ĐORĐEVIĆ 1 NATAŠA V. VALENTIĆ 1 SLOBODAN D. PETROVIĆ 1,2 1 Katedra za organsku hemiju, Tehnološko metalurški fakultet, Univerzitet u Beogradu, Beograd

More information

Direktan link ka kursu:

Direktan link ka kursu: Alat Alice može da se preuzme sa sledeće adrese: www.alice.org Kratka video uputstva posvećena alatu Alice: https://youtu.be/eq120m-_4ua https://youtu.be/tkbucu71lfk Kurs (engleski) posvećen uvodu u Java

More information

Digital Resources for Aegean languages

Digital Resources for Aegean languages Digital Resources for Aegean languages Objectives: Make digital texts available to: researchers non-specialists broader audience Keep editions updated Analysis tools: deciphering, linguistic analysis:

More information

DANI BRANIMIRA GUŠICA - novi prilozi poznavanju prirodoslovlja otoka Mljeta. Hotel ODISEJ, POMENA, otok Mljet, listopad 2010.

DANI BRANIMIRA GUŠICA - novi prilozi poznavanju prirodoslovlja otoka Mljeta. Hotel ODISEJ, POMENA, otok Mljet, listopad 2010. DANI BRANIMIRA GUŠICA - novi prilozi poznavanju prirodoslovlja otoka Mljeta Hotel ODISEJ, POMENA, otok Mljet, 03. - 07. listopad 2010. ZBORNIK SAŽETAKA Geološki lokalitet i poucne staze u Nacionalnom parku

More information